Dövlət dini
Vikipediya, açıq ensiklopediya
Dövlət dini (sinonim rəsmi din) — rəsmi statusu müvafiq dövlət tərəfindən təsdiq edilmiş din. Dövlət dini olmayan dövlətləri dünyəvi və ya sekulyar dövlətlər adlandırırlar.
Mündəricat |
Dövlət dininin atributları [redaktə]
Müasir dövrdə vəziyyət [redaktə]
Harvard Universitetinin 2000-ci ilə olan məlumatlarına görə 188 dövlətdən 75-i bu və ya digər dini özlərinin rəsmi dini elan etmiş, 113 ölkənin isə rəsmi dini olmamışdır [1][2].
Rəsmi dini olan dövlətlər [redaktə]
Xristianlıq [redaktə]
Katoliklik [redaktə]
- Argentina
- Vatikan (rəsmi din)
- Dominikan Respublikası
- Kosta-Rika
- Lixtenşteyn
- Malta
- Monako
- Salvador
- San-Marino
- İsveçrə (bəzi kantonları)
Protestantlıq [redaktə]
Kalvinizm [redaktə]
- Şotlandiya. İngilis monarxı bu kilsənin başçısı yox, yalnız üzvüdür.
- İsveçrə (bəzi kantonları)
Lüteranlıq [redaktə]
- Finlandiyada kilsə və dövlət arasında münasibətlər xüsusi razılaşmalar ilə tənzimlənir. Kilsənin fəaliyyətinə dair xüsusi qanunvericilik mövcuddur. Kilsə xüsusi kilsə vergisi yığmaq hüququna malikdir (dövlət strukturlarının köməkliyi ilə könüllülük prinsipi əsasında toplanır). Amma hüquqi baxımdan Finlandiya Kilsəsi dövlət kilsəsi deyil.
- İsveçdə İsveç Kilsəsinin rəhbərinin kral olmasına baxmayaraq 2000-ci ildən kilsə dövlətdən ayrı fəaliyyət göstərir.
Anqlikanlıq [redaktə]
- İngiltərə. Uelsin və Şimali İrlandiyanın dövlət kilsələri yoxdur.
Pravoslavlıq [redaktə]
- Yunanıstan
- Finlandiya. Finlandiyada pravoslav kilsəsinin statusu lüteran kilsəsinin statusu ilə analojidir.
Şərqi Avropanın bir çox ölkəsində pravoslav kilsəsinin xüsusi statusu qanunverici sənədlərlə təsbit edilmişdir, bununla belə bu dövlətlərdə "dövlət dini" söz birləşməsi işlənmir. Harvard Universitetinin tədqiqatlarında belə dövlətlər dövlət dini olan dövlətlər siyahısına aid edilir:
İslam [redaktə]
Sünnilik [redaktə]
- Əlcəzair
- Əfqanıstan
- Banqladeş
- Bəhreyn
- Bruney
- Misir
- İndoneziya
- İordaniya
- Yəmən
- Qətər
- Komor adaları
- Liviya
- Mavritaniya
- Maldiv adaları
- Mərakeş
- Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
- Pakistan
- Səudiyyə Ərəbistanı
- Somali
- Sudan
- Tunis
- Fələstin
Şiəlik [redaktə]
İbadilik [redaktə]
Buddizm [redaktə]
- Şri-Lankada ölkə konstitusiyası buddizmə "aparıcı yer" versə də, buddizm dövlət dini kimi tanınmayıb.[4]
Xüsusi variantlar [redaktə]
- Albaniya dünyada 1967-ci ildən ateizmin qanunvericiliklə təsbit edildiyi yeganə ölkə idi. 1991-ci ildə konstitusiyadakı bu müddəa çıxarılmışdır.[5]
- XX əsrdə dövlət dini induizm olan yeganə ölkə Nepal idi. Amma bu ölkə parlamentinin qərarı ilə 2006-cı ildə ləğv edilmişdir.[6]
Tarix [redaktə]
Qədim Dünyanın dövlət dinləri [redaktə]
Orta Əsrlər dövrünün dövlət dinləri [redaktə]
Yeni Dövrün dövlət dinləri [redaktə]
Həmçinin bax [redaktə]
İstinadlar [redaktə]
- ↑ (ing.) Robert J. Barro and Rachel M. McCleary, Which Countries Have State Religions? Harvard, 2005.
- ↑ Изложение результатов Барро/МакКлири по-русски (с ошибками)
- ↑ Главной целью Христиан-демократическое движение Гиоргия Таргамадзе ставит придание православию статуса официально религии Грузии
- ↑ The Constitution of Sri Lanka: Chapter II — Buddhism
- ↑ http://countrystudies.us/albania/56.htm
- ↑ Nepal ends official rule of Hinduism. — Free Online Library
