Yalçın Əfəndiyev

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yalçın Əfəndiyev
Yalçın Əfəndiyev.jpg
Doğum tarixi 24 iyul 1937 (1937-07-24) (82 yaş)
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vətəndaşlığı Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Peşəsi kinorejissor
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili
Mükafatları "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 2007

Əfəndiyev Yalçın Heydər (Əliheydər) oğlu — Azərbaycan kinorejissoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2007).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Yalçın Əfəndiyev 24 iyul 1937-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub. Bakıdakı 6 nömrəli rus məktəbini bitirib. Hələ 9-cu sinifdə oxuyarkən Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutuna (ÜDKİ) daxil olmaq üçün Moskvaya getməyi arzulayıb. Lakin valideynlərinin təkidi ilə Geoloji coğrafiya fakültəsinə daxil olub. Həmin illərdə ÜDKİ-də ilk dəfə ali təhsilli qrup təşkil olunacağını eşidib. Artıq ali təhsili olduğu üçün həmin təhsil ocağına düşməyə şansı yaranıb və ÜDKİ-yə daxil olub. Orada 5 il müddətində Lev Kuleşov və Boris Belokurovdan rejissorluğun sirrlərini öyrənib.[1]

Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib Bakıya gələndən sonra bir il assistent işləyib. Daha sonra Süleyman Dəmirəl haqqında kinojurnal çəkib.

"Azərbaycanfilm" kinostudiyasında bir neçə sənədlibədii filmin quruluşunu verib. "Nə yaxşı ki, dünyada Səməd Vurğun var" filmi uğurlu işlərindəndir. Bu filmə görə yaradıcı heyət - ssenari müəllifi İsmayıl Şıxlı, rejissor Yalçın Əfəndiyev və operator Zaur Məhərrəmov 1976-cı ildə Azərbaycan Komsomolu mükafatına layiq görülüblər.

Yalçın Əfəndiyev bir müddət "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının xronikal-sənədli və elmi-kütləvi filmlər istehsalı birliyinə rəhbərlik edib. Həmin dövrdə Azərbaycan tarixinə, mənəvi dəyərlərinə həsr edilən onlarla film araya-ərsəyə gəlib.

"Azərbaycanfilm" kinostudiyasında cizgi filmləri sexinin bərpasından sonra çəkilən ilk cizgi filmi də məhz Yalçın Əfəndiyevin adı ilə bağlıdır. Onun 1969-cu ildə çəkdiyi "Cırtdan" cizgi-applikasiya filmi Azərbaycan milli kinosunda bu sahənin bərpasından sonra cizgi filmlərinin əsasını qoyub.[2] Sənədli filmlərilə Azərbaycan kinematoqrafiyasında xüsusi yer tutan Yalçın Əfəndiyevin yeganə tammetrajlı bədii filmi "Xatirələr sahili" filmidir.

Yalçın Əfəndiyev hazırda Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dərs deyir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Komsomolu mükafatı — 1976
  • Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi — 01.12.1982[3]

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Ağ pələng"lə görüş (film, 1988)
  2. Azadlıq məşəli (film, 1967)
  3. Azərbaycan incəsənəti (film, 1988)
  4. Azərbaycan narı (film, 1978)
  5. Azərbaycan, Azərbaycan (film, 1970)
  6. Azərbaycanda müsəlmanların həyat tərzi haqqında (film, 1987)
  7. Bakı haqqında 10 dəqiqə (film, 1966)
  8. Burada başlanmışdır (film, 1974)
  9. Cırtdan (film, 1969)
  10. Dostluğun təntənəsi (film, 1974)
  11. Dönüş (film, 1999)
  12. Fransada Azərbaycan günləri (film, 1985)
  13. Gənclərin 50 yaşlı teatrı (film, 1979)
  14. Hikmətli miniatürlər (film, 1991)
  15. Xatirələr sahili (film, 1972)
  16. Qayıdış. Anadolu Əbilova
  17. Qayıdacağına inanırdı (film, 1968)
  18. Qırmızıbayraqlı Azərbaycan (film, 1980)
  19. Qurultaydan qurultaya (film, 1985)
  20. Mustafa Topçubaşov. Əsrin fonunda portret[4]
  21. Müsəlmanlar sülh uğrunda mübarizədə (film, 1987)
  22. Naxışların yaddaşı (film, 1973)
  23. Nə yaxşı ki, dünyada Səməd Vurğun var (film, 1976)
  24. Odla təmasda (film, 1972)
  25. Ovçu, vurma məni (film, 1977)
  26. Salam, İordaniya (film, 1981)
  27. Səməd Vurğun (film, 1966)
  28. Sənin həyat mövqeyin (film, 1979)
  29. Suriyada (film, 1970)
  30. Tərlan Musayeva (film, 1980)
  31. Təsərrüfatlararası birlik (film, 1981)
  32. Tilsim (film, 2005)
  33. Yay günləri (film, 1977)
  34. Yusif Məmmədəliyev (film, 1987)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  2. "Cizgi filmi - "Cırtdan" (1969)". Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 166-169.
  3. Respublika kino sənəti xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 dekabr 1982-ci il tarixli Fərmanıanl.az saytı
  4. Akademik Topçubaşov haqqında sənədli film çəkilib: [rejissor Yalçın Əfəndiyevin “Mustafa Topçubaşov. Əsrin fonunda portret.” filmi haqqında] //Ayna.- 2011.- 19 noyabr.- S.20.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 5.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.