Böyük Moğol İmperiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Böyük Moğol imperiyası
fars. گورکانیان
Gūrkāniyān
urdu. مغلیہ سلطنت
Mug̱ẖliyah Salṭanat


 

1526 — 1858



 

 

 

 

Flag of the Mughal Empire.svg
Bayraq
The Mughal Empire.jpg
Sultan Övrəngzebin hakimiyyəti illərində Böyük Moğol imperiyasının sərhədləri (1700-cü il)
Paytaxt Aqra (1526-1571)
Fatehpur Sikri (1571-1585)
Lahor (1585-1598)
Aqra (1598-1648)
Dehli (1648-1857)
Dil(lər) Çağatay dili (ilk dövrlər)
Urdu dili (sonrakı dövrlər)
Fars dili (rəsmi yazışmalar və məhkəmə)
Din İslam (1526–1582)
Din-i Ilahi (1582–1605)
İslam (1605–1857)
Pul vahidi Rupi
Sahəsi 3,200,000 km² (1700-ci il)[1]
Əhalisi 150.000.000 nəfər (1700-cü il)[2]
Əhali sıxlığı 46.9 nəfər/km²
İdarəetmə forması Mütləq Monarxiya
Sultan
 - 1526 - 1530 Babur (ilk)
 - 1837 - 1857 II Bahadır Şah (sonuncu)
Böyük Moğol İmperiyasının əhatə etdiyi ərazidə yerləşən çağdaş dövlətlər:


Flag of India.svg Hindistan
Flag of Pakistan.svg Pakistan
Flag of Afghanistan.svg Əfqanıstan
Flag of Bangladesh.svg Banqladeş


W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

İstəsəniz, siz də kömək edə bilərsiniz:

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni başlayan istifadəçi ilə əlaqə yaradıb məqalənin vəziyyətini onunla müzakirə edə bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin siyahısını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.

Böyük Moğol İmperiyası və ya Babur İmperiyası (fars. امپراتوری مغولی هند‎ ; Empīrāturī-ye Moġolī-ye Hend[3][4] və ya urdu. مغلیہ سلطنت ; Mug̱ẖliyah Salṭanat[5]) — 1526-1857-ci illər arasında mövcud olmuş və əsası Babur tərəfindən qoyulmuş türk dövləti.[6][7][8][9][10][11] Böyük Moğol İmperiyası XVII əsrin sonu XVIII əsrin əvvəllərində, gücünün zirvəsində olduğu vaxtlarda təqribən 150.000.000 nəfər[12] əhalinin yaşadığı 3,200,000 km² əraziyə[13] hökmranlıq edirdi.[14] Böyük Moğol İmperiyasının əhatə etdiyi ərazi ən güclü olduğu dövrlərdə indiki Hindistan, Pakistan, ƏfqanıstanBanqladeşin ərazisini əhatə edirdi.

Cəlaləddin Məhəmməd Əkbərin hakimiyyəti illərində ölkənin inkişaf edərək mədəni və iqtisadi cəhətdən irəliləməsi ilə yanaşı bütün dinlərə qarşı tolerant yanaşma həyata keçirilmişdir.[15] Cahan şahın dövründə Böyük Moğol İmperiyası memarlıq və sənətkarlıq baxımından qızıl dövrünü yaşamışdır. Aqra şəhərində yerləşən Tac Mahal və bir sıra məşhur memarlıq abidələri onun hakimiyyəti illərində inşa olunmuşdu. Böyük Moğol İmperiyası ən böyük sərhədlərinə Sultan Övrəngzebin hakimiyyəti illərində çatmışdı.

