Latın əlifbası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Latın əlifbası, müasir latın əlifbası, 26 hərfdən ibarət olaraq bir çox dillərin əlifbasının əsasını təşkil edir. Müxtəlif dillərdə müxtəlif cür adlana bilər.

Roman, german, keltbaltik dillər qruplarında və slavyan, fin-uqor, türk, semitİran dil qruplarında bəzi dillər, albanbask dili, həmçinin Hind-Çin, Myanma, Zond arxipelaqı, Afrika (Saxaradan cənuba), Amerika, AvstraliyaOkeaniya dilləri latın əlifbası əsasında əlifbaya maikdirlər.

Bəzi dillərin səs zənginliyini göstərməyə latın hərfləri azlıq etdiyindən onların müxtəlif modifikasiyasından istifadə edilir. Məsələn, Azərbaycan dilində : Ç(c-cedilla), Ə(Schwa), Ğ(g-breve), İ(I-dotted), Ö(O-diaeresis), Ş(s-cedilla), Ü(u-diaeresis) .

Latın əlifbası latın mədəniyyətinin özəyini əmələ gətirir.

Hərflər[redaktə]

A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, V, X, Y, Z
(J, U və W yox.)
a, b, c, d, e, f, g, h, i, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, v, x, y, z
(j ,u və w yox.)
Köhnə yazı Yeni yazı
AVREAPRIMASATAESTAETASQVAEVINDICENVLLO Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo,

Əlifbalar müqayisəsi[redaktə]

Əsl səslər cədvəli
Latın A Ă Ä Ë E B C Ç J D F G Ğ Ģ H X I İ K Ķ Q L M N Ņ Ň O Ö P R S Š Ş Ț T U Ü V W Y Z Ž
Azəri A - Ə - E B C Ç J D - F G Ğ - H - X I İ K - Q L - M N - - O Ö P R S - Ş - T U Ü V - Y Z -
Ərəb

أ

ع

ء

ء

أ

ب

ج

چ

ژ

د

ڏ

ف

گ

ݝ

غ

ه

ح

خ

إ

إ

ك

ٯ

ق

ل

ڵ

م

ن

ڠ

ڭ

ۆ

ۆ

پ

ر

س

ث

ش

ڞ

ت

ٱ

ٱ

ۋ

و

ي

ز

ذ

Kiril А Ӑ Ә Є Е Б Җ Ч Ж Д Ӡ Ф Г Ғ Ӷ Һ Ҳ Х Ы И К Қ Ҡ Л Љ М Н Ң Њ О Ө П Р С Ҫ Ш Ц Т У Ү В Ў Й З Ҙ
1. Ää=Əə=Эə 2. Č=J 3. Š=Ť və Ž=Ď 4. Ț=T+S və Ḑ=D+Z 5. Ṡ= ص və Ḋ= ض 6. Ṫ= ط və Ż= ظ
7. Uzun: Â, Ê, Î, Ô, Û. 8. Yumşaq: Ă, Ĕ, Ĭ, Ŏ, Ŭ. 9. İncə: (ˋ) - Səssiz hərflər
  • Š=ŤŽ=Ď.
  • Ķķ=ⱩⱪḨḩ=Ⱨⱨ
  • Uzun səslər: Â, Ê, Î, Ô, Û.
  • Yarı səslər: Ă, Ĕ, Ĭ, Ŏ, Ŭ (Qırtlaq hərfləri).
  • hərfi əlifbada olmayan T-D səsidir (Ərəbcə:ط). Yalnız Ərəb və Osmanlıca tərcümələrində istifadə edilər.
  • Ż hərfi əlifbada olmayan Z-S səsidir (Ərəbcə:ظ). Yalnız Ərəb və Osmanlıca tərcümələrində istifadə edilər.
  • ٯ = ق (Qırtlaq K hərfi) və ya ڨ (Qırtlaq G hərfi).

Həmçinin bax[redaktə]