Araukanlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

AraukanlarÇiliArgentinada yaşayan yerli xalq.

Tarixi[redaktə]

Araukanları təşkil edən başlıca qruplar, Pinunçelər, Mapuçelər, Huilliçelər, PehuençelərPuelçelər idi. Yarı köçəri olan və primitiv bir əkinçiliklə keçinən Araukanlar, daha yaxşı savaşa bilmək hədəfiylə bəzi texnikalarını mənimsədikləri ispaniyalılara qarşı çətin bir dirəniş göstərdilər. 1553-cü ildə conkiistador Valdivianı məğlub edib öldürdülər. Bu dirəniş, həmən daha XVI əsrdə Alonso da Ercillanın Araucana" adlı eposvari şeiriylə ölümsüzləşdi. Valdivianın yerinə keçən Qarsia Hurdato da Mendoza tərəfindən bir meddət üçün basdırılan Araukanlar, 1598-ci ildə üsyan qaldıraraq ispanyalıları Bio-Bionun şimalına püskürtdülər. O tarixdən başlayaraq, iki yüz ili aşkın bir müddətlə Araukan savaşı, sömürgələştirilən Çilinin şimalını dönəm-dönəm kasıv qovurdu. Dəmiryollarından böyük sayda yabançı göçmənin yerləşdirilməsindən də yararlanan sömürgələştirmə işləminin, kəsintisiz bir cəbhə halında ilərləməsiylə, XIX əsrin ikinci yarısında, Araukanlar kəsin olarak əgəmənlik altına alındılar. Askəri türdən bir aşama düzənləri olan, bir başçının idarəsindəki kiçik kəndlər halında birləşmiş olan və lama yetişdirən bu xalq, ovçuluq, balıqçılıq, meyvəçilik və sənətkarlıq (çömləkçilik, səbətçilik, toxumaçılıq, dəri və ağaç işləmə) edərək, bunlardan əldə əttikləri ürünlərlə gəçiniyorlardı. Orta Çili kökənli olan Arakuanlar, And dağlarının iki yamacı üzərinə, özəlliklə Argentina tərəfinə (burada at yetişdirirdilər) yayılmışlardı. Ölkənin ispaniyalılar tərəfindən fəthi sırasında, toplam Araukan nüfusunun 1 ya da 1,5 milyonu olduğu təxmin edilməkdədir. Günümüzdə 200 000 nəfər qədər qalmışdır və Çilidə özlərinə ayrılmış torpaqlarda yaşamaqda və Çili köylüsündən ancak bazı gələnəksəl və dinsəl adətləriylə ayırd edilə bilən kiçik kəndli icmaları əmələ gətirirlər.

İstinadlar[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]