1739-cu ildə Nadir şah Karnal döyüşündə Böyük Moğol İmperiyasının qüvvələrini məğlub etdi.[16] Bu məğlubiyyətdən sonra XVIII əsrin ortalarından başlayaraq Böyük Moğol İmperiyası zəifləməyə başladı. Böyük Moğol İmperiyasının sonuncu hökmdarı olan II Bahadır Şah sadəcə ölkənin paytaxtı olan Dehli şəhərində nüfuzunu qoruya bilmişdi.[17] 1858-ci ildə baş verən üsyana müdaxilə edən ingilislər tərəfindən Böyük Moğol İmperiyasının müstəqilliyinə son qoyuldu və bölgə Böyük Britaniyanın tərkibinə qatıldı.[18]

Baburilərin mənşəyi haqqında[redaktə]

Böyük Moğol İmperiyasının əsası Zahirəddin Mahmud Babur (fars. ﻇﻬﻴﺮﺍﻟﺪﻳﻦ محمد‎ ; al-ṣultānu 'l-ʿazam wa 'l-ḫāqān al-mukkarram bādshāh-e ġāzī)[19] tərəfindən qoyulmuşdur.[20][21][22][23] Babur ata tərəfdən Teymurilər sülaləsindən, ana tərəfdən isə Çingizlilər sülaləsindəndir. Baburun atası Əmir Teymurun nəvəsi olan Ömər Şeyx Mirzə Barlas idi.[24] Baburun anası isə Çingizlilər nəslindən olan Yunus xanın[25] qızı Qutluq Nigar xanım idi.[26]

Baburun ata tərəfdən mənsub olduğu Teymurilər sülaləsinin əsasını qoyan Əmir Teymur əslən barlas boyundandı. Barlaslar Orta Asiyada yaşayan türkləşmiş[27][28] monqol[29][30] boyu idi. Monqolların gizli tarixi (rus. Монголын Нууц Товчоо) adlı əsərə görə barlaslar boruciginlərlə bir soydan gəlir. Karçar barlaslar barlas boyunun qurucu əcdadlarıdır.[31] Monqolların gizli tarixi XIII əsrdə Ögedey xana yazılmış epik əsərdir. Bu əsərdə göstərilir ki, Karçar barlaslar eyni zamanda Çingiz xanın əcdadı olan əfsanəvi monqol lideri Bodonçirin nəslindən gəlir.[32]

Orta Asiyanın yerli əhaliləri ilə sıx əlaqələrə görə barlaslar arasında İslam dinindən başqa digər dinlərə (Buddizm, Şamanizm) də inananlar yaşayırdı.[33] Bu sıx əlaqələr mədəni cəhətdən bir-birlərindən təsirlənmələrinə və qarışmalarına səbəb olmuşdu. Bu kimi səbəblərdən monqol mənşəli boy olan barlaslar monqol dilindən başqa çağataycanı da (Türk dillərinin uyğur mənşəli bir növü; ərəbfars dillərindən də təsirlənmiş[34] və çağdaş özbəkcənin[35][36] yaranmasında rol oynamışdı) geniş şəkildə istifadə edirdilər. Baburun ölümündən sonra çağataycanın istifadə olunması getdikcə azalmış və əvəzinə fars dili, daha sonra da urdu dilindən istifadə olunmuşdur.[37]

Baburun ilk illəri və hakimiyyəti[redaktə]

Əsas məqalə: Babur

Babur 23 fevral 1483-cü ildə hal hazırda Özbəkistanda yerləşən Əndican şəhərində anadan olub.[38] Bu müddətdə artıq Teymurilər dövləti özünün keçmiş qüdrətini itirmiş, yanlız Mərkəzi Asiyanın kiçik bir bölgəsində hakimiyyətini qoruya bilmişdi. Babur 1494-cü ildə atasının ölümündən sonra 12 yaşında olərkən Fərqanəyə hakim oldu.[39] O, Fərqanə hakimi olduqdan sonra Səmərqənd hakimi olan əmisi Sultan Əhməd və Daşkənd hakimi olan dayısı Məhəmməd Fərqanəyə hücum etdilər.[40] Babur atasının sərkərdələrinin köməyi ilə bu hücumları dəf edə bildi.

