Mineral

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Minerallar

MinerallarYer qabığının tərkibinə daxil olan müxtəlif kimyəvi tərkibə təbii cisimdir. Müəyyən edilmişdir ki, Yer qabığı müxtəlif minerallardan əmələ gələn süxurlardan ibarət dir. Mineral dedikdə fiziki və kimyəvi cəhətdən kifayət qədər eyni tərkibə malik olan təbii birləşmə nəzərdə tutulur.

Ümumi məlumat[redaktə]

Yer qabığında 3000-ə qədər mineral vardır. Bunların 50-dən çoxu süxur əmələ gətirən minerallara aid edilir. Süxurlar - bir və ya bir neçə mineralın birləşməsindən əmələ gəlir. Yer qatını əmələ gətirən müxtəlif bərklikdə və qalınlıqda kütlələrə dağ süxurları deyilir. Minerallar və süxurlar müxtəlif əlamətlərinə - bərkliyinə, xüsusi çəkisinə, kimyəvi tərkibinə, rənginə, ərimə temperaturuna, əmələ gəlməsinə və başqa göstəricilərinə görə bir-birindən fərqlənirlər.

Mineral ehtiyatları[redaktə]

Fiziki xassələrinə görə onlar bərk, maye və qaz halında olurlar. İstifadələrindən asılı olaraq yanar faydalı qazıntılar və ya minerallar, yanacaq (daş kömür,neft,qaz,yanar cisimlər,qeyri-faydalı qazıntılara qranit,mərmər,qiymətli daşlar və s., metal filizlərinə dəmir, mis, alüminium və başqaları ayrılırlar. Mineral xammalların dünya ehtiyatları nəhəngdir,mil-yon,milyard və hətta trilyon tonlarla hesablanırlar.Ancaq onlar sonsuz deyillər və intensiv istifadə nəticəsində tükənirlər. Bu, bəşəriyyət qarşısında mineral ehtiyatları qorumaq məsələlərini qoyur. Keçmiş İttifaq daş kömür ehtiyatına və çıxarılması miqyasına görə dünyada 1-ci yeri tutur. Məs: Kansk-Açinsk (Krasnoyarsk ölkəsi) aid edilir.Okean suyunu minerallaşmış adlandırırlar. Belə ki, o, çoxlu müxtəlif duzlara malikdir; onda 80-ə yaxın qatılığı müxtəlif olan element aşkar edilmişdir. Hal-hazırda dəniz suyundan natrium, xlor, maqnezium, brom, xörək duzu əldə edirlər.

Okean dibinin dünya fosforit ehtiyatları nəhəngdir (təxminən 3•1011 ton). Dəniz suyu altında bir çox yerlərdə böyük neft ehtiyatları tapılmışdır. Kontinental şelfin neftlə əlaqədar rayonları ABŞ-ın, Venesuelanın, Fars körfəzi dövlətlərinin,Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinin, Avstraliyanın, Şimal dənizinin sahillərində yerləşmişdir.Son illərdə Xəzərin Azərbaycan bölgəsində neft və qaz yataqlarında istehsal artmışdır. Mineral ehtiyatların qənaəti üçün metal qırıntılarının toplanması və təkrar istifadə edilməsi böyük əhmiyyətə malikdir. [1]

Mineralların tədqiqi ilə mineralogiya elmi məşğul olur.

Mənbə[redaktə]

  1. http://www.bakspt.narod.ru/FenBK/Tebiet-Elmleri/vusale-sadiqova/tebietshunastligin-esaslari.doc Minerallar

Həmçinin bax[redaktə]