Böyük London yanğını

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
London yanğını

Böyük London Yanğını - 2 sentyabr 1666-cı il bazar günü Londonun orta məhəllələrində başlayaraq 5 sentyabr çərşənbə gününə qədər şəhəri təsiri altına alan, şəhərin tarixindəki ən böyük yanğın fəlakətidir.

Yanğın Romalılar dövründən qalma şəhər divarlarının içində qalan Orta Əsr Londonunu korlamışdır. Aristokratların yaşadığı bölgə olan Westminsteri, kral II Karlın olduğu Vaythol Sarayını və gecəqondu məhəllələrini hədələmişsə də yanğın bu bölgələrdə dağıntıya səbəb olmamışdır.

Yanğın 13200 evi, 87 məhəllə kilsəsini, Müqəddəs Pavel Kafedralını və bir çox rəsmi təşkilatın binasını kül etmişdir. Şəhərin 80000 sakininin təxminən 70000-nin bu yanğında evlərini itirdiyi hesab olunur. Yanğında həyatını itirənlərin sayı ilə bağlı qəti bir məlumat olmaması ilə birlikdə ölənlərin yalnız bir neçəsi qeydə alınmışdır. Orta sinifə mənsub kəslərlə yoxsulların ölümləri heç bir zaman yazılmadığı və atəşin istiliyinin insan bədənindən qalıq buraxmayacaq dərəcədə yüksək olduğu nəzərə alındığında, ölü sayının olduqca az olduğu barədə iddiaların doğruluğu haqqında fikir ayrılıqları vardır.

Yanğında yanan bölgələr

Yanğın 2 sentyabr günü gecə yarısından dərhal sonra, Tomas Farriner adlı bir adamın işlətdiyi, Paddinq Küçəsində yerləşən bir çörəkçidə başladı və sürətlə ətrafa yayıldı. O dövrün başlıca yanğın söndürmə üsullarının istifadə edilməsi və müəyyən bölgələrə sədd çəkilmə əməliyyatı, London Bələdiyyə başçısı Tomas Bladvortun qərarsızlığı səbəbindən gecikdi. Bazar gününün gecəsi hərəkətə keçilməyə qərar verildiyində küləyin təsiriylə çörəkçinin olduğu bölgədəki alovlar fırtına ilə birlikdə sürətlə yayılmağa başlamışdı. Yanğın bazar ertəsi səhər istiqamətini şimala, şəhərin "ürəyinin döyündüyü" nöqtəyə çevirdi. Şəhərin küçələrindəki asayiş və durğunluq şübhəli xaricilərin yanğını qəsdən başlatdıqlarına dair söz-söhbətlərlə pozuldu. Davam edən II İngiltərə-Hollandiya Müharibəsinin təsiri ilə şəhərdə meydana çıxacaq evsizlər qorxusu fransızlar və hollandiyalılar üzərində sıxlaşdı və bu dövrdə bu azlıq qruplar küçə hücumlarına uğradı. Çərşənbə axşamı günü yanğın şəhərin təxminən hər yanına yayıldı. Alovlar Müqəddəs Pavel Kafedralını külə çevirərək II Karlın yaşadığı Vaythol Sarayına söykəndi. Əhatəli bir əməkdaşlıq ilə yanğının saraya sıçramasının qarşısı alındı. Yanğına qarşı verilən mübarizənin qazanılmasında ən əhəmiyyətli iki faktorun, şərqdən əsən küləklərin dayanması və London Qarnizonunun atəşi dayandırmaq üçün barıt istifadə edərək gördüyü tədbirlərin böyük rolu olduğu hesab edilir.

Fəlakətin Londona və London əhalisinə təsirləri olduqca ağır olmuşdur. Fəlakətdən zərər çəkmiş şəxslərin Londondan çıxarılması və başqa yerlərə yerləşdirilməsi, evsiz qalanların çıxaracağı qiyamdan qorxan kral II Karl tərəfindən qüvvətlə dəstəklənmişdir. Yanğından sonra köklü dəyişikliklər ehtiva edən bir çox təklifə qarşı London, fəlakətdən əvvəlki formasına uyğun olaraq, eyni prospekt və küçə planları ilə yenidən tikilmişdir.