Babur 1497-ci ildə Səmərqəndi ələ keçirdi.[41] Buna baxmayaraq Şeybani xanla mübarizədə uğur qazanmayaraq məğlub oldu.[42][43] 1501-ci ildə Səmərqəndi yenidən ələ keçirsə də, 1503-cü ildə özbəklər növbəti dəfə şəhəri tutdular. Şeybani xan Teymurilər soyundan gələn şəxslərin idarə etdiyi bölgələri bir-bir ələ keçirdi. Nəticədə Teymurilər önəmli şəhərləri olan Səmərqənd, BuxaraHeratdakı hakimiyyətini itirdilər. Bölgədə Teymurilər sülaləsindən yanlız Babur hakimiyyətini qoruya bilmişdi. Buna baxmayaraq Babur da Şeybani xanla mübarizədə uğur qazanmayaraq Pamir dağları istiqamətində geri çəkilmişdi. Ətrafına 20000 əsgər topladıqdan sonra Hindiquş dağlarını keçərək Kabilə daxil oldu və burada özünü şah elan etdi.[44] Babur ilk dəfə 1508-ci ilin sentyabr ayında Hindistana yürüş etdi. Üç ay davam edən bu yürüş nəticəsində Babur xeyli qənimət əldə etdi və Hindistanla yaxından tanış olmaq fürsətini qazandı.

Şeybani xan 1510-cu ildə[45] baş vermiş Mərv döyüşündə Şah İsmayıla məğlub oldu və öldürüldü. Babur yaranan fürsətdən istifadə edərək keçmiş torpaqlarını geri qaytarmaq üçün Səfəvilərlə yaxınlaşdı.[46] Səfəvilərin də köməyi ilə 1512-1513-cü illərdə BuxaraSəmərqənd ələ keçirildi.[47] Baburun Səfəvilərlə yaxınlaşması uzun müddət davam etmədi. 1514-cü ildə baş vermiş Çaldıran döyüşündə Şah İsmayılın Sultan Səlimə məğlub olmasından sonra özbəklərə olan Səfəvi təzyiqi azaldı. Bundan sonra Babur özbəklərin hücumları qarşısında geri çəkilməyə məcbur olmuş və Səfəvilərin dəstəyini itirmişdi.

Dövlətin əsasının qoyulması[redaktə]

Panipat döyüşü

Səmərqənddə möhkəmlənə bilməyən Babur cənuba irəliləyərək 1518-ci ildə Cənubi Əfqanıstana yürüş etdi. Bu yürüşdə Xeybər keçidini keçərək Sind bölgəsini ələ keçirdi. 1519-cu ilin noyabr ayında 1500 nəfərlik birliklə Sind çayını keçdi və Pişəvər ətrafına yaxınlaşdı. Babur 5 dəfə Pəncab bölgəsinə yürüş edərək buranı özünə tabe etdi.[48][49] 1522-ci ildə Qəndəhar zəbt edildi. Babur 21 aprel 1526-cı ildə Panipat döyüşündə Dehli sultanı İbrahim Ludinin qüvvələri ilə qarşılaşdı. İbrahim Ludinin qüvvələri sayca üstün olsa da,[50] Baburun ordusunda odlu silah vardı.[q 1][51] Bu döyüşdə İbrahim Ludi ağır məğlubiyyətə uğradı və öldürüldü.[52][53][54] Babur bu qələbədən sonra DehliAqranı ələ keçirdi. Aqra şəhəri dövlətin mərkəzi oldu. Panipat döyüşündəki qələbə tarixçilər tərəfindən dövlətin əsasının qoyulması kimi qəbul olunur. Qələbədən sonra Aqraya daxil olan Babur özünü Hindistanın hakimi elan etdi.[55][56]

Baburun Panipat döyüşündə qələbə qazanması hinduları narahat edirdi. 15 fevral 1527-ci ildə Rana Saqanın başçılıq etdiyi hindu ordusu ilə Baburun qüvvələri arasında Kanya döyüşü baş verdi. Babur sayca özündən üstün olan hindu qüvvələrini məğlub etdi. Bu döyüş Baburun müsəlman olmayan bir hökmdara qarşı qələbə qazandığı ilk döyüş idi. Bu qələbə onu məşhurlaşdırdı və Babur özünə Qazi titulu götürdü.[57][58]

Babur 26 dekabr 1530-cu ildə Aqrada 47 yaşında olarkən öldü. Yerinə oğlu Hümayun keçdi.

