Xırdayarpaq ağcaqayın

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Xırdayarpaq ağcaqayın
Acer mono
Acer mono.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Sabunağacıçiçəklilər
Fəsilə:Sabunağacıkimilər
Cins:Ağcaqayın
Növ: Xırdayarpaq ağcaqayın
Elmi adı
Acer mono
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
NCBI  
GRIN  
IPNI 
TPL 


Xırdayarpaq ağcaqayın (lat. Acer mono)

Təbii yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yaponiya, Koreya, Çin, Monqoliyada bitir.

Botaniki təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hündürlüyü 20-25 m-ə çatan, piramidal - şaxələnmiş çətirli, yarpağı tökülən ağacdır. Qabığı hamar, sonradan isə sarı-boz olur. Yarpaqları beş və ya yeddi pərli, eni 8-15 sm, hər tərəfdən yaşıl, zəif və ya mərkəzinədək kəsik, kənarları hamar, alt tərəfi tükcüksüz və ya əsas borucuqlarda yumşaq tükcüklüdür. Pərləri üçkünc, bərabər, ucu bizdir. Saplaqları uzundur. Payızda sarı, qırmızı rəng alır. Çiçəkləri sarı, salxımlara yığılmış, çiçək saplaqlarında 4-6 sm-dir. Yarpaqlarla eyni vaxtda və ya əvvəl əmələ gəlir. Bir ağacda ancaq erkək və ya ancaq dişi çiçəkləri olur. Tumurcuqları qışda tünd qırmızıdır. Aprel-mayda çiçəkləyir, sentyabrda meyvə verir. Meyvəsi cüt- cüt uzanmış qanadcıqlı, eni 1-1,5 sm, uzunluğu 3-3,5 sm, hamar qozanın uzunluğu 1-1,3 sm və eni 8-10 mm-dir. Qanadcıqları müxtəlif bucaqlar altında yerləşmişdir.

Ekologiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Meşələrdə, qayalıqlarda, dağlarda, dəniz səviyəsindən 1800 metr hündürlüklərdə bitir. Çox tez uyğunlaşır, nəmişli drenajlı torpaqlarda, zəif günəşli ərazilərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bakıda, Gəncədə, Qalaltında mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.

İstifadəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Meyvələri yeməlidir, tərkibində şəkər vardır, müxtəlif siropların hazırlanmasında istifadə edilir. Tək əkinlərdə istifadəsi məqsədəuyğundur.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Tofiq Məmmədov, “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.