Tofiq Rüstəmov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tofiq Rüstəmov
Tofiq Tağı oğlu Rüstəmov
Tofiq-Rustemov.jpg
Doğum tarixi 18 may 1936(1936-05-18)
Doğum yeri Quba, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 20 yanvar 1998 (61 yaşında)
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili
Fəaliyyəti jurnalist
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rüstəmov Tofiq Tağı oğlu (1936-1998) — azərbaycanlı jurnalist, alim, tərcüməçi, redaktor və ictimai xadim, "Qızıl qələm", "Əməkdar mədəniyyət işçisi", "Ustad" Ali Jurnalistika mükafatları laureatı, Azərbaycan KP MK-nın ideologiya şöbəsi müdirinin birinci müavini, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı və Milli Məclisin üzvü. Elmi tədqiqatları Azərbaycan jurnalistikası təşəkkülü və inkişafı, televiziya və radio jurnalistikası, tərcümə sənəti və ədəbi redaktənini tarixi, nəzəriyyəsi və təcrübəsi sahələrini əhatə edir. Televiziya və radioda müntəzəm çıxış edib, ictimai – siyasi verilişlər hazırlayıb. tərcümələr edib. Tərcümə, televiziya və radio jurnalistikası kafedrasının yaradıcısı (1981), jurnalistika fakültəsinin dekanı (1979-1988).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Tofiq Rüstəmov 1936-cı il mayın 18-də Quba şəhərində anadan olub. 1953-cü ildə 1 nömrəli şəhər beynəlmiləl orta məktəbi bitirib, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika şöbəsinə qəbul olub. Ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurduqdan sonra (Nizami təqaüdçüsü) 1958-1960-cı illərdə dövrünün ən nüfuzlu qəzetlərindən sayılan "Uçitelskaya qazeta"nın Azərbaycan SSR üzrə xüsusi müxbiri işləyib. Respublikada xalq maarifinin inkişafına, məktəb həyatına həsr olunmuş bir çox yazıları Ümumittifaq oxucusuna çatdırıb.

Jurnalistik fəaliyyətinin 10 ilini Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio verilişləri Komitəsində çalışıb, tərcüməçilikdən informasiya verilişləri Baş redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsinədək uzun bir yol keçib (1960-1970). Eyni zamanda ADU-nun qiyabi aspiranturasında təhsilini davam etdirib. Onun Azərbaycan radiosunda səslənən tərcümələri və orijinal verilişləri daim dinləyicilərin rəğbətini  qazanıb. Bu illərdə efirdə ilk addımlarını atan Azərbaycan radiosunun tarixini əks etdirən "Efirdə addımlar" və "Шаги в эфире" kitabları işıq üzü görüb. Şəxsi təşəbbüsü və axtarışları sayəsində dönə-dönə xatırlanan və ərsəyə gələn "Ulduz" radiostansiyasıının proqramlarına görə Respublika Jurnalistlər İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb.

1967-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetində elmi-pedaqoji fəaliyyətə başlayıb, ADU-nun partiya – sovet mətbuatının nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasının müəllimi, baş müəllimi işləyib. 1970-ci ildə "M.S.Ordubadinin jurnalistlik fəaliyyəti" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb. Ordubadi yaradıcılığına dərin maraq və böyük ehtiram göstərən T.Rüstəmovun sonrakı illərdə qocaman yazıçı – jurnalistə həsr etdiyi tədqiqatları, "Alovlarda bərkiyən qələm" monoqrafiyası, M.S.Ordubadinin həyat və yaradıcılığına həsr olunan (Azərbaycan və rus dillərində) fotoalbom kimi sanballı araşdırmaları işıq üzü görüb, Bakı, Moskva, Kiyev, Maxaçqala şəhərlərində nəşr olunmuş digər əsərləri elmi ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Professor T.Rüstəmov uzun illər ədəbi redaktənin nəzəriyyəsi və təcrübəsi sahəsində uğurlu elmi-tədqiqat işi aparıb. Bu araşdırmaların nəticəsi kimi ayrı-ayrı illərdə jurnalistika fakültəsinin tələbələri və kütləvi informasiya vasitələri işçiləri üçün hazırladığı iki kitabı – "Ədəbi redaktənin əsasları" (Bakı, 1975) və "Ədəbi redaktə nəzəriyyəsi və təcrübəsi" (Bakı, 1981) dərs vəsaitləri çap olunub.

