Simon Açıqgözyan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Simon Açıqgözyan
erm. Սիմոն Աչիկգյոզյան
Simon Açikgyozyan.jpg
Ləqəbi Դեդ (Ded, "Baba")
Doğum tarixi 6 fevral 1939(1939-02-06)
Doğum yeri Qalati, Rumıniya
Vəfat tarixi 30 aprel 1991 (52 yaşında)
Vəfat yeri Qarabulaq, Azərbaycan SSR
Vətəndaşlığı
Mənsubiyyəti erməni
Xidmət illəri 19891991
Döyüşlər Qarabağ müharibəsi
Çaykənd əməliyyatı

Simon Açıqgözyan (erm. Սիմոն Աչիկգյոզյան) - Qarabağ müharibəsiÇaykənd əməliyyatında iştirak etmiş erməni əsilli terrorçu.[1][2] Xidmətlərinə görə Qəhrəman medalı ilə təltif olunmuşdur.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Açıqgözyan 1939-cu ilin 6 fevral tarixində Rumıniyanın Qalati şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri Hovannes və Siranuş əslən Osmanlı imperiyasından idi. 1946-cı ildə Açikgyozyan ailəsi Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasına mühaciət edir. Simon 1960-cı ildə İrəvan Dövlət Universitetində mühəndis-geoloq ixtisası üzrə məzun olur. 1961-1990-cı illər ərzində Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Geologiya institutunda işləmişdir. Ermənistanın mineral ehtiyatlı ilə bağlı bir necə əsərin müəllifidir.

Qarabağ müharibəsində iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

1988-ci ildə Ermənistanda Qarabağ hərəkatı başlanan zaman Simon Açıqgözyan separatçı fəaliyyətə başlayır.[3] Qarabağda olan gərgin vəziyyət qısa zamanda Qarabağ müharibəsinə çevrilir.[4] 1989-cu ildə Simon XX əsrin əvvəllərində Cənubi QafqazTürkiyənin şərqində törətdiyi qətliamlarla ad çıxaran Daşnaksütun partiyasına bağlı Arabo dəstəsinə qoşulur. 1990-cı ildə İrəvan şəhər şurasına seçilir. 1991-ci ilin əvvəllərində Qarabağda silahlı toqquşmaların şiddətlənməsi ilə müxtəlif erməni terrorçu qruplarında fəaliyyəti genişlənir.

1991-ci ilin 30 aprel tarixində OMON tərəfindən keçirilən və tarix ədəbiyyatlarında Çaykənd əməliyyatı kimi daxil olan döyüşlərdə Simon Açıqgözyan Tatul Krpeyan ilə birlikdə yaratdıqları dəstələrlə döyüşürlər. Rəsmi olaraq "pasport yoxlanılma əməliyyatı" adlanan əməliyyat, Sovet İttifaqının daxili və müdafiə nazirliklərinin əsas məqsədi erməni hərbi dəstələrinin "silahsızlaşdırması" idi.[5] Əməliyyatda Sovet Quru Qoşunları hərbi nəqliyyat vasitələri, artilleriya və vertolyotlarla müşayiət olunurdu və özünü erməni fədai sayan hərbçilərin məhv etməli idi.

Simon Açıqgözyan 1991-ci ilin 30 aprel tarixində indiki Göygöl rayonuna daxil olan Qarabulaq kəndində aparılan döyüşlərdə öldürülür. Açıqgözyan ölümündən 15 gün sonra Çaykənd əməliyyatı erməni silahlı terrorçularının məğlubiyyəti ilə başa çatır.[6][7]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "2012 events". Naregatsi Art Institute. İstifadə tarixi: 18 June 2013.
  2. "Events for November 21, 2006". Armtown. İstifadə tarixi: 18 June 2013.
  3. Verluise, Pierre (1995). Armenia in Crisis: The 1988 Earthquake. Detroit: Wayne State University Press. səh. 86. ISBN 9780814325278.
  4. "Chronology of Key Events February 1988-June 2003". Office of the Nagorno-Karabakh Republic in the United States. İstifadə tarixi: 20 June 2013.
  5. De Waal, Thomas. Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press, 2003, p. 114. ISBN 0-8147-1945-7.
  6. "Today marks 20th anniversary of Getashen tragedies". Tert.am. 30 April 2011. İstifadə tarixi: 18 June 2013.
  7. Stepanyan, Shushan (July 2011). Սիմոն Աչիկգյոզյան. «Ինչ լինում է, թող ինձ լինի». Hay Zinvor, the official newspaper of the Armed Forces of Armenia (erməni). İstifadə tarixi: 18 June 2013.