Bolqarıstan
| Şüar: Съединението прави силата | |
| Himn: Мила Родино | |
 |
|
| Paytaxt | Sofiya |
| Böyük şəhərlər | Sofiya |
| Rəsmi dil | Bolqar dili |
| Etnik qruplar | Bolqar,Türk,Qaraçı,Pomak |
| İdarəetmə forması | Parlament respublikası |
| Prezident | Rosen Plevneliyev |
| Baş nazir | Boyko Borisov |
| ' | |
| Müstəqillik | 3 Mart 1878 |
| Aİ-yə qəbul | 2007 |
| Ərazi • Ümumi |
110.993 km² (104-cü) |
| Əhali • Təxmini sayı (2011) • Əhali sıxlığı |
7.351.000 nəfər (96-cı) 68,5 nəfər/km² (124-cü) |
| ÜDM (AQP) • Cəmi (2010) • Adam başına |
$90 milyard ABŞ dolları (70-ci yer) $$12.072 (65-ci yer) |
| ÜDM (nominal) • Cəmi (2010) • Adam başına |
$44,843 milyard ABŞ dolları (68-ci yer) $$5.955 (68-ci yer) |
| Pul vahidi | lev (BGN) |
| İnternet domeni | .bg |
| Telefon kodu | +359 |
Bolqarıstan Respublikası (bolqarca: Република България), Avropa ölkəsi və Avropa İttifaqı, Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatı (NATO) üzvüdür.
Beş ölkə ilə – şimaldan Rumıniya, qərbdən Serbiya və Makedoniya, cənubdan Yunanıstan və Türkiyə ilə həmsərhəddir.
Əfsanəyə görə, Allah dünyadakı torpaqları xalqlar arasında bölüşdürən vaxt bolqarlardan savayı bütün xalqlar "auksionda" iştirak ediblər. Bolqarlar isə bu vaxt torpaqda "eşələnirmişlər", – axşamacan zəmilərdə toxum səpirmişlər. Allah onların bu zəhmətkeşliyini görüb onlara cənnəti – indi Bolqarıstan adlanan ərazini hədiyyə edib.
Bolqarıstanda yerli idarəetmələr, bölgə, şəhər tipli qəsəbə (district) və bələdiyyələrdir. 1991-ci ildə qurulan şəhər tipli qəsəbələr hələ ki, qurulma mərhələsini tamamlamamışdır.
Hal-hazırda Bolqarıstanda 9 bölgə və 255 bələdiyyə vardır. Bolqarıstanın əhalisi 7.563.710 nəfər və ərazisi 111.000 km²-dir.
Mündəricat |
[redaktə] Demoqrafiya
Bolqarıstan Milli Statistika İnstitutunun 31 dekabr 2009-ci ilə olan məlumatına əsasən ölkə əhalisi 7,563,710 nəfərdir .[1]
[redaktə] Etnik tərkib
| Etnik qruplar | Ölkə əhalisi[2][3] | Sofiya şəhəri |
|---|---|---|
| Toplam | 7,928,901 | 1,170,842 |
| Bolqar | 6,655,210 | 1,124,240 |
| Türk | 746,664 | 6,036 |
| Qaraçı | 370,908 | 17,885 |
| Rus | 15,595 | 3,127 |
| Erməni | 10,832 | 1,672 |
| Arumın | 10,566 | 195 |
| Makedoniyalı | 5,071 | 858 |
| Qaraqaçan | 4,107 | ? |
| Yunan | 3,408 | 1,157 |
| Ukraynalı | 2,489 | ? |
| Ərəb | 2,328 | ? |
| Krım tatarı | 1,803 | ? |
| Yəhudi | 1,363 | 892 |
| Rumın | 1,088 | 93 |
| Polyak | 825 | ? |
| Vyetnamlı | 635 | ? |
| Qaqauz | 540 | ? |
| Alman | 436 | ? |
| Serb | 422 | ? |
| Çərkəz | 367 | ? |
| Çex | 316 | ? |
| Alban | 278 | ? |
| Fransız | 195 | ? |
| Macar | 169 | ? |
| Slovak | 161 | ? |
| Kürd | 147 | ? |
| Afrikalı | 78 | ? |
| Sloven | 28 | ? |
| Boşnak | 23 | ? |
| Digər | 92,849 | 14,116 |
[redaktə] Bolqarlar
2001-ci il siyahıya almasına əsasən 7.928.901 nəfər olan Bolqarıstan əhalisinin 83,94%-i (6.655.210 nəfər) öz milli mənsubiyyətini Bolqar olaraq göstərmişdir. 2001-ci il siyahıya alması zamanı onlardan 6.622.850 nəfəri ana dilini Bolqar dili olduğunu bildirdi. 6.655.210 nəfər Bolqarın 6.315.938 nəfəri xristianlığa (6.263.536 nəfəri pravoslav, 37.811 nəfəri katolik, 14.591 nəfəri protestant), 131.531 nəfəri islama, 107.741 nəfəri isə digər dinlərə etiqad edir. [2]
[redaktə] Türklər
Türk əsilli tayfaların Bolqarıstan Respublikasının ərazisində məskunlaşması tarixi təxminən III əsrin sonu IV əsrin əvvəllərində başlanmış və Osmanlı İmperiyasının Bolqarıstanın ərazisinin fəthinədək davam etmişdir .
