Təhsin Cəmil

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tahsin Cəmil
rumınca:Tasin Gemil
Doğum tarixi (77 yaş)
Doğum yeri Məcidiyyə şəhəri, Dobruca, Rumıniya
Vətəndaşlığı Rumıniya
Milliyyəti Krım tatarı
Həyat yoldaşı Nafiyə Cəmil
Elm sahəsi Tarix
İş yeri A.D. Xenopol Tarix İnistitutu
Nikolae İorge Tarix İnistitutu
Rumıniyanın müxtəlif diplomatik orqanları
Təhsili Yassı Universiteti
Alexandru Ioan Cuza Universiteti

Təhsin Cəmil — (türkcə: Tahsin Cemil, rumınca: Tasin Gemil) (d. 21 sentyabr 1943) – Əslən Krım tatarlarından olan Rumıniya tarixçisi, tərcüməçi, diplomatsiyasi xadim. O, 1998-2003-cü illərdə Rumıniyanın Azərbaycandakı səfiri olmuşdur.[1] Həmçinin, Osmanlı dilini bilən Tahsin Cəmil Osmanlı imperiyasıRumıniya tarixi barədə 100-dən çox məqalə yazmış, Osmanlı sənədlərini rumıncaya tərcümə etmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Təhsin Cəmil 21 sentyabr 1943-cü ildə Rumıniyanın Dobruca bölgəsinin Məcidiyyə şəhərində milliyyətcə Krım tatarlarından olan ailədə anadan olmuşdur. O, doğma şəhərində ibtidai və orta təhsilini başa vurmuş və Yassı Universitetinin tarix və fəlsəfə fakültəsini bitirmişdir (1965). Universiteti bitirdikdən sonra yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirmiş, dissertasiya müdafiə edərək elmlər doktoru dərəcəsini almışdır.[2]

Təhsin Cəmil Nafiyə Cemil ilə evlidir və 1970-ci il təvəllüdlü bir qız atasıdır. Təhsin Cəmil ana dili olan tatar və təhsil aldığı rumın dilindən başqa türk, Azərbaycan, türkmən, özbək, qazax, qırğız, ingilisfransız dillərini bilir.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

O, Yassıdakı A.D.Xenopol adına Tarix və Arxeologiya İnstitutunda, daha sonra Buxarestdəki Nikolay İorga adına Tarix İnstitutunda çalışmışdır. 1989-cu il inqilabından sonrakı aylarda Milli Qurtuluş Cəbhəsi ətrafında yaradılan yeni müvəqqəti idarəetmə orqanı olan CPUN-a qoşulmuşdur. 1990-cı ildə keçirilən parlament seçkilərindən sonra o, Qanunverici Palatada Türk Demokratik Birliyi (UDTR) qrupu ilə birlikdə Konstansa mahalını Təhsil, Elm, Gənclər və İdman Komitəsi ilə yanaşı, İnsan Hüquqları, Dini İşlər Komitəsində təmsil etmiş, həmçinin milli azlıqların problemləri ilə məşğul olmuşdur. O, Rumıniya Turk-Müsəlman Tatarları Demokratik Birliyinin qurucu üzvləri arasında yer almış, təşkilatın ilk prezidenti seçilmiş, 1992-ci il seçkisində isə təhsil komi¬təsinin katibi səlahiyyətlərini daşımışdır.[2] Qara dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının parlament üzvüdür.[3]

Təhsin Cəmil yalnız Rumıniyada deyil, bütün dünyada yaşayan tatar türklərinin mənafeyinin qorunması istiqamətində fəaliyyət göstərməkdədir. O, 1990-1996-cı illər arasında Rumıniya Deputatlar Palatasının üzvü, Azərbaycanda (1998-2003) və Türkmənistanda (2004-2007) fövqəladə və səlahiyyətli səfir vəzifəsində çalışmışdır. O, Konstansadakı Ovidius Universitetinin professoru, (2004-cü ildən prorektoru) vəzifəsində çalışmışdır. Hazırda Rumıniya Babes Bolyai Universitetinin professoru, həmin universitetdə Türkologiya və Orta Asiya Aradırmaları İnstitutunun (ing. Institute for Turkology and Central Asian Studies) direktorudur.

Elmi yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Təhsin Cəmilin elmi fəaliyyət sahəsi olduqca genişdir. O, tarixçi, dilçi, türkoloq, şərqşünas alim kimi bir çox dəyərli araşdırmalara imza atmışdır. Bütövlükdə Osmanlı İmperiyası və Rumıniya tarixinə dair 100-dən çox əsərin müəllifidir. Osmanlı Türkcəsində yazılmış Rumıniya sənədlərini rumın dilə tərcümə edərək yayınlamışdır.

Onun araşdırmalarında Balkanlarda və Rumıniyada yaşayan tatar türklərinin dili, folkloru, etnoqrafiyası, ədəbiyyatı və mədəniyyəti sistemli şəkildə araşdırılmışdır. Təhsin Cəmilin 2010-cu ildə Rumıniyada nəşr olunmuş “Azərbaycanın Orta Asiya dövlətləri ilə əlaqələri: Xəzər və Orta Asiya məkanının geosiyasəti (1991-2003)” və “Azərbaycan Respublikası ilə Rumıniya arasında münasibətlər (1993-2004)” adlı əsərləri strateji araşdırmalar kontestində qələmə alınmış tədqiqatlardır.[2]

Dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən uluslararası simpozium, forum, konfrans və seminarların iştirakçısı və təşkilatçısı olmuşdur.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Romanii si otomanii in secolele XIV-XVI. Constanta: Ovidius University Press, 2008, 328 s.[4]
  • Relaţiile Republicii Azerbaidjan cu statele din Asia Centrală: geopolitica spaţiului Caspic şi Central-Asiatic:1991-2003 (İqbal Hacıyevlə birlikdə), Bucureşti: Top Form, 2010, 337 p.
  • Relaţiile dintre Republica Azerbaidjan şi România: 1993-2004 (Fəxri Kərimli ilə birlikdə), Bucureşti: Top Form, 2010, 302 p.
  • The historical heritage of Tatars. Bucureşti: Lumina Tipo, 2010, 250 p.
  • Moştenirea istorica a tatarilor. (Nagy Pienaru ilə birlikdə). Bucureşti:: Academiei Romane, 2013, 804 s.
  • Pe drumurile istoriei Volumul 1 (Virgil Comanla birlikdə). Cluj-Napoca Presa Universitară Clujeană 2019, 690 p.
  • Pe drumurile istoriei Volumul 2 (Virgil Comanla birlikdə). Cluj-Napoca Presa Universitară Clujeană 2019, 498 p.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Tahsin Gemil: Romania recognizes territorial integrity of Azerbaijan and doesn't accept Nagorno-Karabakh's occupation". report.az. 2020-06-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  2. 1 2 3 "Tasin GEMIL". www.cdep.ro. 11 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
  3. Tahsin Gemil's Profile at the Ministry of Foreign Affairs
  4. "Tahsin Gemil kitapları". www.nadirkitap.com. 2020-06-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]