Cizə ehramları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

VikiAnbarda Cizə ehramları ilə əlaqəli mediafayllar var.

ərəb. جيزة يسروبوليس‎‎*
azərb. Memfis və onun nekropolları - ehramlar sahələri Cizədən Dahşura qədər
ing. Memphis and its Necropolis - the Pyramid Fields from Giza to Dahshur**
UNESCO Ümumdünya irsi

Cizə ehramları


Tipi Mədəni
Meyarlar i, iii, vi
İstinad 86
Region*** Ərəb ölkələri
Daxil edilmə tarixi
Daxil edilməsi 1979  (III sessiya)


* "UNESCO–Ümumdünya irsi" saytında adı
** azərb. dilində adı
*** UNESCO təsnifatına görə region

Cizədə ehramların kompleksi (ərəb. جيزة يسروبوليس‎‎) - Misirdə Qahirənin şəhərətrafısında Cizə platosunda yerləşir. Xeops (Xufu) ehramı qədim dünyanın yeddi möcüzəsindən tək qalmış abidədir.

Təsvir[redaktə]

Bu qədim misir nekropolu Xufu ehramından (Böyük ehram və Xeops ehramı kimi məlumdur), Xefren ehramlarından və Menkaur ehramlarından ibarətdir, həmçinin çariçaların ehramları kimi məlum binalar, səkilər, vadinin ehramları. Böyük Sfinks kompleksin şərq tərəfində şərqə üzlə yerləşir. Çox alimlər hesab etməyə davam edirlər ki, Sfinks Xefren portret oxşarlığına malikdir.

Ehramların tikintisi[redaktə]

Cizə ehramları

Lövhələr çəkiylə ən azı 2,5 tondurlar, hansılardan ki, ehramlar tikilmişdilər, yaxındakı karxanada daşdan kəsilirdilər və pandusların, blokların və linglərin köməyi ilə tikintinin yerinə çatdırılırdılar. Fikir mövcuddur, haşiyələrdə yazılan elmi cəmiyyət tanınmış ki, ehramın tikintisi vaxtı beton istifadə olunurdu, yəni lövhələr bilavasitə tikintinin yerində edilirdi[1]. Ki, ehramların divarının sıxma-genişlənməsinin prosesi nəticəsində çatlamasınlar, ayrı bloklar inşaat məhlulunun incə qatlarıyla bölünürdü. Xarici divarların meyli düz 45° təşkil edir. Divarların üzün parıldadılmış ağ əhəngdaşının blokları örtürdü.

Cizə platosunun xəritəsi[redaktə]

Cizə platosunda dörd əsas qəbiristanlıq aşkar edilmişdir: qərbdə, şərqdə, cənubda və mərkəzi hissədə qəbiristanlıqlar.

Giza pyramid complex (multilingual map).svg 1. Xeops ehramı

2. Xefren ehramı
3. Menkaur ehramı
4. Xefren dəfn məbədi
5. Dəfn məbədi
6. Peyk ehram
7. Vadidə Xefren məbədi
8. Vadidə Menkaura məbədi
9. I Xetep-Xeres çariçanın məqbərəsi
10. I Xentkaus ehramı
11. Çariçaların ehramları
12. Mastaba
13. Böyük Sfinks
14. Sfinks məbədi
15. Xemiunu məqbərəsi
16. Ehramlar öyrənilməsinin mərkəzi
17. Bilet kassası

18. Çuxurlar, hansılarda ki, günəş qayıqları tapılmışdır
19. Yeni yol
20. Qayada yonulmuş məqbərələr
21. Sənətkarların kəndi
22. Qahirə
23. Nazlet-el-Samman kəndi
24. Dəfn yolu
25. Menkaur daş karxanası
26. Müasir qəbiristanlıq
27. Qayalıq cinsində kəsilmiş məqbərələr
28. Hasarın divarı
29. Qayalıq cinsində kəsilmiş mastabalar və məqbərələr
30. Qərb qəbiristanlığı
31. Şərq qəbiristanlığı
32. Mərkəzdə mastabalar zonası, və qayada kəsilmiş məqbərələr

Şərq məqbərələri[redaktə]

Şərq məqbərələri Xufu ehramından şərqə yerləşdirlər və qəbiristanlığı daxil edirlər. Burada Xufu ailəsinin bir qədər üzvləri basdırılmışdır, həmçinin 5-6 sülalərdən kahinlər[2].

Qərb məqbərələri[redaktə]

Qərb məqbərələri Xufu ehramından qərbə yerləşirlər. Onlardan bəziləri mastaba nömrələri üzrə adlandırılmışdılar, bəziləri — onların tədqiq etmiş arxeoloqlarının adları üzrə[2].