Sultan Hümayunun hakimiyyəti (1530-1540 ; 1555-1556)[redaktə]

Sultan Əkbərin hakimiyyəti (1556-1605)[redaktə]

Sultan Cahangirin hakimiyyəti (1605-1627)[redaktə]

Sultan Cahan şahın hakimiyyəti (1628-1658)[redaktə]

Sultan Övrəngzebin hakimiyyəti (1658-1707)[redaktə]

I Bahadır Şahın hakimiyyəti (1707-1712)[redaktə]

Böyük Moğol İmperiyasının zəifləməsi və süqutu[redaktə]

İdarəetmə[redaktə]

Xarici siyasət[redaktə]

Ordu quruluşu[redaktə]

Elm və texnologiya[redaktə]

Mədəniyyət[redaktə]

Memarlıq[redaktə]

Bağlar[redaktə]

Rəssamlıq[redaktə]

Böyük Moğol İmperiyası hökmdarlarının siyahısı[redaktə]

Portret Hökmdar Tam adı Anadan olub Hakimiyyəti Ölüb Qeydlər
Babur of India.jpg Babur
بابر
Qazi Zahirəddin Məhəmməd Babur
ظہیر الدین محمد
23 fevral 1483 30 aprel 152626 dekabr 1530 26 dekabr 1530
(47 yaşında)
  • Ömər Şeyx Mirzə Barlasın oğlu;[59]
  • Dövlətin əsasını qoymuşdur.[60]
Humayun of India.jpg Hümayun
ہمایوں
Nəsirəddin Məhəmməd Hümayun
نصیر الدین محمد ہمایوں
17 mart 1508 26 dekabr 153017 may 1540
22 fevral 1555 - 27 yanvar 1556
27 yanvar 1556
(47 yaşında)
Akbar Shah I of India.jpg Böyük Əkbər
اکبر اعظم
Cəlaləddin Məhəmməd Əkbər
جلال الدین محمد اکبر
14 oktyabr 1542 27 yanvar 155627 oktyabr 1605 27 oktyabr 1605
(63 yaşında)
  • Sultan Hümayun və Həmidə Banu Bəyimin oğlu;
  • Onun hakimiyyəti illərində Din-i Ilahi (15821605) rəsmi din olmuşdur.
Jahangir of India.jpg Cahangir
جہانگیر
Nurəddin Məhəmməd Səlim
نور الدین محمد سلیم
20 sentyabr 1569 15 oktyabr 16058 noyabr 1627 8 noyabr 1627
(58 yaşında)
Shah Jahan I of India.jpg Cahan şah
شاہ جہان اعظم
Şahabəddin Məhəmməd Xürrəm
شہاب الدین محمد خرم
5 yanvar 1592 8 noyabr 16272 avqust 1658 22 yanvar 1666
(74 yaşında)
Alamgir I of India.jpg Aləmgir
عالمگیر
Əbül Müzəffər Məhiyəddin Məhəmməd Övrəngzeb
محی الدین محمداورنگزیب
4 noyabr 1618 31 iyul 16583 mart 1707 3 mart 1707
(88 yaşında)
Muhammad Azam of India.jpg Əzəm şah Əbül Faiz Qütbəddin Məhəmməd Əzəm 28 iyun 1653 14 mart 17078 iyun 1707 8 iyun 1707
(53 yaşında)
  • Aləmgir və Dilras Banu Bəyimin oğlu.
Bahadur Shah I of India.jpg Bahadır şah Qütbəddin Məhəmməd Müəzzəm 14 oktyabr 1643 19 iyun 170727 fevral 1712
(4 il, 253 gün)
27 fevral 1712
(68 yaşında)
  • Əzəm şah və Rəhmət ün-Nisənin oğlu.
Jahandar Shah of India.jpg Cahandar şah Mazuddin Cahandar şah Bahadır 9 may 1661 27 fevral 171211 fevral 1713