2001-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən ölkə əhalisinin 9,42%-i (746.664 nəfər) öz etnik mənsubiyyətini Türk olaraq göstərmişdir. Beləliklə bu siyahıya alma zamanı türklərin 720.136 nəfəri ana dilini türkcə, 26.147 nəfəri isə Bolqar dili olaraq göstərmişdir. Din inanc baxımından isə türklərin 713.024 nəfəri islama (660.003 nəfəri sünni, 53.021 nəfəri qızılbaş), 10.052 nəfəri xristianlığa (5.425 nəfəri provoslav, 2.561 nəfəri katolik, 2.066 nəfəri protestant), 23.588 nəfəri isə digər dinlərə etiqad edirlər. [2]
[redaktə] Qaraçılar
2001-ci il siyahıya alması zamanı 370.908 nəfər öz etnik mənsubiyyətini Qaraçı (bolqarca : Роми) olaraq göstərmişdir. Onların 204.977 nəfəri xristianlığa (180.326 nəfəri pravoslav, 24.651 nəfəri protestant), 103.436 nəfəri islama, 62.495 nəfəri isə digər dinlərə etiqad edir. Siyahıya almaya əsasən Qaraçıların 319.821 nəfəri ana dilini qaraçı dili (bolqarca : майчин език), 26.147 nəfəri bolqar dili, 24.214 nəfəri türkcə, 726 nəfəri isə digər dillər kimi göstərmişdir. [2]
[redaktə] Bölgələrlə bağlı statistik göstəricilər
| # | Bölgənin adı | Əhalisi | Ərazisi (kv. km) | Sıxlıq |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Sofiya şəhəri | 1.220.196 | 1.241.5 | 983.4 |
| 2 | Burqaz | 878.145 | 14.659.7 | 59.7 |
| 3 | Varna | 991.901 | 11.927.8 | 83.0 |
| 4 | Loveç | 1.048.025 | 15.150.0 | 69.0 |
| 5 | Montana | 653.285 | 10.622.0 | 61.7 |
| 6 | Plovdiv | 1.289.991 | 13.625.2 | 94.5 |
| 7 | Ruse | 835.713 | 10.838.2 | 77.8 |
| 8 | Sofiya | 1.003.761 | 19.100.4 | 52.9 |
| 9 | Haskovo | 1.055.010 | 13.897.0 | 76.0 |
| 10 | Cəmi | 8.976.027 | 110.618 | 80.8 |
[redaktə] Adın etimologiyası
Bolqar xalqının etnonimindən.
[redaktə] Tarix
Bolqarıstan beş əsr ərzində Osmanlı imperiyasına daxil olub. Buna baxmayaraq, bütün bu dövr ərzində Bolqarıstanda pravoslav ənənələri güclü olub. İkinci Dünya müharibəsindən sonra, Bolqarıstan demək olar ki, yarım əsr Sovet İttifaqının əlaltısına çevrildi. Ölkənin 2004-cü il mart ayında NATO-ya daxil olması Qərb dünyasına inteqrasiya yolunda Bolqarıstanın ən böyük uğuru oldu.
Kommunizmin dağılmasından sonra Bolqarıstanın demokratiya və bazar iqtisadiyyatına keçidi asan olmadı. 90-cı illərin birinci yarısında siyasi qeyri-stabillik və tətillər davam etdi. Öz partiyalarının adını sosialist kimi dəyişdirən kommunistlər yenə də böyük təsirə malik idilər. 90-cı illərin ikinci yarısında isə ölkədə daha çox stabillik, iqtisadi islahatların həyata keçirilməsində inkişafın hiss edilməsi müşahidə olunub. 2001-2005-ci illər arasında baş nazir vəzifəsini keçmiş çar II Simeon tutanda, ölkə iqtisadiyyatını Avropa Birliyi meyarlarına uyğunlaşdırmaq məqsədilə aktiv bazar islahatları keçirdi. Nəticədə, Bolqarıstan inflyasiyanın və həmin vaxta qədər 20 faizə çatan işsizliyin azalması ilə iqtisadi inkişafa nail oldu. Buna baxmayaraq, əhalinin həyat səviyyəsi və gəliri hələ də aşağı olaraq qalır. 2004-cü ildə Bolqarıstan Avropa Birliyinə (AB) namizədlər arasına düşmədi. Amma artıq 2005-ci ilin aprel ayında ölkə birliyə daxil olmaq barədə müqavilə imzaladı və 2007-ci il yanvarın 1-dən Avropa Birliyinin tərkibinə daxil olması ilə əlaqədar razılıq əldə etdi[4].
