Sadalməlik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Sadalmalik səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Sadalməlik
Ulduz
Müşahidə məlumatları
Görünən ulduz ölçüsü (V) 2,94[3]
Bürc Dolça[4]
Astrometriya
Radial sürət (Rv) 6,63 kilometr saniyə[1]
Mütləq böyüklük (V) −3,882[1]
Xüsusiyyətləri
Ulduz təsnifatı G2Ib[2]
Fiziki xüsusiyyətləri
Metallığı 0,17[1]
Digər təyinatlar
2MASS J22054703-0019114[2][3], GSC 05224-01806[2][3], HD 209750[2][3], HIP 109074[2][3], HR 8414[2][3], IRAS 22032-0033[2][3], SAO 145862[2][3], α Aqr, AG-00 2832[3], BD-01 4246[3], CCDM J22058-0019A[3], CSI-01 4246 1[3], FK5 827[3], GC 30896[3], GCRV 13879[3], HIC 109074[3], IDS 22006-0048 A[3], IRC +00513[3], JP11 3444[3], N30 4868[3], PLX 5332[3], PLX 5332.00[3], PMC 90-93 578[3], PPM 181401[3], RAFGL 2844[3], ROT 3207[3], TD1 28759[3], TYC 5224-1806-1[3], UBV 18874[3], UBV M 26106[3], uvby98 100209750[3], WDS J22058-0019A[3]YZ 90 5571[3]
Verilənlər bazasında məlumat
SIMBAD * alf Aqr


Göy xəritəsində koordinatları 22h 05m 47.0s -00° 19 '11 .0"

Sadalmelik[5] olaraq da adlandırılan Alpha Aquarii (α Aquarii, qısaldılmış Alpha Aqr, α Aqr), Dolça ulduz qrupunda tək ulduzdur. Hipparcos missiyası əsnasında edilən paralaktik ölçmələrə söykənərək bu ulduz Günəşdən[6] təxminən 520 işıq ili (160 parsek) məsafədə yerləşir. Görünən ulduz ölçüsü 2.94-dür[7]. Sadalmelik (Alpha Aquarii), Dolça bürcü içində ola bilən ən parlaq bir ulduzdur. Parlaq ulduz Kataloqundakı ulduzun adı HR 8414-dür. HIP109074, Hipparcos Ulduz Kataloqunndakı ulduzun istinad adıdır. Henri-Dneper kataoqundakı ulduzun ID-si HD209750-dir. Sadalmelikin alternativ adı var, 34 Dolça, 34 Aqr.

Planetlər kimi bütün ulduzlar, planetlərin olduğu yerdə mərkəzi bir nöqtə ətrafında dönərlər, onun da Günəş kimi mərkəzi bir ulduzdur. Ulduz üfüqdə -009.39 ± 000.14 və üfüqdə onları görsək 018.25 ± 000.19 şərqə doğru irəliləyir.

Terminalogiya[redaktə | əsas redaktə]

Ərəb adından سعد الملك 'ten (Sad al-malik) törəyən Sadalmelik ənənəvi adı "Kralın Şansı" olaraq xarakterizə edilib. Beynəlxalq Astronomik Birlik, 2016-ci ildə ulduzlar üçün uyğun adları kataloqlaşdırılması və Standartlaşdırma üçün Star Names (WGSN)[8] üzərinə bir Əmək Qrupu təşkil etdi. WGSN, 21 Avqust 2016-cı ildə bu ulduz üçün Sadalmelik adını təsdiqlədi və bu anda IAU Ulduz Adlar kataloquna daxil oldu.

Aquariuslocationsadalmelik.png

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

53 milyon illik[9] bir yaşla, bu ulduz G2Ib[9] spektral sinfli ifrat nəhəng [10]ulduzdan təkamül edir. Kütləsi 6.5[9] Günəş kütləsinə bərabərdir və Günəşin radiusunun təxminən 77[11] dəfə çox genişlənmişdir. Günəş kimi 3000[12] dəfə parlaqlıq yaradır, atmosferin xarici təbəqəsində effektiv temperatur 5210 K[9]-dir. Bu istilikdə, ulduz G-tipli ulduzlar kimi sarı rəngdə olur[13]. Bu ulduzun

Sadalmelik'in spektral sinifi G2Ib-dir. Ulduzun B-V Rəng indeksi 0,96'-dır, bu da ulduzun temperaturunun 5060 K olduğunu hesablamışdır. Sadalmelik, Günəşdən 72.55 dəfə daha böyük olaraq, Günəşin radiusu 695.800 km-dir, bu səbəblə ulduzun radiusu 50.480 .644.21 km-dir.

