Moldova
| Himn: "Limba noastră" ("Dilimiz") |
|
 |
|
| Paytaxt | Kişinyov |
| Rəsmi dil | Moldovan dili |
| Prezident | Nikolae Timofti |
| Müstəqillik | SSRİ-dən |
| Müstəqilliyin elanı | 27 avqust 1991 |
| Ərazi • Ümumi • Su sahəsi (%-lə) |
33 846 km² (138-ci) 1,4 |
| Əhali • Təxmini sayı (2011) • Siyahıyaalma (2004) • Əhali sıxlığı |
3 560 400 nəfər (129-cu) 3 383 332 nəfər 121,9 nəfər/km² (87-ci) |
| ÜDM (AQP) • Cəmi (2010) • Adam başına |
$10 986 milyard $3 082 |
| Pul vahidi | Moldova leyi (MDL, 92) |
| Saat qurşağı | ŞAV (UKV+2) |
| Yay vaxtı | ŞAYV (UKV+3) |
| İnternet domeni | .md |
| Telefon kodu | +373 |
Moldova (mold. Moldova), rəsmi adı Moldova Respublikası (mold. Republica Moldova) — Avropanın cənub-şərqində dövlət. Şimalda, şərqdə və cənubda Ukrayna, qərbdə Rumıniya ilə həmsərhəddir. 1940-cı ildə SSRİ tərəfindən Rumıniyadan qoparılmış Bessarabiya torpaqlarında yaradılmış və SSRİ-nin tərkibinə müttəfiq respublika statusu ilə daxil edilmişdir. Moldovanın Dnestr çayından şərqdəki əraziləri 1991-ci ildən tanınmamış Dnestryanı Moldova Respublikasının nəzarətindədir.
Mündəricat |
Etimologiya [redaktə]
Moldovanın adı Moldova çayının adındandır. Moldova Knyazlığının 1359-cu ildə əsası qoyulanda bu çayın vadisi siyasi mərkəz idi.
Əhali [redaktə]
Vətəndaşlıq [redaktə]
- 5-12 oktyabr 2004-cü il əhali siyahıyaalınmasına yekunlarına əsasən[1]:
- Moldova əhalisinin ümumi sayı 3,383,332[1] nəfər olmuşdur. Onlardan:
Milli tərkib [redaktə]
| Etnik qrup | Moldova R. | Etnik qrup | Dnestryanı R. |
|---|---|---|---|
| cəmi | 3 383 332 | cəmi | 555 347 |
| moldavan | 2 564 850 | moldavan | 177 382 |
| ukraynalı | 282 406 | rus | 168 678 |
| rus | 201 219 | ukraynalı | 160 069 |
| qaqauz | 147 500 | bolqar | 13 858 |
| rumın | 73 276 | qaqauz | 4 096 |
| bolqar | 65 662 | belorus | 3 811 |
| qaraçı | 12 271 | alman | 2 071 |
| belorus | 5 059 | yəhudi | 1 259 |
| yəhudi | 3 608 | ... | ... |
| polyak | 2 383 | ... | ... |
| erməni | 1 829 | ... | ... |
| alman | 1 616 | ... | ... |
| tatar | 974 | ... | ... |
| azərbaycanlı | 891 | ... | ... |
| gürcü | 501 | ... | ... |
| yunan | 482 | ... | ... |
| litvalı | 259 | ... | ... |
| latış | 185 | ... | ... |
| eston | 77 | ... | ... |
| digər | 4 264 | digər | 6 924 |
| m.g. | 14 020 | m.g. | 17 199 |
- Qeyd: m.g. - Milliyyətini göstərməyənlər.
Dil [redaktə]
Hal-hazırda Moldovada rəsmi dil Moldovan dilidir. Bu dil Rumın dili ilə eynidir. Lakin rumınlardan fərqli olaraq, Moldovanların öz xüsusi dialekti var. Ölkədə, əsasən də paytaxt Kişinyovda moldovanlar rus dilində də danışırlar.
| Etnik qrup | Say | Moldovan dili | Ukrayna dili | Rus dili | Qaqauz dili | Rumın dili | Bolqar dili | Digər dillər | Bilinmir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| cəmi | 3 383 332 | 2 029 847 | 186 394 | 380 796 | 137 774 | 558 508 | 54 401 | 21 504 | 14 108 |
| moldovan | 2 564 849 | 2 011 403 | 3 606 | 63 290 | 402 | 481 593 | 493 | 4 062 | ... |
| ukraynalı | 282 406 | 8 189 | 180 981 | 89 853 | 510 | 2 358 | 149 | 366 | ... |
| rus | 201 218 | 3 279 | 586 | 195 573 | 180 | 1 341 | 163 | 96 | ... |
| qaqauz | 147 500 | 1 274 | 616 | 8 618 | 136 155 | 338 | 318 | 181 | ... |
| rumın | 73 276 | 1 139 | 131 | 571 | 3 | 71 327 | 6 | 99 | ... |
| bolqar | 65 662 | 2 084 | 110 | 9 134 | 395 | 682 | 53 178 | 79 | ... |
| digər | 34 401 | 2 478 | 364 | 13 751 | 129 | 869 | 94 | 16 621 | 95 |
| m.g. | 14 020 | 1 | ... | 6 | ... | ... | ... | ... | 14 013 |
*Qeyd: m.g. - Milliyyətini göstərməyənlər.