(350 gün)
12 fevral 1713
(51 yaşında)
  • Bahadır şah və Nizam Bəyimin oğlu;
  • Baş vəziri olan Zülfüqar xanın ona güclü təsiri vardı.
Farrukhsiyar of India.jpg Fərruxsiyar Əbül Müzəffər Muinuddin Fərruxsiyar 20 avqust 1685 11 yanvar 171328 fevral 1719
(6 il, 48 gün)
29 aprel 1719
(33 yaşında)
  • Əzim uş-Şan[q 2] və Sahibə Nizvanın oğlu.
Rafi ud-Darajat of India.jpg Rafi ud-Darajat Rafi ud-Darajat 30 noyabr 1699 28 fevral 17196 iyun 1719
(98 gün)
9 iyun 1719
(19 yaşında)
  • Rafi uş-Şan[q 3] və Raziyət un-Nisə Bəyimin oğlu.
Shah Jahan II of India.jpg II Cahan şah
شاه جہان ۲
Rafi ud-Daulah iyun 1696 6 iyun 171919 sentyabr 1719
(105 gün)
19 sentyabr 1719
(23 yaşında)
  • Rafi uş-Şan və Nurunisə Bəyimin oğlu.
Muhammad Shah of India.jpg Məhəmməd şah Nəsirəddin Məhəmməd şah 17 avqust 1702 27 sentyabr 171926 aprel 1748
(28 il, 212 gün)
26 aprel 1748
(45 yaşında)
  • Cahan şah[q 4] və Qüdsiyə Bəyimin oğlu.
Ahmad Shah Bahadur of India.jpg Əhməd şah Əhməd şah Bahadır 23 dekabr 1725 26 aprel 17482 iyun 1754
(6 il, 37 gün)
1 yanvar 1775
(49 yaşında)
  • Məhəmməd şah və Qüdsiyə Bəyimin oğlu.
Alamgir II of India.jpg II Aləmgir şah Əzizəddin Aləmgir 6 iyun 1699 2 iyun 175429 noyabr 1759
(5 il, 180 gün)
29 noyabr 1759
(60 yaşında)
  • Cahandar şahın oğlu.
Sin foto.svg III Cahan şah Muhi ül-Millət məlumat yoxdur 10 dekabr 175910 oktyabr 1760 1772
  • Muhi us-Sünnət Mirzə və Ruşqimi Bəyimin oğlu
Ali Gauhar of India.jpg II Aləm şah Əli Gövhər 25 iyun 1728 24 dekabr 175919 noyabr 1806
(46 il, 330 gün)
19 noyabr 1806
(78 yaşında)
  • II Aləmgir şah və Nəvab Zinət Mahal Sahibənin oğlu
Akbar Shah II of India.jpg II Əkbər şah Əbu Nəsr Muinuddin Məhəmməd Əkbər şah 22 aprel 1760 19 noyabr 180628 sentyabr 1837 28 sentyabr 1837
(77 yaşında)
  • II Aləm şah və Qüdsiyə Bəyimin oğlu.
  • Hakimiyyəti illərində faktiki olaraq Böyük Britaniyadan asılı olub.
Bahadur Shah II of India.jpg II Bahadır şah Əbu Zəfər Sirajuddin Məhəmməd Bahadır şah Zəfər 24 oktyabr 1775 28 sentyabr 183714 sentyabr 1857
(19 il, 351 gün)
7 noyabr 1862
(87 yaşında)
  • II Əkbər şah və Lalbainin oğlu.
  • Hakimiyyəti illərində faktiki olaraq Böyük Britaniyadan asılı olub. Sipahilər üsyanına rəhbərlik etməyə məcbur edildi. Üsyan məğlub olduqdan sonra ailəsi ilə birlikdə Birmaya sürgün edildi.
  • Böyük Moğol İmperiyasının sonuncu hökmdarıdır.

