Kimyəvi reaksiya

Kimyəvi reaksiya — maddənin tərkib və xassələrinin dəyişməsi ilə baş verən hadisəyə kimyəvi hadisə və ya kimyəvi reaksiya deyilir. Atom reaksiyasından fərqli olaraq kimyəvi reaksiyada atomun nüvəsi dəyişmir. Kimyəvi reaksiyalar həmişə fiziki hadisələrlə müşaiyət olunur. Fiziki hadisə zamanı maddənin tərkibi dəyişmir, yalnız forması həcmi və aqreqat halı dəyişir.

Xarici əlamətləri

Kimyəvi reaksiyaları aşağıdakı xarici əlamətlərə görə müəyyən etmək olar :

• istiliyin ayrılması və ya udulması ;
• işığın ayrılması ;
• rəngin dəyişməsi;
• çöküntünün əmələ gəlməsi və ya itməsi ;
• qaz halında maddənin ayrılması ;
• iy çıxması.

Baş verməsi

Kimyəvi reaksiyaların baş verməsi üçün maddələr bir-biri ilə təmasda olmalı və əksər hallarda qızdırılmalıdır.Bərk maddələrin xırdalanması və qarışdırılması, reaksiyanın başlanmasına kömək edir və eaksiyanı sürətləndirir.

Kimyəvi reaksiyaların əmsallar və formullar vasitəsi ilə şərti yazılışına kimyəvi tənlik deyilir. Kimyəvi tənliklərtərtib edilərkən maddə kütləsinin saxlanması və maddə tərkibinin sabitliyinin saxlanmsı qanunlarından istifadə edilir.

Təsnifatı

Kimyəvi reaksiyaları bir çox əlamətlərə görə təsnifat vermək olar.

Reagen sistemin faza tərkibinə görə

• Homogen homofaza reaksiyalar.

Formul yazılışı nümunəsi:

NaOH(р.) + HCl(р.) → NaCl(р.) + H₂O

• Heterogen heterofaza reaksiyalar.

Formul yazılışı nümunəsi:

CaCO₃(т.) + 2HCl(р.) → CaCl₂(р.) + CO₂(г.) + H₂O(ж.)

• Heterogen heterofaza reaksiyalar.

Formul yazılışı nümunəsi:

NH₃(г.) + HCl(г.) → NH₄Cl(т.)

• Heterogen heterofaza reaksiyalar.

Formul yazılışı nümunəsi:

N₂(г.) + 3H₂(г.) → 2NH₃(г.)

Reagentlərin oksidləşmə dərəcəsinə görə

• Oksidləşmə-bərpa reaksiyaları,

Formul yazılışı nümunəsi:

2H₂ + O₂ = 2H₂O

Reagen birləşmələrin dəyişmə tipinə görə

• birləşmələr: $\mathrm{2 \ Cu + \ O_2 \longrightarrow 2 \ CuO}$
• parçalanma: $\mathrm{2 \ HgO \longrightarrow 2 \ Hg + \ O_2 \uparrow}$
• əvəz etmə: $\mathrm{Fe + \ CuSO_4 \longrightarrow \ FeSO_4 + \ Cu}$
• dəyişmə (reaksiya tipi-neytrallaşdırma): $\mathrm{NaOH + \ HCl \longrightarrow \ NaCl + \ H_2O}$
• dəyişmə (reaksiya tipi-əvəz etmə):$\mathrm{H_2S +\ 2\ NaOH \longrightarrow \ Na_2S + \ 2\ H_2O}$

Həmçinin bax

• Kimya
• Maddə
• istilik
• qaz

Ədəbiyyat

• Химия 8-9 класс. Гл. 9. Химические реакции С. Т. Жуков
• Химия: Справ. изд./ В. Шретер, К.-Х. Лаутеншлегер, Х. Бибрак и др.: Пер. с нем. — М.: Химия, 1989.
• Басоло Ф., Пирсон Р.Механизмы неорганических реакций .М., Мир,1969,c.591.
• Воронин А.И., Ошеров В.И., Динамика молекулярных реакций. М.: Наука, 1990. – 421с.
• Воробьев А.Х., Лекции по теории элементарного акта химических реакций в конденсированной фазе. МГУ, 2000.
• Никитин Е.Е., Теория элементарных атомно-молекулярных процессов в газах. М., Химия, 1970.
• Салем Л. Электроны в химических реакциях. М.: Мир, 1985. 299 c.
• Уманский С.Я. Теория элементарных химических реакций. Интеллект, 2009. – 408с.
• Уманский С.Я., Теория элементарного акта химического превращения в газе
• Степанов Н.Ф. "Сложный мир элементарных актов химических реакций" Соросовский образовательный журнал, 1996, №11, с. 30-36.
• Степанов Н.Ф. "Потенциальные поверхности и химические реакции" Соросовский образовательный журнал, 1996, №10, с. 33-41.

İstinadlar

• Химические реакции- Химическая энциклопедия
• [1]