Telman Əliyev (professor, 1935)

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Telman Əliyev (akademik) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Telman Əliyev
Telman Abbas oğlu Əliyev
Telman-aliyev.jpg
Doğum tarixi (86 yaş)
Doğum yeri Dəliməmmədli, Goranboy rayonu, Azərbaycan SSR, ZSFSR, SSRİ
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Elm sahəsi kibernetika
Elmi dərəcəsi texnika elmləri doktoru
Elmi adı professor, akademik
İş yeri AMEA İdarəetmə Sistemləri (Kibernetika) İnstitutu
Təhsili Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutu
Üzvlüyü
Mükafatları "Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 2009
"Şöhrət" ordeni
www.TelmanAliev.az

Telman Abbas oğlu Əliyev (2 may 1935) — texnika elmləri doktoru, professor, akademik, AMEA-nın müşaviri.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əliyev Telman Abbas oğlu 2 may 1935-ci ildə Azərbaycanın Goranboy rayonunda zəhmətkeş ailəsində anadan olmuşdur. 1943–1950-ci illərdə Azərbaycanın Goranboy rayonunun Dəliməmmədli qəsəbəsinin natamam orta, 1950–1953-cü illərdə isə Əzizbəyov adına kənd orta məktəbində təhsil almışdır. 1953-cü ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutuna qəbul olub və 1958-ci ildə həmin institutu bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinat ilə Hesablama mərkəzinə (hazırda İdarəetmə Sistemləri İnstitutu) göndərilib və orada 1962-ci ilə kimi texnik, mühəndis, baş mühəndis vəzifələrində çalışmışdır. 1962-ci ildə aspiranturaya daxil olmuşdur.

T.A. Əliyev, 1966-cı ildə, Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetinin kafedra müdiri, professor V.V. Solodovnikovun rəhbərliyi ilə namizədlik dissertasiyasını, 1977-ci ildə isə "Texniki kibernetika və informasiya nəzəriyyəsi" ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir və 1985-ci ildə rofessor adını almışdır. 1983-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 2001-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir.

T.A. Əliyev 1958–1960-cı illərdə yaradılmış, Azərbaycanda informatikanın inkişafında həlledici rol oynayan "Elektron hesablama maşınları" laboratoriyasının əsas təşkilatçısı və 1976-cı ilə qədər rəhbəri olmuşdur. O, Sovet İttifaqının informatika və hesablama texnikası cəmiyyətinin İdarə heyətinin üzvü, informatika, hesablama texnikası və kibernetika üzrə Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur. O, kibernetika, informatika və fizikanın kəsişməsində aparılmış bir sıra fundamental işlərin müəllifidir. 1982-ci ildə Kibernetika İnstitutunun direktorunun elmi işlər üzrə müavini təyin edilib. 1984-cü ildən bu günə kimi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində ictimai əsaslarla kafedra müdiri işləyir. 1988-ci ildən bu günə kimi Kibernetika (İdarəetmə Sistemləri) İnstitutunun direktoru vəzifəsində işləyir. 1993–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının ekspert şurasının sədri olmuşdur. 1994-cü ildən UNESCO-nun informatika üzrə ekspertləri sırasına daxil edilmişdir.

1997–2001-ci illərdə AMEA-nın FRTE Bölməsinin akademik-katibi olmuşdur. 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub. 2008–2015-ci illərdə Ali Attestasiya Komissiyasının Rəyəsət heyətinin üzvü olmuşdur. 2009-cu ildə "Əməkdar elm xadimi" adına layiq görülmüşdür. Son illərdə T.A.Əliyevin rəhbərliyi altında Bibiheybət neft-qazçıxarma idarəsinin 300 obyektində dərinlik neftçıxarma avadanlıqlarının məsafədən diaqnostikasını və idarə edilməsini təmin edən, rentabelliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa imkan verən yeni nəsil "robast noise" monitorinq və idarəetmə sisteminin eksperimental variantı tətbiq edilmişdir.

T.A.Əliyev 2013-cü ildən, Rusiyada (Moskva ş.) nəşr olunan Nəzəri və tətbiqi elmi-texniki "Мехатроника, автоматизация, управление" və 2018-ci ildən Ukraynada (Kiyev ş.) nəşr olunan Beynəlxalq elmi-texniki "Проблемы управления и информатики" jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür. 2015-ci ildə N.Tusi adına mükafata layiq görülmüşdür. 2015-ci ildən İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən D 01.121 dissertasiya şurasının sədri olub. 2018-ci ildə akademik Azad Mirzəcanzadə adına beynəlxalq gümüş medalı ilə təltif olunmuşdur.