Təhsil [redaktə]
- 5-12 oktyabr 2004-cü il əhali siyahıyaalmasının yekunlarına əsasən:
- Ümumi ölkə əhalisinin sayı: 3,383,332 nəfər olmuşdur. Onlardan:
- 10 yaş və yuxarı yaşda olan əhalinin sayı: 3,012,069[6] nəfər olmuşdur. Onlardan:
- Ali təhsillilərin sayı: 304,091[6] nəfər
- Orta-xüsusi peşə təhsillilərin sayı: 287,328[6] nəfər
- Orta təhsillilərin sayı: 910,387[6] nəfər
- Məcburi orta təhsillilərin sayı: 869,254[6] nəfər
- İbtidai təhsillilərin sayı: 533,111[6] nəfər
- Təhsili olmayan ancaq oxuyub-yazmağı bacaranların sayı: 77,431[6] nəfər
- Təhsili olmayan və oxuyub-yazmağı bilməyənlərin sayı: 30,025[6] nəfər
- Təhsili səviyyəsi haqqında məlumatları bildirməyənlərin sayı: 442[6] nəfər
- 10 yaş və yuxarı yaşda olan əhalinin sayı: 3,012,069[6] nəfər olmuşdur. Onlardan:
- Ümumi ölkə əhalisinin sayı: 3,383,332 nəfər olmuşdur. Onlardan:
Siyasət [redaktə]
Ana məqalə: Moldovada seçkilər
Seçkilər sistemi [redaktə]
Moldovada seçkilər milli qanunvericiliyə uyğun olaraq keçirilir. Moldovanın parlamenti (Parlamentul) 4 ildən bir keçirilən seçkilərdə vətəndaşlar tərəfindən seçilir. Parlamentin 101 üzvü var. 2001-ci ildən etibarən ölkənin prezidenti parlament üzvləri tərəfindən seçilir. Moldova konstitusiyasına uyğun olaraq bir namizəd iki dəfə prezident seçilə bilər. İlk dəfə prezident seçilmək üçün parlamentin 61 deputatının dəstəyi, ikinci müddətə seçilmək üçün isə 51 deputatın səsi lazımdır. Heç bir namizəd prezident seçilmək üçün lazımi qədər səs toplaya bilməsə parlament seçkiləri yenidən keçirilir. Moldovanın hazırli prezidenti Nikolae Timofti 23 mart 2012 tarixində Moldovanın prezidenti seçilib.
Tarix [redaktə]
İnzibati dairələr [redaktə]
İqtisadiyyatı [redaktə]
Enerji [redaktə]
Turizm [redaktə]
İstinadlar [redaktə]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Biroul Naţional de Statistică: Populaţia după cetăţenie, pe grupe de vîrstă, sexe şi medii/Население по гражданству, возрастным группам, полу и типу местности/Population by citizenship, age group,sex and area
- ↑ Population statistics of Eastern Europe (pop-stat.mashke.org): Ethnic composition of Moldova 2004 and Ethnic composition of Moldova 2004 (all places, Moldova & Transnistria)
- ↑ Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR): WRITTEN REPLIES BY THE GOVERNMENT OF MOLDOVA CONCERNING THE LIST OF ISSUES (CERD/C/MDA/Q/7) RECEIVED BY THE COMMITTEE ON THE ELIMINATION OF RACIAL DISCRIMINATION RELATING TO THE CONSIDERATION OF THE FIFTH, SIXTH AND SEVENTH COMBINED PERIODIC REPORTS OF MOLDOVA (CERD/C/MDA/7)---Seventy-first session, Geneva, 30 July-17 August 2007
- ↑ Population statistics of Eastern Europe (pop-stat.mashke.org): Ethnic composition of Transnistria 2004
- ↑ Biroul Naţional de Statistică: Populaţia după naţionalităţile de bază, limba maternă şi limba în care vorbeşte de obicei/Население по основным национальностям, родному языку и языку на котором обычно разговаривает/Population by main nationalities, mother tongue and language usually spoken
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 Biroul Naţional de Statistică: Populatţia în vîrstă de 10 ani şi peste după nivelul de instruire, pe medii, în profil teritorial/Население в возрасте 10 лет и старше по уровню образования и типу местности, в территориальном разрезе/Population aged 10 years and over by educational attaiment and area, in territorial aspect
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: مولدووا
.svg)
|
|
||
|---|---|---|
| MDB üzvləri |  Azərbaycan •  Belarus •  Ermənistan •  Qazaxıstan •  Qırğızıstan •  Moldova •  Özbəkistan •  Rusiya •  Tacikistan |
 |
| MDB-nin müşahidəçi üzvləri |  Türkmənistan (MDB-nin nizamnaməsini təsdiq etməyib) |
|
| MDB-nin faktiki üzvləri |  Ukrayna (MDB-nin nizamnaməsini təsdiq etməyib) |
|
| MDB-ni tərk edənlər |  Gürcüstan (3 dekabr 1993 — 18 avqust 2009) |
|
|
|
|
|---|---|
| Üzvlər | Belorusiya • Qazaxıstan • Qırğızıstan • Rusiya • Tacikistan • Özbəkistan |
| Müşahidəçilər | Ermənistan • Moldova • Ukrayna |
|
|
|
|---|---|
|
|
