Fars körfəzi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Fars körfəzi
Fars körfəzinin kosmosdan görünüşü
Fars körfəzinin kosmosdan görünüşü
Ölçüləri 989 km×253 km
Güzgü sahəsi 251 000 km²
Dərin yeri 90 m
Orta dərinliyi 50 m
Tökülən çaylar Şəttül-Ərəb
 
Fars körfəzi xəritəsi
Fars körfəzinin faunasına daxil olan Duqonq

Fars körfəzi, İran körfəzi,[1][2][3] Ərəb körfəzi, Kəngər körfəzi[4][5] (fars. خليج فارس‎, Xəlic-e Fars, ərəb. الخليج العربي‎‎, əl-Xəlicül-Arabi[6], həmçinin, الخليج الفارسی, əl-Xəlic əl-farsi[7]) — İranƏrəbistan yarımadası arasında körfəz. Hörmüz boğazı vasitəsilə Oman körfəzi, Ərəbistan dəniziHind okeanı ilə birləşir.

Körfəzin sahilində yerləşən ölkələr Oman, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, Qatar, Bəhreyn, Küveyt, İraqİrandır. DəcləFərat çaylarının qovuşması nəticəsində yaranan Şəttül-Ərəb çayı Fars körfəzinə tökülür.

Hidroloji, hidrokimyəvi və digər xüsusiyyətlərinə görə Fars körfəzi dənizlərlə oxşardır.

Körfəzin sahəsi — 239 000 km², uzunluğu — 926 km, eni — 180—320 km, orta dərinliyi — 50 metrdən az, maksimal dərinliyi — 102 metrdir.

Mübahisəli adlandırma

Mənbələrdə körfəz müxtəlif cür adlandırılır. 1960-cı illərdən etibarən ərəb ölkələrində Ərəb körfəzi adlandırılmağa başlanmışdır ki, bu da beynəlxalq səviyyədə mübahisələrə səbəb olur.[8] Son dövrlərdə körfəzin "Fars körfəzi", yaxud "Ərəb körfəzi" adlandırılması bəzi ərəb ölkələri ilə İran rəsmiləri arasında ciddi mübahisə mövzusudur.[9] Digər yerli adlandırma formaları da vardır ki, bunlar Türkiyədə Bəsrə körfəzi, Cənubi Azərbaycandakı milliyyətçi qruplar arasında Kəngər körfəzi adlarıdır.[10] Həmçinin müxtəlif mənbələrdə əvvələr türklər tərəfindən Kəngər körfəzi adlandırıldığı da qeyd olunur.[11] Cənubi Azərbaycan türkləri daha çox "Kəngər körfəzi" adından istifadə edirlər[12][13][14].

İstinadlar

  1. ASE, cild IV, məqalə: İran körfəzi
  2. Böyük İpək Yolu (dərs vəsaiti), Mais Əmrahov
  3. Coğrafiya tarixi (dərs vəsaiti)
  4. Urmiya: gözdən uzaq, könüldən iraq
  5. Nadir Şah Əfşar — Tərcümeyi-hal oçerki
  6. Arab League
  7. Official United Nations Document E/CN.15/2008/16 • E/CN.7/2008/12, Job number: V0850945
  8. Eilts, Hermann F. (Autumn 1980). "Security Considerations in the Persian Gulf". International Security. Vol. 5, No. 2. pp. 79–113.
  9. Lent.az "Körfəzin adı uğrunda Tehran dünya ilə savaşmaq istəyir"
  10. Firənglər Kəngər körfəzinin bir hissəsini tut­muş­dular.
  11. Mahmud İsmayıl, "Azərbaycan xalqının yaranması" Azərbaycan dövlət nəşriyyatı, Bakı, 1995
  12. ﻧﯾن اورﺗﺎﯾﺎ اﯾران دﯾل ﻗوروﭘو و دؤﻟﺗﯽ اﯾران آﺗﯾﻟﻣﺎﺳﯽ
  13. آزربایجان تورکلویونون اولوسال کیملیک بیچیمی- ائلدار قاراداغلی
  14. گونئی آذربایجان-دا بیر هفته ده نه لر اولوب

Xarici keçidlər

Həmçinin bax

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: فارس کورفزی