T. Əliyev tərəfindən bir çoxu WoS indeksli jurnallarda olmaqla 586 elmi əsər, həmçinin, Springer nəşriyyatında 3 monoqrafiya nəşr edilmişdir — "Robust Techology with Analysis of Interference in Signal Processing", Kluver, Academic Plenum Publishers, New York, 2003, "Digital Noise Monitoring of Defect Origin", Series Springer-Verlag, London, 2007 və "Noise Control of the Beginning and Development Dynamics of Accidents" Published by in Springer, 2019.

T.A.Əliyev ümumilikdə 27 monoqrafiyanın və 109 patentin müəllifidir, onlardan 30-u Avrasiya patentidir. Onun elmi rəhbərliyi altında 37 elmlər namizədi və 12 elmlər doktoru hazırlanmışdır.

1988–2020 illərdə AMEA-nın Kibernetika (İdarəetmə Sistemləri) İnstitutunun direktoru olmuşdur.

Ailəlidir, 1 qızı və 1 oğlu var.

Elmi əsərlərin sayı[redaktə | əsas redaktə]

  • Çapdan çıxmış elmi əsərlərin ümumi sayı: 581
  • Xaricdə çıxmış elmi əsərlərin sayı: 379
  • Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı: 109

Əsas elmi əsərlərin adları[redaktə | əsas redaktə]

