Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qəbiristanlıq
Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı
Sarajevo Jevrejsko groblje 23.jpg
Ölkə
Dəfn sayı
  • 3.850 nəf.
43°51′03″ şm. e. 18°24′26″ ş. u.
Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı xəritədə
Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı
Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Sarayevo yəhudi qəbiristanlığıBosniya və Herseqovinanın paytaxtı Sarayevoda təxminən 500 illik bir qəbiristanlıqdır. Ərazi Trebeviç dağının yamacında, şəhərin cənub-qərb hissəsində yerləşir. Cənub-Şərqi Avropadakı ən böyük yəhudi qəbiristanlıqlarından biridir. Qəbiristanlıq 16-17-ci əsrin əvvəlindən[2] 1966-cı ilə qədər istifadə edilmişdir.[3]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Osmanlı dövründə Səfərad yəhudiləri tərəfindən qurulan qəbiristanlıq 19-cu əsrin sonlarında Avstriya-Macarıstan İmperiyası ilə Sarayevoya gələn Aşkenazi yəhudiləri üçün dəfn yeri olmuşdur. Qəbiristanlıq 3850-dən çox məzar daşını ehtiva edir və 31160 kvadrat metr sahəni əhatə edir. Burada faşizmin qurbanlarına həsr olunmuş dörd qəbir: Jahiel Finci tərəfindən hazırlanan və 1952-ci ildə inşa edilən bir səfərad, iki Aşkenazi yəhudi və bir ustaşa qurbanına həsr olunmuş abidə var.[4]

1990-cı il müharibəsi zaman[redaktə | əsas redaktə]

Bosniya müharibəsi zamanı yəhudi qəbiristanlığı cəbhədə idi və Bosniya serbləri tərəfindən artilleriya mövqeyi kimi istifadə olunurdu. Beləliklə, partlayışlar və atəş nəticəsində qəbiristanlıq ciddi ziyan görmüşdü. Ayrıca ağır bir şəkildə minalanmış, lakin 1996-cı ildə tamamilə təmizlənmişdir.[5]

Görkəmli şəxslər[redaktə | əsas redaktə]

Qəbiristanlıqda dəfn olunan görkəmli insanlar arasında Ravvin Samuel Baruh (1630-1650-ci illərdə Sarayevonun ilk ravvini olmuşdur; qəbiristanlığın ən qədim qəbri olduğu güman edilir),[6] Ravvin İsak Pardo (1781-1810-cu illlər ravvini), Ravvin Avraham Abinun (Böyük Ravvin, 1856 - 1858), Moşe ben Rafael Attias (1845 - 1916), Laura Levi Papo LaBohoreta (XX əsrin əvvəllərində yazıçı[7]), və İsak Samokovliya var. Qəbiristanlıqda həmçinin faşist terrorunun qurbanlarına ucaldılmış dörd xatirə, bir neçə kenotaf və üzərində başqa yerlərdən ölən və məzar yerləri bilinməyən insanların adları yazılmış boş bir xatirə məzarı yerləşir.

Milli və Dünya İrsi təyinatı[redaktə | əsas redaktə]

Qəbiristanlıq "Sarayevoda yəhudi qəbiristanlığı" adı ilə Bosniya və Herseqovinanın milli abidəsi olaraq təyin edilmişdir. Abidənin Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmədi üçün Bosniyalı nümayəndələri 3 aprel 2018-ci il tarixində YUNESCO-da "Mədəniyət" kateqoriyası və "(ii)", "(iii)", "(iv)", "(vi)" meyarları üzrə namizədliyə görə sənədləri təqdim etmişdirlər.[3][8]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. National Register of Historic Monuments in Bosnia and Herzegovina
  2. Antisemitism in Eastern Europe: History and Present in Comparison - Google Books. Books.google.com. İstifadə tarixi: 2013-09-06.
  3. 1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Jewish Cemetery in Sarajevo - UNESCO World Heritage Centre". whc.unesco.org (ingilis). İstifadə tarixi: 31 May 2018.
  4. "JEWISH CEMETERY Sarajevo Bosnia and Herzegovina" (PDF). Coe.int. İstifadə tarixi: 17 August 2013.
  5. "U.S. Commission Urges Sarajevo Cemetery Restoration". Isjm.org. 27 February 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 August 2013.
  6. Bosnia: A Short History - Noel Malcolm - Google Books. Books.google.com. İstifadə tarixi: 2013-09-06.
  7. "Jewish Women in Yugoslavia". Jwa.org. İstifadə tarixi: 17 August 2013.
  8. Šimić, Angelina (5 February 2018). "Oslobođenje - Očekuje se upis Jevrejskog groblja u UNESCO". Oslobođenje d.o.o. (bosniya). İstifadə tarixi: 31 May 2018.