Eldar şamı

Eldar şamı
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər Şöbə: Çılpaqtoxumlular Sinif: İynəyarpaqlılar Sıra: Şamkimilər Fəsilə: Şamlar Cins: Şam Yarımcins: Pinus Növ: P. brutia
Latın dilində adı
Pinus brutia L.
Mühafizə statusu
Az qayğı tələb edənlər Least Concern (IUCN 3.1)
Vikinnövlərdə təsnifat Vikianbarda şəkil ÜTMX [1] NCBI {{{1}}}

Eldar şamı (lat. Pinus eldarica) – ağac növü.

Eldar şamı Azərbaycanın III dövr relikt bitkisi olub, təbii halda yalnız Eldar düzünün qərb hissəsində Qabırrı çayının sağ sahilində eləcə də Gəncədə Ellər oyuğunda yayılmış nadir ağac növü. 2004-cü ildə 2000 ha.-ya yaxın eldar şamı sahəsini Göy-göl qoruğundan ayıraraq müstəqil Eldar Şamı Qoruğu yaradılmışdır. Eldar şamını digər şamlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyəti bu şam ağacında qozalar yuxarı və ya yana doğru inkişaf edir. Çiçəkləmə vaxtı Eldar şamını daha yaxşı fərqləndirmək olur, belə ki, onun erkəkcikləri digər şamların erkəkciklərindən iki dəfə böyük olur.

Hündürlüyü 20 m-ə çatır, düz gövdəli və geniş çətirlidir. İynəyarpaqlarında C vitamini və karotin var. Oduncağından skipidar, kanifol və s. alınır. Gövdəsi yaxşı tikinti materialıdır.

Bəzi alimlərə görə, bu daha quru iqlimə dözümlü, Gürcüstan və Azərbaycanda bitət ağac Pinus brutia ağacın bir altnövüdür.

Eldar şamının xalq təsərrüfatında böyük əhəmiyyəti vardır. Hər şeydən əvvəl bir çox digər növ şamların bitmədiyi rayonlarda yaşıllaşdırma məqsədi ilə istifadə olunur.

Sinonimləri

• Pinus brutia
• Pinus brutia subsp. pityusa (Steven) Nahal
• Pinus brutia var. pityusa (Steven) Silba
• Pinus brutia subsp. stankewiczii (Sukaczev) Nahal
• Pinus halepensis subsp. pityusa (Steven) E.Murray
• Pinus halepensis subsp. stankewiczii (Sukaczev) E.Murray
• Pinus stankewiczii Sukaczev

Mənbə

• Azərbaycan Milli Esiklopediyası. Bakı: 2007 səh. 38.

Həmçinin bax

• Göy-Göl dövlət təbiət qoruğu