Gizənin Qərb məqbərələrində basdırmalar[2]
Ad (ing.) Dövr Qazıntılar
Abu Bakr Excavations 5 və 6 sülalər (1949-1953)
Cemetery G 1000 5 və 6 sülalər Reisner (1903-1905)
Cemetery G 1100 5 və 6 sülalər Reisner (1903-1905)
Cemetery G 1200 Əsasən 4 sülalə Reisner (1903-1905)
Cemetery G 1300 5 və 6 sülalər Reisner (1903-1905)
Cemetery G 1400 5 və 6 sülalər Reisner (1903-1905)
Cemetery G 1500 Reisner (1931)
Cemetery G 1600 5 sülalə və sonra Reisner (1931)
Cemetery G 1900 Reisner (1931)
Cemetery G 2000 5 və 6 sülalər Reisner (1905-1906)
Cemetery G 2100 4, 5 sülalər və sonra Reisner (1931)
Cemetery G 2200 Gec 4 və ya erkən 5 sülalə Reisner
Cemetery G 2300 5 və 6 sülalər Reisner (1911-1913)
Cemetery G 2400 5 və 6 sülalər Reisner (1911-1913)
Cemetery G 2500 Reisner
Cemetery G 3000 6 sülalə Fisher and Eckley Case Jr (1915)
Cemetery G 4000 4 sülalə və sonra Junker and Reisner (1931)
Cemetery G 6000 5 sülalə Reisner (1925-1926)
Junker Cemetery (West) Gec Qədim çarlıq Junker (1926-1927)
Steindorff Cemetery 5 və 6 sülalər Steindorff (1903-1907)
Junker Cemetery (East) Gec Qədim çarlıq Junker

Cənub məqbərələri[redaktə]

Cənub məqbərələrinin basdırılmaları 2-3 sülalə və 5-6 sülalə tarixə aid olur[2].

Mərkəzi məqbərələr[redaktə]

Çar ailəsinin bəzi üzvlərinin basdırılmaları daxil edir. 4-5 sülalə və sonraki tarixə aid olurlar[2].

Mərkəzi məqbərələr[2]
Nömrə Basdırılmışdır
G 8172 (LG 86) Nebemakhet
G 8158 (LG 87) Nikaure
G 8156 (LG 88) Persenet
G 8154 (LG 89) Sekhemkare
G 8140 Niuserre
G 8130 Niankhre
G 8080 (LG 92) Iunmin
G 8260 Babaef
G 8466 Iunre
G 8464 Hemetre
G 8460 Ankhmare
G 8530 Rekhetre
G 8408 Bunefer
G 8978 Khamerernebty I

Basdırmaların planları[redaktə]

Şəkillər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Were the Pyramids Made With Concrete?
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Porter, Bertha and Moss, Rosalind, Topographical Bibliography of Ancient Egyptian Hieroglyphic Texts, Statues, Reliefs and Paintings Volume III: Memphis, Part I Abu Rawash to Abusir. 2nd edition (revised and augmented by Dr Jaromir Malek, 1974. Retrieved from gizapyramids.org

Ədəbiyyət[redaktə]

  • Badawy, Alexandre. A history of egyptian architecture - Volume I - From the earliest times to the end of Old Kingdom. Caire: A. Badawy, 1954.
  • DDAA. Egipto. Dioses, templos y faraones. Volum I. Madrid: Ediciones Prado, 1992.
  • DDAA. Egipto. Dioses, templos y faraones. Volum II. Madrid: Ediciones Prado, 1992.
  • Dieter, Arnold; Strudwick, Nigel;Strudwick, Helen. The encyclopaedia of ancient Egyptian architecture. I.B. Tauris, 2002.
  • Edwards, Iorwerth Eiddon Stephen. Les Pyramides d'Égypte. Reader's Digest, 1992.
  • Hawass, Zahi. Trésors des pyramides. Reader's Digest, 2003.
  • Langer, Kurt. Egipto. Mexico D.F.: Editorial Herrero, 1962.
  • Lehner, Mark. Todo sobre las Pirámides. Barcelona: Destino, 2003.
  • Lehner, Mark. The Complete Pyramids. Thames & Hudson, 1997.
  • Manley, Bill. The Seventy Great Mysteries of Ancient Egypt. Barcelona: Thames & Hudson, 1997.
  • Manuelian, Peter. Egypt: The World of the Pharaohs. Cologne Germany: Könemann Verlagsgesellschaft mbH, 1998.
  • National Geographic Society: Mysteries of Egypt, 1999.
  • Sureda, Joan. Historia Universal del Arte:Las primeras civilizaciones Volum I. Barcelona: Editorial Planeta, 1988.
  • Vandier, Jacques. Manuel d'archéologie égyptienne, tome II, 1976.
  • Verner, Miroslav. The Pyramids: The Mystery, Culture, and Science of Egypt's Great Monuments. Nova York: Grove Press, 2001.
  • Wildung, Dietrich. Egipto de la prehistoria a los romanos. Còlonia: Taschen, 1998.