Sadalmelik'in görünən ulduz ölçüsü 2m.95-dir[6]; bu ulduzun nə qədər parlaq olduğunu göstərir. Görünən ulduz ölçüsü Vizual ulduz ölçüsü olaraq da bilinir. 1997 Parallax ölçmələrindən istifadə edərək mütləq ulduz ölçüsü 3m.88 hesablanmışdır.

1997-ci ildə nəşr olunan orijinal Hipparcos məlumatlarını istifadə edərək ulduzun paralaks 4.30 olaraq verildi və hesablanan Sadalmelik'e olan məsafəni Yerdən 758.52 işıq ilı uzaqda və ya 232.56 parsek olaraq verdi. 2007-ci ildə Hipparcos məlumatları, 6.23'-lik yeni bir paralaksla 528.54 işıq ilı və ya 160.51 parsek bir məsafədə Sadalmelik müşahidə edildi.[14] Sadelmelik adi gözlə görünə bilən Sadelmelik adi gözlə görünə bilən və görünən ulduz olçüsü 12.2 olan 2MASS J22055176-0017468 adlı visual komponentə malikdir. Bucaq ölçüsü 110.4 arcsan.-dir Sadelmelikdən 40° bucaq istiqametində yerləşir[15].

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 C. Soubiran Vertical distribution of Galactic disk stars // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2008. — Vol. 480, Iss. 1. — P. 91–101. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20078788arXiv:0712.1370
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 SIMBAD Astronomical Database
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 3,28 3,29 3,30 3,31 3,32 SIMBAD Astronomical Database
  4. VizieR
  5. "IAU Catalog of Star Names". Retrieved 28 July 2016
  6. 6,0 6,1 van Leeuwen, F. (November 2007), "Validation of the new Hipparcos reduction", Astronomy and Astrophysics474 (2): 653–664, arXiv:0708.1752 , Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357
  7. Cousins, A. W. J. (1984), "Standardization of Broadband Photometry of Equatorial Standards", South African Astronomical Observatory Circulars8: 59, Bibcode:1984SAAOC...8...59C
  8. IAU Working Group on Star Names (WGSN), International Astronomical Union, retrieved 22 May2016.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Lyubimkov, Leonid S.; et al. (February 2010), "Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society402 (2): 1369–1379, arXiv:0911.1335 , Bibcode:2010MNRAS.402.1369L, doi:10.1111/j.1365-2966.2009.15979.x
  10. Ayres, Thomas R.; Brown, Alexander; Harper, Graham M. (July 2005), "Chandra Observations of Coronal Emission from the Early G Supergiants α and β Aquarii", The Astrophysical Journal627 (1): L53–L56, Bibcode:2005ApJ...627L..53A, doi:10.1086/431977
  11. Nordgren, Tyler E.; et al. (December 1999), "Stellar Angular Diameters of Late-Type Giants and Supergiants Measured with the Navy Prototype Optical Interferometer", The Astronomical Journal118 (6): 3032–3038, Bibcode:1999AJ....118.3032N, doi:10.1086/301114
  12. Ayres, Thomas R.; Brown, Alexander; Harper, Graham M. (July 2005), "Chandra Observations of Coronal Emission from the Early G Supergiants α and β Aquarii", The Astrophysical Journal627 (1): L53–L56, Bibcode:2005ApJ...627L..53A, doi:10.1086/431977
  13. "The Colour of Stars"Australia Telescope, Outreach and Education, Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation, December 21, 2004, archived from the original on March 10, 2012, retrieved 2012-01-16
  14. https://www.universeguide.com/star/sadalmelik
  15. Entry 22058-0019, The Washington Double Star Catalog, United States Naval Observatory. Accessed on line November 18, 2008.