Avropa

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Avropa - Afrikanın şimalında, Asiyanın qərbində və Atlantik okeanının şərqində yerləşən qitə. Avropa, Sami dillərdə Erep (yaxud Irib), günəşin batdığı tərəf mənasını verər. Fenikelilerden Yunanlılara keçən bu ad, Yunancada Europa olmuş və Ege Dənizinə görə qərbdə ol/tapılan ölkələrə bu ad verilmişdir.

[redaktə / تحریر] Tərif

Avropanın xəritəsi. ^[1] (key: göy = transkontinental dövlətlər Bir hissəsi Avropa və digər hissəsi Asiyada olan ölkələr• yaşıl = Asiyada olan, amma tarixi baxımdan Avropalı sayılan)

[redaktə / تحریر] Mifologiya

Ayrıca Mifologiyada Finike kralı Agenar ilə Telepassanın qızının adıdır. Öküz şəklinə girən Zevs tərəfindən İdaya qaçırılmışdır Zevsdən Minos, Sarppedon və Radamant adlı üç uşaq doğmuşdur; Adı bir yarımadaya verilmişdir.

Həmişə böyük krallıq və imperatorluqlara beşiklik etmiş bu yarımada, sənaye inqilabından sonra da, inkişaf etmişliyini qorumuş və digər bütün qitələrə görə sənayeləşməsini qısa müddətdə tamamlamışdır.

██ Avropa, ümumi anlayışda

██ Bir hissəsi Avropa və digər hissəsi Asiyada olan ölkələr

██ Asiyada olan, amma tarixi və mədəni baxımdan Avropalı sayılan

[redaktə / تحریر] Tarix

Avropanın əhəmiyyəti, mövqes(n)i, səth ölçümü, təbii qaynaqları, əhalisi və fizikas(n)ı xüsusiyyətlərindən deyil, sahib olduğu insan qaynağı və onun xüsusiyyətlərindən irəli gəlməkdədir. Yaxşı öyrədilmiş insanlardan ibarət olan/yaranan əhali, elm və texnologiyada göstərmiş olduğu irəliləmələr sayəsində, iqtisadi istiqamətdən də inkişaf etmiş və yüksək bir həyat standartına çatmışdır. Təbii qaynaqları az olan Avropa, bu inkişafını tamamilə insan qaynağının yüksək xüsusiyyətlərinə və müstəmləkəçilik sisteminin nemətlərinə borcludur. İndiki vaxtda dünyanın ən böyük güc mərkəzi olan ABŞın xalqı da çox böyük nisbətdə Avropa mənşəlidir. Ayrıca elmi və texnoloji inkişafların kilometr daşları olan əhəmiyyətli görüşlərin çoxu da Avropalılar tərəfindən reallaşdırılmışdır. Avropa ölkələrinin hər istiqamətdən birləşməsini məqsəd qoyan və bu yolda əhəmiyyətli mərhələlər reallaşdıran Avropa Birliyi, Avropanın yer üzündəki gücünü və əhəmiyyətini daha da artırmaqdadır. Avropa Bayrağı, Avropa Birliyi Tərəfindən də istifadə edilir Avropa Bayrağı, Avropa Birliyi Tərəfindən də istifadə edilir

1990-cı ilə qədər (Soyuq Müharibənin sonu) Avropada bir-birindən fərqli siyasi və iqtisadi sistemlər və bunların nümayəndələrindən ibarət olan bloklar mövcud idi. Bunlardan biri, indi də mövcud olan çox partiyalı demokratik sistem və sərbəst bazar iqtisadiyyatını tətbiq edən Qərb Bloku, digəri isə tək partiyalı sosialist siyasi sistemlə möhkəm bir dövlət iqtisadiyyatını tətbiq edən Sosialist Bloku (bax Varşava Paktı) idi. Ancaq Sosialist Blokun lideri olan SSRİnin iqtisadi və siyasi sisteminin müflisləşməsiylə blok çökmüşdür. Köhnə Sosialist Bloku ölkələri, iqtisadi və siyasi sistem olaraq Qərb Blokuna yaxınlaşma yolunda əhəmiyyətli addımlar atmışlar. Çox partiyalı demokratik sistemə və sərbəst bazar iqtisadiyyatına keçiş etmənin sancıları sovuşdurulmaq üzrədir. Avropa Birliyinə edilən müraciətlər müsbət qarşılanmış və müraciət edən ölkələr ilə AB arasında uyğunlaşma işləri davam etdirilməkdədir. Sosialist Blokun hərbi təşkilatı olan Komekon da dağılmış və köhnə Sosialist Bloku ölkələri, Qərbi Avropanın hərbi təşkilatı olan NATOya girmək üçün müraciət etmişlər və bu mövzuda əhəmiyyətli inkişaf təmin edilmişdir. Beləcə Avropada 1990cu ilin əvvəlindəki hərbi, iqtisadi və siyasi qütbləşmə əhəmiyyətli ölçüdə azalmışdır.

[redaktə / تحریر] Qaynaqca

بو مقاله، تورک-عرب الیفباسینداکی آوروپا مقاله سینین قارشیلیغی دیر.

Vikimedia Commonsda

Avropa ilə əlaqədar müxtəlif fayllar var.

Coğrafiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.