[redaktə] Coğrafiya
[redaktə] Hökumət
[redaktə] Siyasət
1. Demokratik Qüvvələr İttifaqı – DQİ (1989) sədr: N.Mixaylova; 2. Bolqarıstan Sosialist Partiyası – BSP (1991) sədr: S.Stanişev; 3. Xalq İttifaqı: Demokratik Partiya və Bolqarıstan Xalq Əkinçi İttifaqı, lider: A.Mozer; lar 4. Azad Demokrat İttifaqı, lider: S.Sofyaneki.
[redaktə] İnzibati ərazilər
8 vilayətdən ibarətdir. Vilayətlər icmalara bölünür.
[redaktə] Xarici əlaqələr
[redaktə] Silahlı qüvvələr
[redaktə] İqtisadiyyat
[redaktə] Daşınma və kommunikasiyalar
[redaktə] Dil
Bolqar dili.
[redaktə] Din
2001-ci il siyahıya almasının yekunlarına əsasən Bolqarıstanda 96 dini cərəyan qeydə alınmışdır .[2]
| Dini cərəyanlar | Etiqad edənlərin sayı[2] |
|---|---|
| Toplam | 7,928,901 |
| Pravoslav xristianlar | 6,552,751 |
| Katolik xristianlar | 43,811 |
| Protestant xristianlar | 42,308 |
| Qriqoryan xristianlar | 6,500 |
| Sünni müsəlmanlar | 913,957 |
| Qızılbaş müsəlmanlar | 53,021 |
| Buddistlər | 1,042 |
| İudaistlər | 653 |
| Digər | 314,858 |
[redaktə] Mədəniyyət
[redaktə] Elm
[redaktə] Şəkillər
[redaktə] Həmçinin bax
[redaktə] İstinadlar
[redaktə] Xarici keçidlər
[redaktə] İstinadlar
- ↑ НАЦИОНАЛЕН СТАТИСТИЧЕСКИ ИНСТИТУТ6.1.1. Население по области, общини, местоживеене и пол – Данни
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Етнически Малцинствени Общности
- ↑ НАЦИОНАЛЕН СТАТИСТИЧЕСКИ ИНСТИТУТ :НАСЕЛЕНИЕ КЪМ 01.03.2001 Г. ПО ОБЛАСТИ И ЕТНИЧЕСКА ГРУПА
- ↑ http://www.anspress.com/index.php?stid=300100621
|
|
||
|---|---|---|
| Albaniya • Almaniya • Avstriya • Azərbaycan • Belarus • Belçika • Bolqarıstan • Bosniya və Herseqovina • Böyük Britaniya • Çexiya • Danimarka • Ermənistan • Estoniya • Finlandiya • Fransa • Gürcüstan • Xorvatiya • İrlandiya • İslandiya • İspaniya • İsveç • İsveçrə • İtaliya • Kipr Respublikası • Kosovo • Latviya • Litva • Lixtenşteyn • Lüksemburq • Macarıstan • Makedoniya • Malta • Moldova • Monako • Monteneqro • Niderland • Norveç • Polşa • Portuqaliya • Rumıniya • San-Marino • Serbiya • Slovakiya • Sloveniya • Şimali Kipr Türk Respublikası • Türkiyə • Vatikan • Yunanıstan | .svg) |
|
 Avropa Birliyi üzvü və üzvlüyə namizəd dövlətlər |
||
|---|---|---|
| Birlik üzvləri | Almaniya • Avstriya • Belçika • Bolqarıstan • Böyük Britaniya • Cənubi Kipr • Çex Respublikası • Danimarka • Estoniya • Finlandiya • Fransa • İrlandiya • İspaniya • İsveç • İtaliya • Latviya • Litva • Lüksemburq • Macarıstan • Malta • Niderland • Polşa • Portuqaliya • Rumıniya • Slovakiya • Sloveniya • Yunanıstan |  |
| Üzvlüyə rəsmi namizəd dövlətlər | Türkiyə • Xorvatiya • Makedoniya | |
|
|
||
|---|---|---|
| İttifaq üzvləri | Amerika Birləşmiş Ştatları • Albaniya • Almaniya • Belçika • Böyük Britaniya • Bolqarıstan • Çexiya • Danimarka • Estoniya • Fransa • İspaniya • İtaliya • İslandiya • Kanada • Latviya • Litva • Lüksemburq • Macarıstan • Niderland • Norveç • Polşa • Portuqaliya • Rumıniya • Slovakiya • Sloveniya • Türkiyə • Xorvatiya • Yunanıstan |  |
| Namizəd ölkələr | Gürcüstan • Ukrayna • Makedoniya | |
|
|
|
|---|---|
 Bolqarıstan •  Gürcüstan •  Rumıniya •  Rusiya •  Türkiyə •  Ukrayna |
 |
Bolqarıstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
