Uels

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Uels (İngiliscə: Wales, Uels dilində: Cymru) — Böyük Britaniya krallığına daxil olan tarixi və inzibati ərazi. Böyük Britaniya adasının cənubi-qərb hissəsində yerləşir. Paytaxtı Kardiffdir.

Tarix[redaktə]

Coğrafiya[redaktə]

Uels ərazisi əsasən dağlıq relyefə malikdir.

İqlim[redaktə]

Ölkənin relyefi kimi iqlim şəraiti də çox müxtəlifdir. Bu müxtəliflik ilk növbədə Uelsin ərazisinin mülayim və okeanik iqlim qurşaqlarının qovuşduğu sahədə yerləşməsi ilə əlaqədardır.

Əhali[redaktə]

Uelsdə əhali sıxlığının xəritəsi.

2011-ci il yanvar ayına olan rəsmi məlumata əsasən Uelsdə 3,063,456 nəfər əhali məskunlaşıb. Əhalinin 72.6%-ni uelslislər, 20.77%-ni ingilislər, 0,7%-ni şotlandlar, 0.6% hindistanlılar təşkil edir.

Din[redaktə]

Uelsdə müxtəlif dini konfessiyalar fəaliyyət göstərir. Ən geniş yayılmış din xristianlıqdır. İngilislərin 57.6%-i Xristianlıq, 1.5%-i İslam, 0.3%-i Hinduizm və 0.3%-i Buddizm dininə məxsusdur.

Səhiyyə[redaktə]

Uelsdə səhiyyə əsasən "NHS Wales" tərəfindən təmin edilir. 2010 və 2012 arasında Uelsdə anadan olanlar üçün həyat davamlılığı kişilər üçün 77,8 il, qadınlar üçün 82 il təşkil edir. Bu, Böyük Britaniyada dörd ölkədə ikinci ən yüksək həyat davamlılığı təşkil edir.

Siyasi sistem[redaktə]

Uels 1536-ci ildən İngiltərə ilə qanunla rəsmiləşdirilmiş ittifaqdadır, 1997-ci ildən isə məhdud muxtariyyət əldə edib. 1998-ci idən Uelsin öz parlamenti və icra hakimiyyəti fəaliyyət göstərir, lakin onların səlahiyyəti təhsil, mədəniyyət, səhiyyə, nəqliyyat, ətraf mühitin mühafizəsi və sair məsələlərlə məhdudlaşır.[1]

Təhsil[redaktə]

Uelsdə ümumi orta məktəb təhsili üç pillədən - ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsildən ibarətdir və ümumi orta məktəb təhsili altı yaşdan başlanır.

Universitetlər[redaktə]

Uelsin ali təhsil tam orta təhsil və orta peşə-ixtisas təhsili bazasından cəmiyyətin və əmək bazarının tələbatı nəzərə alınmaqla yüksək ixtisaslı mütəxəssis hazırlığını təmin edir. Uelsin ən nüfuzlu təhsil müəssisələri KardiffSuonsidə yerləşir.

Uelsin ali təhsil müəssisələrində mütəxəssis hazırlığı üç tsikllidir:

Birinci tsikl – bakalavr;
İkinci tsikl – magistratura;
Üçüncü tsikl – doktorantura.

İdman[redaktə]

Kolin Çarvis dünyanın ən tanınmış reqbiçilərindən biridir.

İdman oyunları içərisində Uelsdə ən geniş yayılan növü futboldur.[2] Atletizm, reqbi, velosiped, boks ən müvəffəqiyyətli idmanlarıdır.

Dövlət bayramları və xüsusi günlər[redaktə]

Rəsmi[redaktə]

Bayram Tarix
Yeni İl Günü 1 yanvar
Yeni İl Bayramı 2 yanvar
Yaxşı Cümə Xristian təqvimi ilə dəyişir.
May Günü 1 may
Yaz Bayramı Mayın son Bazar ertəsi
Yay Bayramı Avqustun birinci Bazar ertəsi
Milad 25 dekabr
Baksinq Günü 26 dekabr

İstinadlar[redaktə]