Uğurlar, Baltazar (film, 1966)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Uğurlar, Baltazar!
(Həyatdır bu Baltazar)
Au hasard Balthazar
Janr dram
Əsas mövzu Qəddarlıq[d][1]
Rejissor Robert Bresson
Baş rolda Anne Vyazemski
Bəstəkar (fr. Jean Wiener)
Distribütor Netflix, iTunes[d]
İlk baxış tarixi 1966, 25 may 1966
Müddət 95 dəq.
Ölkələr Fransa, İsveçrə
Dil fransız dili
İl 1966
Rəng ağ-qara
IMDb ID0060138

Uğurlar, Baltazar (fr. Au hasard Balthazar) — Robert Bresson tərəfindən çəkilmiş, 1966-cı ildə işıq üzü görən fransız filmidir[2]. Anne Vyazemskinin ilk aktyorluq işidir. Filmin premyerası 1966-cı ildə Venesiya Film Festivalında baş tutub.

Süjeti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Film “Qızıl eşşək” əsərinin süjetini yenidən təsvir edərək, ilk sahiblərinin — uşaqların Baltazar adlandırdığı uzunqulağın taleyindən bəhs edir. Film boyu uzunqulaq əldən-ələ keçərək sahiblərini dəyişir və hər kəs ona fərqli davranır - kimsə daha çox mehribanlıq (Anne Viazemskinin oynadığı Mari kimi), kimsə daha çox qəddarlıq göstərir. Baltazar və Mari tez-tez eyni insanlardan əziyyət çəkirlər. Heyvan taleyin bütün döngələrini həlimliklə, bir növ nəcib stoisizmlə qəbul edir. Süjet inkişaf etdikcə film bir ayəyə çevrilir və eşşək getdikcə daha çox müqəddəs görünür, Məsihin ardınca dünyanın əzablarını öz üzərinə götürən çoxsaylı Bresson fiqurlarına yaxınlaşır və hətta bu saleh insanları həlimlik və təvazökarlıqda üstələyir[3]. Baltazarın ölümü "İvan İliçin ölümü" əsərinin ruhunda onun mənəvi çevrilməsi kimi göstərilir.

Rollarda[redaktə | mənbəni redaktə et]

Aktyor Rolu
Anne Wiazemsky Mari
François Lafarge Jerard
Philippe Asselin Marinin atası
Nathalie Joyaut Marinin Anası
Walter Green Jak
Jean-Claude Guilbert Arnold
Pierre Klossowski Tacir
François Sullerot Çörəkçi
Marie-Claire Fremont Çörəkçinin arvadı
Jean Rémignard Natarius

Çəkilişi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bir neçə həbsxana mövzsunda filmlər (“Ölümə məhkum edilmiş qaçıb”, “Cibgir”, “Janna d’Arkın mühakiməsi”) çəkmiş, özünün “təmiz kinematoqrafiya” nəzəriyyəsindən istifadə edən Bresson fərqli film çəkiliş tərzinə keçmək istədiyini bildirdi. Filmin süjeti Fyodor Dostoyevskininİdiot” əsərindən[4] ilhamlanıb və Baltazarın həyatındakı hər epizod yeddi ölümcül günahdan birini təmsil edir. Daha sonra Bresson filmin "bir-biri ilə kəsişən çoxlu cizgilərdən ibarət olduğunu" və Baltasarın xristian inancının simvolu olması nəzərdə tutulduğunu bildirdi.

Bresson filmi İsveç Film İnstitutunun dəstəyi ilə nümayiş etdirib.

Reaksiyalar[redaktə | mənbəni redaktə et]

1970-ci ildə The New York Times filmin final səhnəsini "şübhəsiz kinematoqrafiya tarixinin ən nəfəs kəsən parçalarından biri" kimi qiymətləndirdi[5]. Elə həmin il ABŞ-nin müəllif kinosunun müdafiəçisi və təbliğatçısı Endrü Sarris öz icmalında həvəslə demişdi: “İndiyə qədər izlədiyim heç bir film bütün varlığımı alt-üst etməyə bu qədər yaxınlaşmamışdı. Bu, özlüyündə bədii şəkildə həyata keçirilən emosional təcrübənin ən yüksək zirvələrindən biridir”[6][7].

Uğurlar, Baltazar! — XX əsrin ortalarında Avropa müəllif kinosunun klassik nümunəsidir. Daha sonra filmin baş rolunda çəkilən Anne Viazemski ilə ailə quran Jan-Lük Qodar Bressonun filmini “saat yarıma sığan xüsusi dünya” adlandırmışdı[8]. Rejissor Mixail Haneke və kino tənqidçisi Manola Dargis uzunqulaq haqqında filmi bütün filmlərin ən möhtəşəmi hesab edir, Aki Kaurismaki isə onu ilk üçlükdən biri hesab edir[9]. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən 846 kino tənqidçisi arasında keçirilən sorğunun nəticələrinə görə (2012) “Uğurlar, Baltazar!” dünya kinosunun ən yüksək nailiyyətləri sırasında ilk 20-liyə düşüb[10].

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Au hasard Balthazar (fr.). 1966.
  2. "Au hasard Balthazar | CINEMATEK, Brussels". www.sabzian.be (holland). İstifadə tarixi: 2021-10-15.
  3. Lloyd Baugh. Imaging the Divine: Jesus and Christ-Figures in Film. ISBN 978-1-55612-863-9. Page 185.
  4. John Dugdale. "Dostoevsky's many screen readings" (ingilis). the Guardian. 2014-04-04. 2018-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-05.
  5. Greenspun, Roger. "The Screen: 'Au Hasard, Balthazar':Bresson Feature Opens at the New Yorker" (ingilis). 2018-11-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-05.
  6. "He Wants a Drink, But He Wants Her More". Observer (ingilis). 1999-01-25. 2018-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-05.
  7. Village Voice. The Village Voice Film Guide: 50 Years of Movies from Classics to Cult Hits. Wiley. 2010-12-15. ISBN 9781118040799.
  8. Bert Cardullo. The Films of Robert Bresson: A Casebook. Anthem Press, 2009. Page 81.
  9. "BFI | Sight & Sound | Top Ten Poll 2002 — Who voted for which film". 2011-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-14.
  10. "The Top 50 Greatest Films of All Time | British Film Institute". 2017-03-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-14.