Sentinellər

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sentinellər
Ümumi sayı
250 (təxmini)
Yaşadığı ərazilər
Hindistan 39 (2001)
Dili

Sentinel dili

Dini

Ənənəvi adətlər

SentinellərAndaman adalarında yaşayan yerli xalqdər. Benqal körfəzində yeeləşən Şimali Sentinel adasında yaşayırlar. Ada Böyük Andaman adalarınn cənun-qərbində yerləşir. Sivilizasiya ilə əlaqə qurmurlar. Onların bu vəziyyətdə yaşamaları ehtimal ki, 60,000 il davam edir. Onlar hələdə odu əldə edə bilmirlər. Sadəcə odu uzun zaman saxsı qablarda saxlaya bilirlər[1].

Sentinellərin yayıldığı ərazilər(qırmızı)

Sayları[redaktə | əsas redaktə]

Sentinellərin ümumi sayları 40-500 arasında qiymətləndirilir. 2001-ci ildə aparılan siyahıya alınma nəticəsində 39 Sentinel qeydə alınmışdır[2]: 21 nəfəri kişi, 18 nəfəri qadın (say uzaqdan müşahidə edilmə nəticəsində müəyyənləşmişdir)[3]. Bu böyük ehtimal ki, reallığı əks etdirmir. Onlar 72 km² sahəsi olan adada yayılmışlar. 2004-ci il yaranan sunamidən sonra onlar haqqında məlumat alınmamışdır. Bur necə gün sonra helikopter uçuşları zamanı adada bir qrupu aşkarladılar. Yerlilər helikopteri təhlükə bilərək onu oxla vurmaq istəyirdilər[4].

Gövbəti müşahidələr adada 20-40 nəfərdən ibarət qrupu aşkarlamışdır. Onların 40-60 nəfərdən ibarət icma şəklində yaşaması müəyyənləşir. Alimlərin fikirincə adada təxmini 2 və ya 6 bu tip qrup yaşayır. Burada kişilər qadınlara nisbətdə çox müşahidə edilmişdir. Hər çütlüyün yanında ya bir uşaq və yaxudda qadınların hamilə olması müşahidə edilmişdir.

Görünüşləri[redaktə | əsas redaktə]

Sentinellər digər Andaman adalarının yerli əhaliləri kimi Neqiroid irqinə mənsubdurlar. Bununla belə Cənun-şərqi Asiya ölkələrində Semanqlar, Aetalar və Avstraliyanın yerli əhalisi qara dərili olmarına baxmayaraq ayrıca irqə aid edilirlər. Onların ümumi oxşarlığı qara dərili olmaları və saçlarının qıvrım olmasıdır. Ancaq əsas fərq isə Sentinetalların nisbətən hündür olmalarıdır. Kişilərin orta boyu 1,75 m, qadınlarda isə 1,60 m olur.

Mədəniyyət[redaktə | əsas redaktə]

Onların mədəniyyətləri haqqında əlaqələrin qrulmaması səbəbindən demək olar ki, hecnə örgənilə bilinməmişdir. Onlar əsasən yığıçılıq və ovçuluqla məşğul olurlar. Kənd təsərüffatının teç bir sahəsinə rast gəlinmir. Ağac yarpaqlarından hazırlanmış daxmalarda yaşayırlar. Bu evlərin sahəsi bir necə m² təşkil edir. Hər bir ailədə 3-4 nəfər olur. Metal əldə etməyi bacarmasalarda ondan müxtəlif əşyalar və silahlar hazırlaya bilirlər. Dəmir əsasən sahil zolağına cərəyanlar vastəsi ilə gələrkən əldə edilir. 1980-ci illəron sonlarında adanın sahillərinə gəlib çıxan kantenirlərdən istifadə edərək müxtəlif əşyalar hazırlaya bilmişdilər[5]. Onların silahları ox və nizədən ibarətdir. 100 metr məsafədən indanı rahatlıqla vura bilirlər. Ox atışlarının üç tipi vardır.

Hazırki vəziyyət[redaktə | əsas redaktə]

Hazırda Sentinellərin yaşadığı ərazilər Hindistana məxsusdur. Bununla belə Sentinellər hec kimə tabe olmurlar. Onlarla əlaqə qurulmadığından ancaq uzaq məsafədən müşahidə edilirlər. Bu səbəbdən de-fakto onların yaşadığı ərazilər Hindistanın protektoratlığındadır.

2006-ci ildə Sentinellərin ox atışları iki balıqçını qətlə yetirmişdir. Həmin balıqçılar qonşu adalarda qanunsuz ov edirmişlər. Bir müddət sonra əraziyə hələn helikopter ox atəşlərinə məruz qalmışdır (hədəf meyidlərin oradan çıxarılması olmuşdur)[6]. Hal-hazırda belə balıqçıların cənazəsi oradan çıxarılmamışdır. Bununla belə yuxarıdan uçan helikopterin əməlı gətirdiyi küləyin sayəsində onların cənazələri dayaz qəbirdə bastırılması aşkarlanır. Onları Sentinellər bastırmışdırlar.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Stiven Fray
  2. Indian Census
  3. as noted in description text on 29 April 2005 image, North Sentinel Island, European Space Agency
  4. Did Island Tribes Use Ancient Lore to Evade Tsunami?
  5. Master Plan 1991—2021 for Welfare of Primitive Tribes of Andaman and Nicobar Islands, Sec. II Ch. 21. Dept. of Tribal Welfare, Andaman and Nicobar Islands Administration; as reproduced in Andaman Book
  6. «Stone Age tribe kills fishermen» The Sydney Morning Herald

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]