Sait

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycan əlifbasında 9 sait var. I saiti yeganə saitdir ki, Azərbaycan dilində onunla başlanan söz yoxdur. Yaranma vəziyyətinə görə saitlər üç yerə bölünür:

1. Dilin üfüqi vəziyyətinə görə:

Qalın saitlər: a,ı,o,u.

İncə saitlər: e,ə,i,ö,ü.

2. Dodaqların vəziyyətinə görə:

Dodaqlanan saitlər : o, u, ö, ü.

Dodaqlanmayan saitlər : a, e, ə, i, ı.

3. Alt çənənin vəziyyətinə görə:

Açıq saitlər: a, e, ə, o, ö.

Qapalı saitlər: ı, i, u, ü.

Saitlərin uzun tələffüz olunması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dilimizdə [ı] və [ü] saitlərindən başqa, bütün saitlər uzun tələffüz olunur. Uzun tələffüz olunan saitlərin iştirak etdiyi sözlər, əsasən, ərəb mənşəli sözlərdir. Uzun tələffüz olunan səslər sözün bütün hecalarında işlənə bilər.

Uzun tələffüzünə görə mənası dəyişən sözlər: nərə (balıq, qışqırmaq), əyan (bəlli, aristokrat), bəzən (bəzənmək, hərdən), dava (dərman, savaşmaq).

Heca və vurğu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Heca əmələ gətirən əsas amil saitdir. Sözdə neçə sait varsa, o qədər də heca var. Samitlər vurğu qəbul etmir, vurğu qəbul edən hərflər saitlərdir.