Voruta

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Belarusiyanın qərbindəki Navahrudak qalasının xarabalıqları, həmçinin Vorutanın yerləşdiyi düçünülən yerlərdən biri

Voruta — 13-cü əsrdə kral Mindauqasın dövründə Litva Böyük Litva Knyazlığının paytaxtı olduğu düşünülür. Voruta haqqında yazılı mənbələrdə bir dəfə qısaca bəhs olunur və dəqiq yeri məlum deyil. Bütün qeyri-müəyyənliklərə baxmayaraq, Voruta anlayışı Litva təsəvvüründə məşhur və populyardır.

Tarixdə[redaktə | əsas redaktə]

İlk və yeganə litva kralı olan Mindauqas, doğma bacıları Tautvilas və Edivydasın Jemaytiya şahzadəsi Vykintasa qarşı daxili müharibəsi zamanı Vorutada müdafiə edildi. İpativ salnaməsindən götürülmüş bu məlumat, Voruta haqqında yazılmış yeganə çəlumatdır. Mindauqas qalası ifadəsinə daha iki dəfə rast gəlinmişdir, lakin nə adı, nə də yeri göstərilməmişdir. Bu qısa qeydlərin eyni yerə aid olub-olmadığı məlum deyil.[1]

Buna baxmayaraq, 19 və 20-ci əsrlərdə bəzi tarixçilər onu "Litvanın ilk paytaxtı" adlandırdılar və yerini müəyyənləşdirməyə çalışdılar. Ümumilikdə Vorutanın təklif edilən təxminən on dörd yeri var. Digərləri, Voruta'nın əsl şəhər olmadığını, sadəcə paytaxt mənasını verən bir sözün səhv şərh edildiyini iddia edirlər. Görkəmli Litva filoloqu Kazimieras Buqanın fikrincə voruta sözü sadəcə qala deməkdir.

Təklif olunan ərazilər[redaktə | əsas redaktə]

Bu ərazilərin müxtəlif tarixçilər tərəfindən müxtəlif dövrlərdə təklif edilmişdir:[2]

  1. Petras Tarasenka tərəfindən Ukmerq rayonundakı Berzgainiai
  2. Kazimieras Zebris tərəfindən Anikşçyay rayonundakı Buteikiai
  3. Teodor Narbutt tərəfindən Novoqrudok yaxınlığında Novoqrudok qalası
  4. Halşani (lit. Alšėnai), Aleksandr Kravtseviç tərəfindən[3]
  5. Fryderyk Papée tərəfindən Kernave
  6. Kareliç (lit. Koreličiai), Mikola Yermaloviç tərəfindən
  7. Cons Totoraitis tərəfindən Lişkiava
  8. Evaldas Gečiauskas tərəfindən Myadininkay
  9. Ludvik Krzyviski tərəfindən Reseyn rayonundakı Rohişke
  10. Eduards Volters tərəfindən Ankşhiai rayonundakı Şeiminişkliai (Tomas Baranauskas tərəfindən dəstəklənir)
  11. Voyçex Kentşinski tərəfindən Reseyn rayonundakı Üturiai
  12. Belarusiyanın Qrodno vilayətindəki Varniani (lit. Varnionys), Juliusz Latkovski tərəfindən
  13. Romas Batüra tərəfindən Vilnüs
  14. Henrik Lovmianski tərəfindən Dauqay ərazisi
  15. Antanas Steponaitis tərəfindən Medveqalis-Varniai sahəsi

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Gudavičius, Edvardas (1998). Mindaugas (litva). Vilnius: Žara. ISBN 9986-34-020-9.
  2. Zabiela, Gintautas (1995). Lietuvos medinės pilys (litva). Vilnius: Diemedis. səh. 175. ISBN 9986-23-018-7.
  3. "Pawet: Міндоўг. Пачатак вялікага гаспадарства". pawet.net. İstifadə tarixi: 2015-12-29.