  • T.A.Aliev, A.M. Abbasov, G.A. Guluyev, F.H. Pashayev, U.E. Sattarova. "System of robust noise monitoring of anomalous seismic processes". "Soil Dynamics and Earthquake Engineering", Vol. 53, October 2013, pp. 11–15.[2]
  • Noise control of the beginning of accidents in automatic control systems. İFAC-Papers Online, 2018, vol. 51, №30 , pp. 1–8, Elsevier (SJR 0,26) T. Aliyev, O.Nusratov N.Musaeva, G.Guluyev, F.Pashayev, As.Rzayev, U.E.Sattarova, T.A.Alizada, N.E.Rzayeva.[3]
  • Algorithms for forming correlaion matrices equivalent to matrices of useful signals of multidimensional stochastic objects. Applied and Computational mathematics. 2018, vol.17. №2, pp. 205–215 (WoS — 2,365) T. Aliyev, N.F.Musaeva, U.E.Sattarova, N.E.Rzayeva.[4]
  • Robust technology and system for management of sucker rod pumping units in oil wells. Mechanical Systems and Signal Processing, 2018, Vol. 99 (15), pp.47–56 (WoS — 4,116). T. Aliyev, A.H.Rzayev, G.A.Guluyev, T.A.Alizada, N.E.Rzayeva.[5]
  • T.A. Aliev, G.A. Guluyev, F.H. Pashayev, A.B. Sadygov. Noise monitoring technology for objects in transition to the emergency state. Mechanical Systems and Signal Processing, page 755–762, 2012.[6]
  • Алиев Т. А., Теоретические основы анализа помехи и помехопрогноза аварий. Кибернетика и системный анализ, Киев, № 4, 2008, с.[7]
  • Алиев Т. А., A.A.Alizade, G.D.Etirmishli, G.A.Guluev, F.G.Pashaev, A.G.Rzaev. İntelligent Seismoacoustic System for Monitoring the Beginning of Anomalous Seismic Process. Seismic instruments, Allerton press, inc., Shpringer, vol.47, №1, 2011, p.15–23[8]
  • Алиев Т. А., N.F.Musayeva, Ü.E.Sattarova. The Technology of Forming the Normalized Correlation Matrices of the Matrix Equations of Multidimen sional Stochastic Objects. Journal of Automation and Information Sciences, №1, vol.45, 2013, p. 1–15[9]
  • Telman Aliev, Digital Noise Monitoring of Defect Origin, Springer-Verlag, London (2007), 235 p.[10]
  • Telman Aliev, Robust Technology with Analysis of Interference in Signal Processing, Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York (2003), 199 p.[11]
  • Telman Aliev, Elchin Aliev. Interference Technology of Early Control of Defect Origin in Technical Objects. Proceeding of the 2007 Industrial Engineering Research Conference. Industrial Engineering's Critical Role in a Flat World IIE Annual Conference & Expo 2007. May 19–23 / Nashville, Tenn (USA)[12]
  • T.A. Aliev, A.M. Abbasov, E.R. Aliev and G.A. Guliev. Digital technology and systems for generating and analyzing information from deep strata of the Earth for the purpose of interference monitoring of the technical state of major structures. Automatic Control and Computer Sciences, Allerton Press, New York (2007), Volume 41, Number 2, pp. 59–67[13]
  • Aliev T, Abbasov A, Alizada T, Method for monitoring the beginning of anomalous seismic processes. World Intellectual Property Organization. International patent application # PCT/AZ2005/000006 from December 19, 2005. International publication # WO2006/130933A1 from December 14, 2006
  • Т.А. Алиев, Ю.А.Махудов, ЕТ.И.Аббасов. Возможности применения вычислительных устройств для внутризаводского учета нефти и нефтепродуктов на нефтеперерабатывающих заводах. Труды Вычислительного центра АН Азерб., Баку, 1962.
  • Алиев Т.А., Мусаева Н. Ф. Алгоритм уменьшения погрешностей оценки корреляционной функции сигнала с шумом. РАН CO "Автометрия", №4, 1995, с.105–112
  • Алиев Т.А., Мусаева Н. Ф. Алгоритмы улучшения адекватности статистической идентификации. Известия РАН "Теория и системы управления", №3, 1997, с. 37–42
  • Алиев Т.А., Мусаева Н.Ф. Алгоритмы определения дисперсии и погрешностей, вызываемых помехами случайных сигналов. РАН CO "Автометрия", №3, 1997
  • Алиев Т.А., Нусратов О.К. Позиционно-широтно-импульсный анализ циклических и случайных сигналов. РАН CO "Автометрия" №2, 1998, СС.87–94
  • Алиев Т.А., Мусаева Н. Ф. Алгоритмы обеспечения адекватности уравнения регрессии. РАН CO "Автометрия", №2, 1998, с. 95–98
  • Алиев Т.А., Нусратов О.К. Позиционно-широтно-импульсный метод диагностики циклических процессов. Известия РАН, "Теория и системы управления" №1, 1998, СС.133–138
  • Алиев Т.А., Мусаева Н. Ф. Алгоритм исключения микропогрешностей помехи при решении задач статистической динамики. РАН "Автоматика и телемеханика", №5, 1998, с.82–94[14]
  • Алиев Т.А., Амиров З.А. Алгоритм выбора параметров регуляризации при статистической идентификации. РАН "Автоматика и телемеханика" №6, 1998,с.130–139[15]
  • Алиев Т. А., Х.С.Таирова. Робастные алгоритмы спектрального анализа измерительной информации. СО РАН Автометрия, №5, Новосибирск, 2001, с. 44–50[16]

Vikikitabda Telman Əliyev (professor, 1935) ilə əlaqəli kitablar var.

Kadr hazırlığı[redaktə | əsas redaktə]

  • 37 fəlsəfə doktoru
  • 11 elmlər doktoru

Pedaqoji fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində "İnformasiya texnologiyaları və sistemləri" kafedrasının müdiri

Beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü[redaktə | əsas redaktə]

  • 1994-ci ildən UNESCO-nun informatika üzrə ekspertləri sırasına daxil edilmişdir
  • 2013-cü ildən Rusiyada (Moskva ş.) nəşr olunan "Мехатроника, автоматизация, управление" jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.isi.az İdarəetmə Sistemləri İnstitutu/Əliyev Telman Abbas oğlu
  2. http://www.sciencedirect.com
  3. https://www.sciencedirect.com
  4. http://acmij.az
  5. https://www.sciencedirect.com
  6. http://www.sciencedirect.com
  7. http://dspace.nbuv.gov.ua
  8. http://link.springer.com
  9. http://www.dl.begellhouse.com
  10. http://springer.com
  11. http://www.springer.com
  12. https://www.researchgate.net
  13. http://link.springer.com
  14. http://www.mathnet.ru
  15. http://www.mathnet.ru
  16. https://scholar.google.com