Miras[redaktə]

Qalereya[redaktə]

Memarlıq[redaktə]

Pullar[redaktə]

Qeydlər[redaktə]

  1. Baburun ordusunda Osmanlı zabiti olan Mustafa Ruminin rəhbərlik etdiyi bir artilleriya taboru mövcuddu.
  2. I Bahadır şahın ikinci oğlu
  3. I Bahadır şahın üçüncü oğlu
  4. I Bahadır şahın dördüncü oğlu

İstinadlar[redaktə]

  1. John F. Richards, The Mughal Empire, (Cambridge University Press, 1995), 1
  2. Richards, John F. (March 18, 1993). Johnson, Gordon; Bayly, C. A., eds. The Mughal Empire. The New Cambridge history of India: 1.5. I. The Mughals and their Contemporaries. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1, 190. doi:10.2277/0521251192. ISBN 978-0-521-25119-8.
  3. L. Canfield, Robert; Jonathan Haas (2002). Turko-Persia in Historical Perspective. Cambridge University Press. ISBN 0-521-52291-9, 9780521522915. ; p. 20;
  4. Edward Balfour The Encyclopaedia Asiatica, Comprising Indian Subcontinent, Eastern and Southern Asia, Cosmo Publications 1976, S. 460, S. 488, S. 897
  5. Balfour, E.G. (1976). Encyclopaedia Asiatica: Comprising Indian-subcontinent, Eastern and Southern Asia. New Delhi: Cosmo Publications. S. 460, S. 488, S. 897. ISBN 978-81-7020-325-4.
  6. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396125/Mughal-dynasty
  7. Roux, Jean Paul (1984). Türklerin Tarihi (Historie des Turks). Ad. ISBN 975-506-018-9.
  8. Richards, John F. (1995), The Mughal Empire, Cambridge University Press, p. 6, ISBN 978-0-521-56603-2, retrieved 31 July 2013
  9. Schimmel, Annemarie (2004), The Empire of the Great Mughals: History, Art and Culture, Reaktion Books, p. 22, ISBN 978-1-86189-185-3,
  10. Balabanlilar, Lisa (15 January 2012), Imperial Identity in Mughal Empire: Memory and Dynastic Politics in Early Modern Central Asia, I.B.Tauris, p. 2, ISBN 978-1-84885-726-1,
  11. http://www.turkcebilgi.org/bilim/genel-tarih/baburluler-babur-imparatorlugu-gurganiyye-devleti-31601.html
  12. Richards, John F. (March 18, 1993). Johnson, Gordon; Bayly, C. A., eds. The Mughal Empire. The New Cambridge history of India: 1.5. I. The Mughals and their Contemporaries. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1, 190. doi:10.2277/0521251192. ISBN 978-0-521-25119-8.
  13. John F. Richards, The Mughal Empire, (Cambridge University Press, 1995), 1.
  14. Warrior Empire: The Mughals (DVD). The History Channel
  15. Metcalf & Metcalf 2006, p. 17.
  16. http://www.iranicaonline.org/articles/india-vii-relations-the-afsharid-and-zand-periods
  17. Bose, Sugata Bose; Ayesha Jalal (2004). Modern South Asia: History, Culture, Political Economy. Routledge. p. 41. ISBN 978-0-203-71253-5.
  18. Berndl, Klaus (2005). National Geographic visual history of the world. University of Michigan. pp. 318–320. ISBN 978-0-521-52291-5.
  19. Emperors new names (title) Mirza, the title of Mirza and not Khan or Padishah, which were the titles of the Mongol rulers.
  20. Richards, John F. (1995), The Mughal Empire, Cambridge University Press, p. 6, ISBN 978-0-521-56603-2
  21. Schimmel, Annemarie (2004), The Empire of the Great Mughals: History, Art and Culture, Reaktion Books, p. 22, ISBN 978-1-86189-185-3
