Yunanıstan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: یونان

Yunanıstan Respublikası
Ελληνική Δημοκρατία
(Elliniki Dimokratia)
Yunanıstan bayrağı Coat of arms of Greece.svg
(Şüar)
Şüar: Ya Azadlıq, ya Ölüm
Location Greece EU Europe.png
Rəsmi dil Yunan dili
Paytaxt Afina
Prezident Karolos Papoulias
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su
94-cı yer
131,940 km²
0.86%
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı
72-ci yer
11 062 508
82/km²
Pul Avro
Saat qurşağı UTC +2
Internet TLD .gr.eu
Telefon kodu 30

Yunanıstan (yunanca: Ελληνική), Rəsmi adı Yunanıstan Respublikası (yunanca: Ελληνική Δημοκρατία) Avropada dövlət. Yunanıstan Avropanın cənub-şərqində, Balkan yarımadasında yerləşir. Avropa BirliyiŞimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) üzvüdür.

Ölkə yunan dilində Hellas, Avropa dillərində Grek, Greece və s. şəklində, "İliada"da isə axeylərin ölkəsi olaraq adlandırılır.

Etimologiyası[redaktə]

Tarixi[redaktə]

M. Ö 550də Köhnə Yunanıstan

Yunanıstanın ilk sakinlərinə Pelasgi , yəni " dəniz xalqı" deyilərdi. Yarımadanın bu sakinləri şimaldan işğalçıların təsiri ilə cənuba qaçdılar. Bir-birin ardınca gələn işgallarla cənub sahillərinə və Ege adaları na yayıldılar. E.ə 3200 cü ildə bölgəyə yeni gələnlərlə birlikdə zamanla Yunan a çevrilən bir Hind - Avropa dili gətirdilər.

E.Ə 1. minillikdə istifadə edilən və Homer in [ [ İlyada ]] da istifadə etdiyi köhnə yunan dilindən , günümüzdəki Alban dilinə bənzədiyi və qohum olduğu şəklindəki linqvistik fərziyyə , Dorlar ın köçləri daxilində araşdırılan bir mövzudur .


Günümüzdəki müasir Yunanıstan , 1821 ci ildə d Osmanlı Dövləti nin İngiltərə , [[ Fransa ] ] və [ [ Rusiya ]] qarşısında aldığı məğlubiyyətlər nəticəsində , bu imperiyaların qoruma bölgəsi olaraq , İstanbul un idarəsindən qoparılan [[ Mora yarımadası ] ] və [ [ Afina ]] dan ibarət kiçik bir bölgədə Yunan Krallığı 'adı altında quruldu. İlk Yunan kralı olaraq da Bavyeralı aristokrat ailədən gələn Otto adında bir Alman təyin edildi.

Daha sonrakı illərdə İstanbul UN , döyüş uduzmaları nəticəsində , döyüş qalibi imperiyaların təzyiqləri , Afina ya bu bölgələri verməyə məcbur qaldı:

1877-78 Rus - Osmanlı müharibəsi nəticəsində verilən bölgə : Tesalya , Orta Yunanıstan

1912-13 , Balkan müharibələri , verilən bölgə : Epir , Makedoniya ([ [ Selanik ]] ) , Girit , Kb Ege ( Midilli , Sisam ) adaları

1918 , 1. Dünya Döyüşünü uduzması ilə , verilən bölgə : Trakya

1918 ci ildə qalib dövlətlər günümüzdəki Türkiyə nin qərb yarısını Yunanıstan , şərq yarısını Ermənistan Qara dəniz k Ərzurum , Qars kimi bəzi yaşayış yerləri olmaq üzrə Gürcüstan işğal etmək istəyirdilər. Paytaxt İstanbul olacaq , adı təkrar Konstantinopola dönəcəkdi. Ancaq planları reallaşmadı.

1946 cı ildə , İtaliya nın 1912 ci ildə Osmanlı dövlətindən almış olduğu 12 adanın , İngiltərə nin olmasıyla , bu adalar da Afina rəhbərliyinə keçdiyində , Afina rəhbərliyi 1821 - 1946 arasındakı 125 sənədə , həmişə döyüş qalibi imperiya dövlətlərin yanında yer alaraq , İstanbul əleyhinə , torpaqlarının ərazisi təxminən 10 mislinə çıxarmağı bacarmışdı.

Coğrafiyası[redaktə]

İqtisadiyyatı[redaktə]

2012-ci ildə Yunanıstan İkinci Dünya Müharibəsindən bəri ən ağır və ən çətin iqtisadi böhran dövrünü yaşayır. Ölkə iqtisadiyyatı artıq beşinci ildir azalmaqdadır, dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 160%, işsizlik səviyyəsi isə 21%-dir. Dünyanın 3 böyük reytinq agentliyi olan Fitch Ratings, Moody’sStandard & Poor’s Yunanıstanın reytinqini ən aşağı səviyyəyə endirib. Yunanıstan höküməti borc öhdəliklərinin mübadiləsi üzrə sövdələşməyə özəl kreditorların əksəriyyətinin razılığını alıb ki, bu da ölkəyə defoltdan yayınmaq imkanı verib. [1] Bəzi iqtisadçıların fikrincə, Yunanıstanın təcrübəsi sonda onunla nəticələnəcək ki, banklar başqa dövlətlərə kredit vermək istəməyəcəklər, bu cür borclanma dünyada iqtisadi artımı zəiflədəcək. Narahatlıqlar artıq beynəlxalq hərraclara və neft qiymətlərinə təsir edib. [2] Avropa İttifaqının “zəif bəndi” sayılan Yunanıstanın özəl və milli kreditorlar qarşısında dövlət borcu 2012-ci ildə 350 mlrd. avro təşkil etməklə Avropanın bütün vergi ödəyiciləri üçün ağır yükə çevrilib. Hesablamalara görə, hər bir avropalı dolayı yolla Afinaya 535 avro kömək edir.

Əhali[redaktə]

Əsas məqalə: Yunanıstan əhalisi

Yunanıstan Milli Statistika Xidmətinin 1 yanvar 2013-cü il tarixinə olan rəsmi məlumatına əsasən Yunanıstan əhalisi 11.062.508 nəfərdir.[3]

Etnik tərkib[redaktə]

Din[redaktə]

İslam 1.3% Digərləri isə 0.7%

Dil[redaktə]

Mədəniyyət[redaktə]

Təhsil[redaktə]

İdman[redaktə]

Yunanıstan Olimpiya oyunlarının vətəni sayılır.

İstinadlar[redaktə]

  1. Yunanıstan son anda defoltdan yayınıb
  2. Yunanıstan iqtisadiyyatı hələ də təhlükədədir Amerikanın Səsi
  3. Ελληνική Στατιστική Αρχή: Φυσική Κίνηση Πληθυσμού: Υπολογιζόμενος Πληθυσμός - Σύνοψη Πινάκων Επιβίωσης - 2013: Υπολογιζόμενος πληθυσμός κατά φύλο και 5-ετείς ομάδες ηλικιών, την 1η Ιανουαρίου των ετών 2001-2013 (Estimated population by sex and five year age groups, on the 1rst of january for the years 2001-2013)

Mənbə[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

[1]

Həmçinin bax[redaktə]