Sezar şifrəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sezar şifrəsi

Sezar şifrəsi — dünyada ən qədim bəlli olan şifrələrdən biridir. Məşhur Roma sərkərdəsi Yuli Sezar öz yazışmalarında indi onun adını daşıyan şifrdən istifadə edirdi. Adi latın əlifba yazılırdı, sonra onun altında həmin əlifba, lakin sola hərf dövri sürüşmə ilə yazılırdı. Sezar şifrəsini yerini dəişmə (əvəz etmə) şifrə kimi təsnif etmək olur. Şifrənin mükəmməlləşdirilmiş formasına Vijiner şifrəsi deyilir. Müasir kriptoqrafiyada Sezar şifrəsi dözümsüz kimi sayılır.

Riyazi reallaşdırılma[redaktə]

y=(x+k)\ mod\ n
x=(y+n-(k\ mod\ n))\ mod\ n

~x — açıq tekstin simvolu, ~y — şifrələnmiş tekstin simvolu, ~n — əlifbanın gücü, ~k — açar.

Misal[redaktə]

Fərz edək ki k = 3. Onda "V" hərifi yerini dəişərək "A" hərif olacak:

Əsas əlifba: ABCÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZ
Şifrələnmiş: ÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZABC


Tekst:

Vikipediya – açıq ensiklopediya.

Şifrələnmiş tekst:

Aqmqşgfqbç çəkn gpuqmorşgfqbç.

Ədəbiyyat[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]