V Çarlz

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
V Çarlz
fr. Charles V de France
Saint-Denis (93), basilique, gisant de Charles V sculpté lorsqu'il avait 27 ans 2.jpg
Fransa kralı
8 aprel 1364 - 16 sentyabr 1380
Sələfi II Con
Xələfi VI Çarlz
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 21 yanvar 1338
Doğum yeri
Vəfat tarixi 16 sentyabr 1380 (42 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi yoluxucu xəstəlik[d]
Dəfn yeri
Atası II Con
Anası Lüksemburqlu Bonna
Həyat yoldaşı Burbonlu Yuanna
Uşaqları VI Çarlz
I Lüdovik
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

V Çarlz (fr. Charles V) və ya Müdrik Çarlz (fr. Charles le Sage) (d. 21 yanvar 1338 - ö. 16 sentyabr 1380) — Fransa kralı. Onun səltənəti Yüzillik müharibənin əvvəllərində uğurlu bir fransız qələbəsi ilə fərqlənir. Onun hərbi əməliyyatları nəticəsində ingilislər tərəfindən ələ keçirilən bir çox bölgə geri alındı və sələflərinin bəzi hərbi itkilərini uğurla bərpa etdi.

Atası II Conun 1356-cı ildə Puatye döyüşündə əsir düşməsinin ardından Çarlz Fransa kral naibi təyin edildi. Krallığın düşdüyü siyasi və iqtisadi çətin vəziyyətdə Çarlz ilk öncə vergiləri artırdı. Nəticədə Navarra kralı Qəddar Çarlzın rəhbərlik etdiyi zadəgan qrupu, fransız burjuaziyası və kəndli üsyanlarıyla qarşılaşdı. Bütün bu ayaqlanma və üsyanları yatırmasına baxmayaraq Çarlz atasını azadlığa buraxmaq üçün 1360-cı ildə bağlanan sülhlə cənub-qərbi Fransanın böyük bir hissəsini ingilislərə təslim etdi.

Çarlz atasının əsarət altında ölümünün ardından 1364-cü ildə Fransa kralı oldu. Təcrübəli müşavirlərinin yardımıyla ölkə üzərindəki hakimiyyəti kral xəzinəsini doldurmağa və Valua sülaləsinin yenidən nüfuz qazanmasına gətirib çıxardı. Fransa tarixinin ilk nizami ordusunu quraraq hərbçi zümrəsinin sadə xalq üzərindəki nüfuzunu azaltdı. Apardığı hərbi islahatların ardından güclənmiş orduyla vaxtilə atası səbəbilə ingilislərə tərk etdiyi bölgələrin hamısını geri aldı.

Çarlz 1380-ci ildə vəfat etdi və yerinə qəli zəifliyi olan oğlu VI Çarlz taxta çıxdı.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Sarindar-Fontaine, François (2019). Charles V le Sage – Dauphin, duc et régent (1338–1358) (in French). L'Harmattan. ISBN 978-2-343-17371-9
  • Henneman, John Bell (1971). Royal taxation in Fourteenth Century France, The Development of War Financing 1322–1356 (in French). Princeton: Princeton University Press
  • Adams, Tracy; Adams, Christine (2020). The Creation of the French Royal Mistress: From Agnès Sorel to Madame Du Barry. The Pennsylvania State University Press

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Almaniya Milli Kitabxanası, Berlin Dövlət Kitabxanası, Bavariya Dövlət Kitabxanası, Avstriya Milli Kitabxanası Record #118776754 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.