Kimyəvi reaksiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Merge-arrows.svg Bu məqalə Kimyəvi reaksiyalar məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

Kimyəvi reaksiyamaddənin tərkib və xassələrinin dəyişməsi ilə baş verən hadisəyə kimyəvi hadisə və ya kimyəvi reaksiya deyilir. Atom reaksiyasından fərqli olaraq kimyəvi reaksiyada atomun nüvəsi dəyişmir. Kimyəvi reaksiyalar həmişə fiziki hadisələrlə müşaiyət olunur. Fiziki hadisə zamanı maddənin tərkibi dəyişmir, yalnız forması, həcmi və aqreqat halı dəyişir.

Xarici əlamətləri[redaktə]

Kimyəvi reaksiyaları aşağıdakı xarici əlamətlərə görə müəyyən etmək olar :

  • istiliyin ayrılması və ya udulması ;
  • işığın ayrılması ;
  • rəngin dəyişməsi;
  • çöküntünün əmələ gəlməsi və ya itməsi ;
  • qaz halında maddənin ayrılması ;
  • iy çıxması.

Baş verməsi[redaktə]

Kimyəvi reaksiyaların baş verməsi üçün maddələr bir-biri ilə təmasda olmalı və əksər hallarda qızdırılmalıdır.Bərk maddələrin xırdalanması və qarışdırılması, reaksiyanın başlanmasına kömək edir və reaksiyanı sürətləndirir.

Kimyəvi reaksiyaların əmsallar və formullar vasitəsi ilə şərti yazılışına kimyəvi tənlik deyilir. Kimyəvi tənliklər tərtib edilərkən maddə kütləsinin saxlanması və maddə tərkibinin sabitliyinin saxlanmsı qanunlarından istifadə edilir.[1]

Təsnifatı[redaktə]

Kimyəvi reaksiyalara bir çox əlamətlərə görə təsnifat vermək olar.

Reagen sistemin faza tərkibinə görə[redaktə]

  • Homogen homofaza reaksiyalar.
Formul yazılışı nümunəsi:

NaOH(р.) + HCl(р.) → NaCl(р.) + H2O

  • Heterogen heterofaza reaksiyalar.
Formul yazılışı nümunəsi:

CaCO3(т.) + 2HCl(р.) → CaCl2(р.) + CO2(г.) + H2O(ж.)

  • Heterogen heterofaza reaksiyalar.
Formul yazılışı nümunəsi:

NH3(г.) + HCl(г.) → NH4Cl(т.)

  • Heterogen heterofaza reaksiyalar.
Formul yazılışı nümunəsi:

N2(г.) + 3H2(г.) → 2NH3(г.)

Reagentlərin oksidləşmə dərəcəsinə görə[redaktə]

  • Oksidləşmə-bərpa reaksiyaları,
Formul yazılışı nümunəsi:

2H2 + O2 = 2H2O

reaksiyaların istilik effektinə görə[redaktə]

Reagen birləşmələrin dəyişmə tipinə görə[redaktə]

  • birləşmələr: \mathrm{2 \ Cu + \ O_2 \longrightarrow 2 \ CuO}
  • parçalanma: \mathrm{2 \ HgO \longrightarrow 2 \ Hg + \ O_2 \uparrow}
  • əvəz etmə: \mathrm{Fe + \ CuSO_4 \longrightarrow \ FeSO_4 + \ Cu}
  • dəyişmə (reaksiya tipi-neytrallaşdırma): \mathrm{NaOH + \ HCl \longrightarrow \ NaCl + \ H_2O}
  • dəyişmə (reaksiya tipi-əvəz etmə):\mathrm{H_2S +\ 2\ NaOH \longrightarrow \ Na_2S + \ 2\ H_2O}

Həmçinin bax[redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. http://e-kimya.net/textbook/1_4_0_0.html