Jurnalistikanın nəzəriyyəsi və təcrübəsi sahəsində nüfuzlu mütəxəssis kimi tanınmış Tofiq Rüstəmov 1979-cu ildə Jurnalistika fakültəsinin dekanı seçilib, 10 ilə yaxın bu vəzifədə özünü tədris və elmi işin istedadlı təşkilatçısı kimi göstərib. Jurnalistika fakültəsində tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası üzrə ixtisaslaşma kurslarının yaradıcılarındandır. Jurnalist alim Azərbaycanın kütləvi informasiya vasitələrini təşəkkülü və inkişafı, tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası, üzrə elmi tədqiqat işi aparıb. T.Rüstəmov ilk dəfə olaraq "Azərbaycanda tərcümə sənəti ənənələri" kursu daxil edilən "Tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası" proqramını (Bakı, 1989) tərtib edib.

1979-cu ildə Jurnalistika fakültəsinin dekanı seçilib, jurnalistikanın aktual məsələləri üzrə bir sıra Ümumittifaq konfranslarında iştirak edib. Baş müəllim, dosent, 1987-ci ildən isə Tərcümə, televiziya və radio jurnalistikası kafedrasının professoru olub. 1988-1989-cu illərdə o, ADU partiya komitəsinin katibi, 1989-1990-cı illərdə Azərbaycan KP MK ideologiya şöbəsi müdirinin birinci müavini, Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Xalq deputatı olub.

1990-1995-cı illərdə "Kommunist" qəzetinin redaktoru, "Xalq qəzeti"nin baş redaktoru vəzifələrində işləyib.

T.Rüstəmov Azərbaycan KP MK üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı İdarə heyətinin katibi, SSRİ-nin dövlət universitetləri Elmi–metodik birliyinin, jurnalistika şöbəsinin üzvü, Azərbaycan Kommunist Partiyası XXXII qurultayının və Sov.İKP XXVIII qurultayının nümayəndəsi olub. 1982-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülüb. Müxtəlif vaxtlarda jurnalistika fakültəsi Elmi Şurasının sədri, fakültə partiya bürosunun, universitet Elmi şurasının üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı yanında Jurnalist Sənətkarlığı İnstitutunun rektoru olub. Nəzəri, elmi, metodik "Dil-ədəbiyyat" jurnalı baş redaktorunun müavini, Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının jurnalistika doktoru, Azərbaycan Kütləvi İnformasiya İşçiləri Həmkarlar İttifaqının "Ustad" Ali Jurnalistika mükafatı laureatıdır.

T.Rüstəmov rəngarəng publisist məqalələrin, bir neçə radiopyesin, Mərkəzi Televiziyanın sifarişi ilə çəkilmiş telefilmlərin ssenari müəllifi, Aleksandr Bestujev-Marlinskinin "Molla Nur" povestinin, Lev Ginzburqun "Novıy mir" jurnalında nəşr olunan və böyük əks-səda yaradan  "O dünyada görüşlər" (Münhen dəftərindən) sənədli hekayətinin, İsveçrə yazıçısı Fridrix Dürrenmattın "Böyük Romul" və B.Caqarovun "Prokuror" komediya və pyeslərinin, digər bədii və bədii-publisist əsərlərin tərcüməçisi kimi tanınıb.

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakultəsi tərəfindən nəşr edilən "Tofiq Rüstəmov 75" adlı kitabda əsasən, Tofiq Rüstəmov haqqında bioqrafik məlumatlar (Azərbaycan və rus dillərində), jurnalistik fəaliyyəti, ümumilikdə yaradıcılığı qısa və aydın şəkildə öz əksini tapıb.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]