Tovma Artsruni

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tovma Artsruni
Թովմա Արծրունի
Tovma Artsruni, History of the House of Artsrunik (Թովմա Արծրունի, Պատմություն Արծրունյաց տան).djvu
Doğum tarixi bilinmir
Vəfat tarixi X əsr
Elm sahəsi tarix
Tanınır «Artsruni xanədanının tarixi»

Tovma Artsruni (erm. Թովմա Արծրունի), Foma Artsruni[1][2] (dəqiq təvəllüd və ölüm tarixi bilinmir ) — IX—X əsr erməni tarixçisi.

Həyatı və yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

1852-ci il nəşrinin üz qabığı

Tarixçinin tərcümeyi-halı məlum deyil[3]. Yalnız məlumdur ki, görkəmli feodal sülaləsi olan Artsrunilər nəslindən olub. IX əsrin ikinci yarısında – X əsrin birinci onilliklərində yaşayıb-yaratmışdır[3]. Zamanəmizə qədər gəlib çıxmış «Artsruni xanədanının tarixi» əsərini 880-cı ildə yazmağa başlamış və 910-cu ilə qədər davam etdirmişdir[3].

Tədqiqatçıların fikrincə, «Artsruni xanədanının tarixi» əslində iki ayrı-ayrı müəllifin qələminin məhsuludur[4]. Ehtimal olunur ki, kitabın ilk hissəsi 261-ci səhifəyə qədər Tovma tərəfindən yazılmışdır, yerdə qalan (262-ci səhifədən 305-ci səhifəyə qədər) hissəni isə hansısa anonim müəllif əlavə etmişdir[4], hansı ki hadisələrin xronologiyasını 940-cı ilə qədər aparıb çıxarmışdır[5][6].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Пиотровский Б. Б. Ванское царство (Урарту). — М. — С. 129.
  2. Манандян Я. А. Маршруты персидских походов императора Ираклия. Византийский временник.. — М., 1950. — Т. 3.
  3. 3,0 3,1 3,2 Нерсисян В. Товма Арцруни // Видные деятели армянской культуры (V—XVIII века). — Ереван, 1982. — Səh. 124.
  4. 4,0 4,1 Нерсисян В. Товма Арцруни // Видные деятели армянской культуры (V—XVIII века). — Ереван, 1982. — Səh. 129.
  5. Armenian literature — Mənbə:Encyclopædia Britannica
  6. Гоян Г. 2000 лет армянского театра. — М.: Искусство, 1952. — Т. 2. Театр средневековой Армении. — С. 190.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Thomas Artsruni. History of the House of Artsrunik. Trans. and edited by Robert W. Thomson. Detroit: Wayne State University Press, 1985.
  • «Historie des Ardzrouni, par Vartbied Thoma Ardzrouni», trad. par M. Brosset, SPb., 1874.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]