Zoysa zəngçiçəyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Zoysa zəngçişəyi
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Asterid
Sıra:Zəngçiçəklilər
Fəsilə:Zəngçiçəyikimilər
növ: Zoysa zəngçişəyi
Elmi adı
Campanula zoysii
Zoysa zəngçiçəyinin təxmin edilən arealı
şəkil
Commons-logo.svg
Şəklin VikiAnbarda
axtarışı

Zoysa zəngçiçəyi (lat. Campanula zoysii)[1]Zəngçiçəyi cinsinə aid olan bitki (Campanula).

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bu bitki Avstriya, şimali İtaliyaSloveniya üçün endemik hesab olunur[2]. Zoysa zəngçiçəyi daha çox əhəngdaşlarından təşkil olunmuş Yuliya Alpları yamaclarında və Kamnik-Savin Alplarında bitir[3]. Bundan başqa italiyanın və avstriyanın Cənub Əhəngdaşları Alplarında da müşahidə edilir[4].

Zoysa zəngçiçəyi çox aşağı temperatura davam gətirə bilir — −35 °C və −40 °C[4]. Bitkinin ziyanvericisi ilbizlər hesab olunur[5].

Təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Böyümüş bitki çiçək kəsiyi ilə

Bitki adətən kiçik boyludur. Orta hündürlüyü 5-7 sm olur. Nadir hallarda isə hündürlüyü 23 sm qədər çatır[1]. Bitkinin kasacıq yarpaqları bitki böyüdükcə artır. Cavan bitki ikinci ilində çiçək açır.

Çiçək[redaktə | əsas redaktə]

Zəngçiçəyinin bu növü öz cinsində olan növlərdən çiçəklərinin formasına görə fərqlənir. Çiçək tacı tədricən yuxarıya doğru yığılır və beşgüşəli ulduz formasında bitir. Digər zəngçiçəklərdə çiçək zəng formasında olur və bükülmə enli olur[4][6]. Büzülmə yerində kiçik dəlik olur ki, həşaratlar asanlıqla daxil olub tozlanmanı həyata keçirə bilsinlər. Hər saplaqda birdən üçə qədər çiçək ola bilər[1]. Rəngləri açıq səma rəngində və ya lavanda rəngində olur. Çiçəkləmə iyunda, üçüncü və dördüncü həftələrdə baş verir[4].

Yarpaq[redaktə | əsas redaktə]

Yarpaqları kasa formasında kök ətrafında formalaşıb. Oval şəkilli olur. Saplaqda olan yarpaqlar yumurtavari və növbəlidir[1].

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Zoysa zənçiçəyinə Sloveniyada böyük dəyər verilir. Çiçək Sloveniya Alplarının simvolu hesab olunur. Sloveniya botaniki Viktor Petkovşek (1908-1994) bu zəngçiçəyini "Sloveniya dağlarının əsl qızı" adlandırmış. Zoysa həm də 1926-cı ildə yaradılmış "Alpinum Yuliana" botanika bağının simvoludur (sloven. Botanični vrt Alpinum Juliana)[7][8]. Bitkidən həmçinin dekorativ çiçək kimi bağçalarda istifadə olunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Collectanea 2:122. 1789 ("1788"); Icon. pl. rar. 2: t. 334. 1789 ("1786-1793")

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 Robinson, W (1878). Hardy Flowers. London: Macmillan and Co. səh. 86.
  2. "Campanula zoysii Wulfen". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. İstifadə tarixi: 2019-03-23.
  3. "Naravne znamenitosti: Peca". Karavanke.eu. İstifadə tarixi: 12 March 2012.
  4. 1 2 3 4 Walek, Kristl. "Campanula zoysii: "Daughter of the Slovene Mountains"". Ottawa Valley Rock Garden & Horticultural Society. 2006-09-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 August 2010.
  5. Meredith, Lewis B (1914). Rock Gardens: How to Make and Maintain Them. New York: Charles Scribner's Sons. səh. 254.
  6. "Campanula zoysii". Campanula Bellflowers. Wild Ginger Farm. 2010-06-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 August 2010.
  7. Zoisova zvončica – simbol rastlinstva na sončni strani Alp. http://www.prc.si/file/download/148_2fc881e5d502. Slovenian. Epicenter: glasilo Posoškega razvojnega centra. 2006. VII.issn=1581-6087
  8. Alpski botanični vrt Juliana (sloven.)