Ürək
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Ürək İnsan orqanlarından biri
Ürək və ya ürək (Ərəbcə: قلب ; Farsca: قلب ; Maltaca: qalb; Zazaca: qelb ; Latıncə: cor ; Yunanca: Καρδιά =Kardia), ürək əzələsi olaraq bilinən xüsusi bir tip cizgili əzələdən meydana gəlmiş özbaşına sıxılma xüsusiyyətinə sahib qüvvətli bir nasosdur.
Maddələr mübadiləsi fəaliyyətləri nəticəsində ibarət olan artıq məhsulların da bədəndən uzaqlaşdırılması, bədən istiliyinin təşkil edilməsi, turşu-əsas tarazlığının qorunması, hormonlar və fermentlərin bədənin lazımlı bölgələrinə daşınması lazımdır. Bütün bu əməliyyatları ürək və damarlardan ibarət olan/yaranan dövran sistemi edər.
Ürək bu sistem içərisində mühərrik vəzifəs(n)i vardır. Ürək insanda dəqiqədə 60-80 vuruş arasında dəyişən bir sürətlə gündə 9000 litr qanı bədənə nasosla vurar. Gündə təxminən 100 min, ildə 40 milyon, bütün insan həyatı boyunca təxminən 2,5 milyard dəfə, heç dayanmadan təxminən 8 ton qanı bədənə nasosla vurar. Normal bir insanda ortalama ağırlığı 250-300 qramdır.
[redaktə / تحریر] Anatomiyası
Ürək məməlilərdə 4 otaqcıqlı və 4 qapaqçıqlıdır. Otaqcıqlar sağ otaqcıqlar və sol otaqcıqlar olaraq 2 ana hissədən meydana gələr.
Sağ bölmə, qanın bədəndən döndüyü otaqcıq olan sağ qulaqcıq (atrium) sonra triküsbit qapaq adı verilən 3 yarpaqçıqlı bir qapaqçıq ilə ana otaqcıq olan sağ qarıncıqdan (ventrikül) meydana gələr.
- Qan bədəndə oksigeni və qida elementləri istifadə edildikdən sonra vena cava adı verilən 2 ədəd ana damar ilə sağ qulaqçığa gəlir.
- Sağ qulaqçıqtan qan cazibə və qulaqçıq sıxılması ilə aradakı qapaq olan triküsbit qapaqdan (3 yarpaqçıqlı qapaq) keçərək sağ qarıncığa girər.
- Sağ qarıncıq ilə pulmoner arteriya arasındakı qapağa da pulmoner qapaqçıq adı verilər. Sağ qarıncıq qanı pulmoner arteriya adını verdiyimiz bir damar yoluyla ağciyərlərə nasosla vurar.
Sol bölməyə qan ağciyərlərdən oksigendən zənginləşdirilmiş olaraq gəlir.
- Sol qulaqçığa gələn bu qan cazibənin də təsiri ilə və bir az da sol qulaqçığın sıxılması köməyi ilə sonradakı qapaq olan mitral qapaqçıq adı verilən 2 yarpaqçıqlı bir qapaqdan sol qarıncığa axar.
- Sol qarıncıq ilə aorta arteriyası arasında aorta qapaqçığı deyilən 3 yarpaqçıqlı bir qapaq var. Sol qarıncıqdan təmiz qan güclü əzələlərin sıxılması təsiri ilə aorta arteriyası deyilən ana arteriya vasitəsiylə bədənə təqdim edilər.
- Əlimizi sinəmizin sol tərəfinə apardığımızda ürəyimizdən gələn səsin səbəbi qulaqçıq ilə qarıncıq arasındakı qapaqçıqların açılıb bağlanmasıdır.
[redaktə / تحریر] Ayrıca bax
[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər
 |
Anatomiya haqda olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