  22. Balabanlilar, Lisa (15 January 2012), Imperial Identity in Mughal Empire: Memory and Dynastic Politics in Early Modern Central Asia, I.B.Tauris, p. 2, ISBN 978-1-84885-726-1
  23. Bose, Sugata Bose; Ayesha Jalal (2004). Modern South Asia: History, Culture, Political Economy. Routledge. p. 28. ISBN 978-0-203-71253-5.
  24. "Mirza Muhammad Haidar". Silk Road Seattle. University of Washington. "On the occasion of the birth of Babar Padishah (the son of Omar Shaikh)"
  25. The Babur Nama in Englis, Zahiru'd-din Mubammad Babur Padshah Ghdzt, ANNETTE SUSANNAH BEVERIDGE
  26. Lal, Ruby (2005). Domesticity and power in the early Mughal world. Cambridge: Cambridge University Press. p. 69. ISBN 9780521850223.
  27. Encyclopædia Britannica, "Timur", Online Academic Edition, 2007. Quotation: "Timur was a member of the Turkicized Barlas tribe, a Mongol subgroup that had settled in Transoxania (now roughly corresponding to Uzbekistan) after taking part in Genghis Khan's son Chagatai's campaigns in that region. Timur thus grew up in what was known as the Chagatai khanate." ...
  28. G.R. Garthwaite, "The Persians", Malden, ISBN 978-1-55786-860-2, MA: Blackwell Pub., 2007. (p.148)
  29. B.F. Manz, The rise and rule of Tamerlan, Cambridge University Press, Cambridge 1989, p. 28: "... We know definitely that the leading clan of the Barlas tribe traced its origin to Qarchar Barlas, head of one of Chaghadai's regiments ... These then were the most prominent members of the Ulus Chaghadai: the old Mongolian tribes - Barlas, Arlat, Soldus and Jalayir ..."
  30. M.S. Asimov & C. E. Bosworth, History of Civilizations of Central Asia, UNESCO Regional Office, 1998, ISBN 92-3-103467-7, p. 320: "… One of his followers was […] Timur of the Barlas tribe. This Mongol tribe had settled […] in the valley of Kashka Darya, intermingling with the Turkish population, adopting their religion (Islam) and gradually giving up its own nomadic ways, like a number of other Mongol tribes in Transoxania …"
  31. B.F. Manz, The rise and rule of Tamerlan, Cambridge University Press, Cambridge 1989, p. 28: "... We know definitely that the leading clan of the Barlas tribe traced its origin to Qarchar Barlas, head of one of Chaghadai's regiments ... These then were the most prominent members of the Ulus Chaghadai: the old Mongolian tribes - Barlas, Arlat, Soldus and Jalayir ..."
  32. The Secret History of the Mongols, transl. by I. De Rachewiltz, Chapter I
  33. M.S. Asimov & C. E. Bosworth, History of Civilizations of Central Asia, UNESCO Regional Office, 1998, ISBN 92-3-103467-7, p. 320: "… One of his followers was […] Timur of the Barlas tribe. This Mongol tribe had settled […] in the valley of Kashka Darya, intermingling with the Turkish population, adopting their religion (Islam) and gradually giving up its own nomadic ways, like a number of other Mongol tribes in Transoxania …"
  34. G. Doerfer, "Chaghatay", in Encyclopædia Iranica
  35. Allworth, Edward (1994). Central Asia: 130 Years of Russian Dominance, a Historical Overview. Duke University Press, 72. ISBN 0-8223-1521-1
  36. Khayrulla Ismatulla, "Modern literary Uzbek", Bloomington, Indiana University Press. 1995
