Balxaş

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Doldurulmamış göstərici "Ölkə"

Balxaş
Yerləşməsi Flag of Kazakhstan.svg Qazaxıstan
Uzunluğu 605 m
Eni 9 km – 74 m
Sahəsi 16,4 min. m²
Həcmi 112 m³
Orta dərinliyi 5,8 m
Axan çaylar yoxdur
Şəffaflığı 1-5,5 m
Commons-logo.svg Balxaş Commonsda


Balqaş gölü (köhnə Türkcə: Terinğ köl; qaz. Balqaş Kölı) Cənub-şərq Asiyada Balxaş-Alakul çökəkliyində yerləşən göl. Cəmi su hövzəsi 413,000 km²dir. Qazaxıstan sərhədləri içərisindətapılar, maksimum uzunluq 605 km, maksimum genişlik isə şərqdə 74 km, qərbdə 19 kmdir. Sahə 16.996 km²dir. Ən dərin nöqtəsi 25,6 metr ikən ortalama dərinlik 5,8 metrdir. Cəmi sahillərinin uzunluğu 2.385 kmdir. Dənizdən yüksəkliyi 341,4 metrdir.

Balxaş gölü iki hissəyə ayrılır. Qərb hissəsi dayaz və enli, sahilləri çox parçalanmışdır. Suyu şirindir. Şərq hissəsi nisbətən dar, sahilləri az girintili-çıxıntılıdır. Burada su bir qədər şordur. balxaş gölünü şimal sahilləri hündür və sıldırımlı, cənub sahilləri alçaq və hamardır. Gölə İli, Qaratal, Aksu, Lepsa və s. çaylar tökülür. Səhra iqlimi var. Orta temperatur iyulda təqribən 24°S, yanvarda isə —8°S-dir. Noyabrdan aprelin ortalarınadək donmuş olur. Suyun temperaturu dekabrda 0°S, iyulda 28°S olur. İllik yağıntının miqdarı təqribən 180 mm-dir.

Balxaş gölünün heyvanlar aləmi az inkişaf etmişdir. Suf, marinka və xanı balığı tutulur. Çəki balığı, Aral nərəsi və s. yetişdirilir. Su quşları çoxdur. Bu göl gəmiçiliyə yararlıdır. Burılbaytal və Burli-Tobe mühüm əhəmiyyət kəsb edən limanlarıdır. Balxaş şəhərindəki mədən-metallurgiya kombinatında gölün suyundan istifadə edilir.


Gölün tarixi[redaktə]

Göl uzun illər boyunca Çin hakimiyyətində idi, Çinin cənub-şərqdəki ən uc sərhədini təşkil edirdi. Lakin 1864də Çinlilərin Haqsız Andlaşma dedikləri razılaşma ilə Balqaş Gölü Rusiyaya buraxıldı. Sovetlər Birliyinin dağılması ilə göl rəsmi olaraq Qazaxıstan sərhədləri içində qaldı.