Uels

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Uels
Wales
Cymru
Uels bayrağı Uels gerbi
Bayrağı Gerbi
Uels – xəritədə yeri
Paytaxt Kardiff
Böyük şəhərlər Kardiff
Rəsmi dil Ingilis dili
Uels dili
Dövlət dini Protestantlıq
Etnik qruplar Uelslilər
Kraliçə II Elizabet
Baş Nazir Devid Kemeron
Uelsin Birinci naziri Karuin Cons
Yaranması
 - İngiltərə ilə ittifaq bağlanması 1736-cı il
Ərazi
• Ümumi

20,779 km2 km²
Əhali
• Təxmini sayı (2011)
Əhali sıxlığı

3,063,456 nəfər
nəfər/km²
Pul vahidi Funt sterlinq (GBP)
İnternet domeni .wales
Telefon kodu +44

Uels (İngiliscə: Wales, Uels dilində: Cymru) — Böyük Britaniya krallığına daxil olan tarixi və inzibati ərazi. Böyük Britaniya adasının cənubi-qərb hissəsində yerləşir. Paytaxtı Kardiffdir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Uels ərazisi əsasən dağlıq relyefə malikdir.

İqlim[redaktə | əsas redaktə]

Ölkənin relyefi kimi iqlim şəraiti də çox müxtəlifdir. Bu müxtəliflik ilk növbədə Uelsin ərazisinin mülayim və okeanik iqlim qurşaqlarının qovuşduğu sahədə yerləşməsi ilə əlaqədardır.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Uelsdə əhali sıxlığının xəritəsi.

2011-ci il yanvar ayına olan rəsmi məlumata əsasən Uelsdə 3,063,456 nəfər əhali məskunlaşıb. Əhalinin 72.6%-ni uelslislər, 20.77%-ni ingilislər, 0,7%-ni şotlandlar, 0.6% hindistanlılar təşkil edir.

Din[redaktə | əsas redaktə]

Uelsdə müxtəlif dini konfessiyalar fəaliyyət göstərir. Ən geniş yayılmış din xristianlıqdır. İngilislərin 57.6%-i Xristianlıq, 1.5%-i İslam, 0.3%-i Hinduizm və 0.3%-i Buddizm dininə məxsusdur.

Səhiyyə[redaktə | əsas redaktə]

Uelsdə səhiyyə əsasən "NHS Wales" tərəfindən təmin edilir. 2010 və 2012 arasında Uelsdə anadan olanlar üçün həyat davamlılığı kişilər üçün 77,8 il, qadınlar üçün 82 il təşkil edir. Bu, Böyük Britaniyada dörd ölkədə ikinci ən yüksək həyat davamlılığı təşkil edir.

Siyasi sistem[redaktə | əsas redaktə]

Uels 1536-ci ildən İngiltərə ilə qanunla rəsmiləşdirilmiş ittifaqdadır, 1997-ci ildən isə məhdud muxtariyyət əldə edib. 1998-ci idən Uelsin öz parlamenti və icra hakimiyyəti fəaliyyət göstərir, lakin onların səlahiyyəti təhsil, mədəniyyət, səhiyyə, nəqliyyat, ətraf mühitin mühafizəsi və sair məsələlərlə məhdudlaşır.[1]

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Uelsdə ümumi orta məktəb təhsili üç pillədən - ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsildən ibarətdir və ümumi orta məktəb təhsili altı yaşdan başlanır.

Universitetlər[redaktə | əsas redaktə]

Uelsin ali təhsil tam orta təhsil və orta peşə-ixtisas təhsili bazasından cəmiyyətin və əmək bazarının tələbatı nəzərə alınmaqla yüksək ixtisaslı mütəxəssis hazırlığını təmin edir. Uelsin ən nüfuzlu təhsil müəssisələri KardiffSuonsidə yerləşir.

Uelsin ali təhsil müəssisələrində mütəxəssis hazırlığı üç tsikllidir:

Birinci tsikl – bakalavr;
İkinci tsikl – magistratura;
Üçüncü tsikl – doktorantura.

İdman[redaktə | əsas redaktə]

Kolin Çarvis dünyanın ən tanınmış reqbiçilərindən biridir.

İdman oyunları içərisində Uelsdə ən geniş yayılan növü futboldur.[2] Atletizm, reqbi, velosiped, boks ən müvəffəqiyyətli idmanlarıdır.

Dövlət bayramları və xüsusi günlər[redaktə | əsas redaktə]

Rəsmi[redaktə | əsas redaktə]

Bayram Tarix
Yeni İl Günü 1 yanvar
Yeni İl Bayramı 2 yanvar
Yaxşı Cümə Xristian təqvimi ilə dəyişir.
May Günü 1 may
Yaz Bayramı Mayın son Bazar ertəsi
Yay Bayramı Avqustun birinci Bazar ertəsi
Milad 25 dekabr
Baksinq Günü 26 dekabr

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]