  37. Robert L. Canfield, Robert L. (1991). Turko-Persia in historical perspective, Cambridge University Press, p.20. "The Mughals-Persianized Turks who invaded from Central Asia and claimed descent from both Timur and Genghis – strengthened the Persianate culture of Muslim India".
  38. "Babar". Manas. University of California Los Angeles.
  39. Khair, Tabish (6 January 2006). Other Routes: 1500 Years of African and Asian Travel Writing. Signal Books. p. 162. ISBN 1-904955-11-8.
  40. Lal, Ruby (25 September 2005). Domesticity and Power in the Early Mughal World. p. 69. ISBN 0-521-85022-3. "It was over these possessions, provinces controlled by uncles, or cousins of varying degrees, that Babur fought with close and distant relatives for much of his life."
  41. Ewans, Martin (September 2002). Afghanistan: A Short History of Its People and Politics. HarperCollins. ss. 26–7. ISBN 0-06-050508-7.
  42. Ewans, Martin (September 2002). Afghanistan: A Short History of Its People and Politics. HarperCollins. pp. 26–7. ISBN 0-06-050508-7.
  43. "The Memoirs of Babur". Silk Road Seattle. University of Washington. Retrieved 2006-11-08. "After being driven out of Samarkand in 1501 by the Uzbek Shaibanids..."
  44. Ewans, Martin (September 2002). Afghanistan: A Short History of Its People and Politics. HarperCollins. ss. 26–7. ISBN 0-06-050508-7.
  45. SAVORY, ROGER. ESMĀʿĪL I ṢAFAWĪ
  46. Sicker, Martin (August 2000). The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege in Vienna. p. 189. ISBN 0-275-96892-8. "Ismail was quite prepared to lend his support to the displaced Timurid prince, Zahir ad-Din Babur, who offered to accept Safavid suzerainty in return for help in regaining control of Transoxiana."
  47. Mahajan, V.D. (2007). History of medieval India (10th ed.). New Delhi: S Chand. pp. 428–429. ISBN 8121903645.
  48. Satish Chandra, Medieval India:From Sultanat to the Mughals, Vol. 2, 28.
  49. Eraly 2007, p. 27–29.
  50. (Davis 1999, pp. 181, 183, 184 183)
  51. Butalia, Romesh C. The Evolution of the Artillery in India: From the Battle of Plassey to the Revolt of 1857, (Allied Publishing Limited, 1998), p. 16.
  52. Chandra, Satish. Medieval India: From Sultanat to the Mughals, Vol. 2, (Har-Anand, 2009), pp. 27-31.
  53. Mahajan, V.D. (2007). History of medieval India (10th ed.). New Delhi: S Chand. pp. 428–429. ISBN 8121903645.
  54. Szczepanski, Kallie. "The First Battle of Panipat"
  55. http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/hint-diyarindaki-turk-devleti-baburluler-aralik-2010.html
  56. http://www.turkcebilgi.org/bilim/genel-tarih/baburluler-babur-imparatorlugu-gurganiyye-devleti-31601.html
  57. Roux, Jean Paul (1984). Türklerin Tarihi (Historie des Turks). Ad. ISBN 975-506-018-9.
  58. Mahajan, V.D. (2007). History of medieval India (10th ed.). New Delhi: S Chand. pp. 432–436. ISBN 8121903645.
  59. "Mirza Muhammad Haidar". Silk Road Seattle. University of Washington. "On the occasion of the birth of Babar Padishah (the son of Omar Shaikh)"
  60. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396125/Mughal-dynasty


Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

http://www.trtazerbaycan.com/trtinternational/az/newsDetail.aspx?HaberKodu=1465dee7-ae3e-4661-b007-2b56cb1a4394