Xa-Çu çayı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xa-Çu çayı
HaaValley.jpg
Ölkə Butan Butan
Mənbəyi Himalay dağları
Mənsəbi Çinçu
Uzunluğu
  • 29 km

Xa-Çu çayıButanın qərb hissəsində yerləşən çaydır. Çinçu çayının sağ qolunu əmələ gətirir.[1]

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Xa-Çu çayı mərkəzi Himalay dağları silsiləsinin cənub meyli hissəsindən öz başlanğıcını götürür.[2] Çayın mənbəyi Comolxari rayonundan cənubda yerləşmişdir. Buzlaqlardan əmələ gələn bir sıra xırda çaylar əsasən bu çaya tökülürlər. Bundan sonra Xa-Çu çayı cənub-şərq istiqamətində axır və sağda Çinçu çayına tökülür.[3]

Dolina çayı[redaktə | əsas redaktə]

Qərb Butanında bir neçə əhəmiyyətli vadi yerləşmişdir: Xa (uzunluğu 2700 m), Paro (2200 m), Tximpxu (2300 m).[4]

Vadinin yuxarı hissəsindən Xa-Çu çayı dağlıq dərələrlə axır. Amma alt və orta axında çay dərin çay vadisi üzrə hərəkət edir. Çayın uzununa bir çox qayalığa çıxışı var. Xa Vadisi Çinlə sərhəddə yerləşmişdir.

Xaa şəhəri[redaktə | əsas redaktə]

Xaa — çayın uzununa uzanan şəhərdir. Şəhər arxitekturanın ənənəvi Butan stilini özündə saxlamışdır.[5]

Lxakxanq-Karpo[redaktə | əsas redaktə]

Lxakxanq-Karpo ("ağ göyərçinin məbədi") — Xaa şəhərindən 3 kilometr cənubda yerləşmiş məbəd və monastrdır. Güman olunur ki, məbəd Tibet çarı Sonqsene Qoenpo zamanında, yəni VIII əsrdə tikilmişdi. O, iki göyərçini (qara və ağ) monastrın tikintisi üçün müqəddəs yeri tapmaq üçün göndərmişdir.[6]

Balıqçılıq[redaktə | əsas redaktə]

Çayda ənənəvi qızıl balqılar və Schizothorax progastus cinsinə mənsub balıqlar yetişdirilir. Kumja ilk dəfə 1930-cu ildə Butanda tapılmışdır. Xaa-da tapıntıdan sonra vətəgələr inşa edilmişdir.[7][8]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Карта «Индия, Непал, Бутан», масштаб 1:3 700 000, ГУГК, 1990 год.
  2. Negi, Sharad Singh. Гималайские реки, озёра и ледники. Google books. 2014-04-25 tarixində istifadə olunub.
  3. "Физиологические исследования". Речная система Бутана. FAO Corporate Document Repository.
  4. "Отчет о совместной поездке". Birding India Tours.
  5. "На следующей неделе вы можете быть в … Паро и Тхимпху". The Telegraph, 12 апреля 2009.
  6. "Lhakhang Karpo". Bhutan 2008.. Недоступная ссылка.
  7. T. Petr (2009). Рыба и рыболовство на больших высотах. Продовольственная и сельскохозяйственная организация ООН. ISBN 92-5-104309-4.
  8. "Физиологические исследования". Виды рыб бутанских вод. FAO Corporate Document Repository.