Başınağacı
| Başınağacı | ||||||||||||||
 Viburnum tinus |
||||||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||
| Latınca adı | ||||||||||||||
| Viburnum L. (1753) | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
Başınağacı (lat. Viburnum)[1] – adokskimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.[2]
Azərbaycanda yabanı halda 3 növü yayılıb, təbabətdə adi başınağacı (Viburnum opulus) istifadə edilir.
Adi başınağacı – yaşıltəhər, qonur – boz rəngdə qabıqlı gövdəyə malik koldur. Qarşı-qarşıya düzülmüş, yumurtaşəkilli, kənarı iri dişli yarpaqları vardır. Çiçəkləri ağdır, çətir formada yerləşir. Al qırmızı rəngli yumurtavari – girdə formada bir çəyirdəkli yeməli meyvələri var. Bitki may – iyun aylarında çiçəkləyir, meyvələri avqust – sentyabrda yetişir.
Başınağacı Azərbaycanda Böyük və Kiçik Qafaqzın meşəliklərində və Talışda – ovalıqdan başlayaraq orta dağ qurşağına kimi geniş yayılıb. Ona daha çox meşələrdə, çayların kənarında və kolluqlarda rast gəlinir. Bundan əlavə – bağlarda, parklarda bəzək bitkisi kimi də becərilir.
Başınağacının meyvələrindən daha çox istifadə edilir. Meyvələrini tamam yetişəndə toplayır, onlardan həm təzə-tər, həm də xüsusi quruducularda qurudub istifadə edirlər.
Meyvələrinin tərkibində çoxlu miqdarda şəkər – [32 %-ə qədər], aşı maddələri [3 %], ursol və xlorogen turşuları, üzvi turşular [3 – 4 %], C və K vitaminləri vardır.
Elmi təbabətdə başınağacının qabıqlarından sulu dəmləmə, bişirmə və duru ekstrakt formada preparatlar hazırlayıb, daxili qanaxmalarda, eləcə də uşaqlıq və mədə-bağırsaq qanaxmalarında qankəsici dərman kimi işlədilir.
Mündəricat |
Növləri [redaktə]
Azərbaycanın dərman bitkiləri [redaktə]
- Adi başınağacı (Viburnum opulus L.)
Digər növləri [redaktə]
- Viburnum ellipticum
- Viburnum acerifolium
- Viburnum arboreum
- Viburnum costaricanum
- Viburnum dentatum
- Viburnum divaricatum
- Viburnum edule
- Viburnum elatum
- Viburnum hondurense
- Viburnum lantana
- Viburnum lantanoides
- Viburnum lentago
- Viburnum maculatum
- Viburnum molinae
- Viburnum mortonianum
- Viburnum nudum
- Viburnum plicatum
- Viburnum prunifolium
- Viburnum rhytidophyllum
- Viburnum sieboldii
- Viburnum rufidulum
- Viburnum stellato-tomentosum
- Viburnum subpubescens
- Viburnum tinus
- Viburnum tridentatum
- Viburnum trilobum
- Viburnum × burkwoodii
- Viburnum × jackii
Qalereya [redaktə]
Mənbə [redaktə]
- ↑ Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
- ↑ Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
