Özbəkistan

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Keçid et: naviqasiya, axtar
O‘zbekiston Jumhuriyati
Özbəkistan Respublikası
Özbəkistan Bayrağı Özbəkistan Gerbi
(Özbəkistan Bayrağı) (Özbəkistan Gerbi)
Şüar:
LocationUzbekistan.PNG
Rəsmi dil Özbək dili
Paytaxt Daşkənd
Prezident Islam Karimov
Baş Nazir Shavkat Mirziyoyev
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su		 55-cı yer
448,900 km²
4.9%
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı		 47-ci yer
27,100,000
57/km²
Respublika günü
Müstəqillik günü
1 Sentyabr 1991
Pul Som (UZS)
Saat qurşağı UTC +5
Internet TLD .uz
Telefon kodu 998

Özbəkistan (özbəkçe: O‘zbekiston Respublikasi) - Asiyada dövlət.

Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın mərkəzi və şimal-qərb hissəsində yerləşir. Şimal-şərqdə Qırğızıstan, şimal və şimal-qərbdə Qazaxıstan, cənub- şərqdə Tacikistan, cənub və cənub-qərbdə isə Türkmənistan və Əfqanıstanla həmsərhəddir.Paytaxtı Daşkənd şəhəridir. Daşkənd aeroportu, Səmərqənd dəki Bibixanım məscidi islam aləmində və Mərkəzi Asiyada yerləşən məscidlərdən ən böyüyüdür. Özbəkistanda həm də Asiyanın ən böyük qızıl mədəni yerləşir.

Özbəkistan Mərkəzi Asiya respublikaları siyahısına daxildir. Ərazisinin böyük hissəsi Amurdərya və Sırdərya çayları arasında yerlesir. Ölkənin ümumi sahəsi rəsmi məlumatlara əsasən 448,9 min km² [1] , əhalsi isə 27,1 milyon (2008) nəfərdir[2] və onun 80%-dən çoxu özbəklərdən ibarətdir[3][4][5] . Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 2005 - ci ilə olan məlumatlarına əsasən Özbəkistanda 136 müxtəlif millətin nümayəndəsi yaşayır , əhalinin 80% - ni Özbəklər , 4.5% - ni Taciklər , 3.8% - ni Qazaxlar , 3.8% - ni Ruslar , 2.5% - ni Tatarlar , 1.9% - ni Qaraqalpaqlar , 1.45% - ni Qırğızlar , 1.2% - ni Ukraynalılar , 0.9% - ni isə Koreyalılar təşkil edir .[6]

Özbəkistan böyük bir tarixi olan qədim ölkədir. Burada sanki zaman öz «imzasını» qoyub. Ən mühüm şəhərləri Daşkənd, Səmərqənd, Buxara, Xivə, Kokand, Termez, Muynak, Şəhrisəbzdir. Ölkədə müxtəlif tarixi abidə, məscid və muzeylər var. Onların sırasında Bibixanım məscidi, Uluqbəy rəsədxanası və mədrəsəsi, Şaxi Zinda məqbərəsi, əmir Teymur və onun nəslinin uyuduğu Qur-Əmir movzoleyi, Ağ-Saray, Reqistan meydanı nın adını çəkmək olar. Təkcə Mərkəzi Asiyanın müqəddəs şəhəri adlandırılan Buxarada 140-a yaxın arxitektura abidəsi var. Qədim Xivə isə müxtəlif əsr və xalqlara məxsus tarixi abidələrin məkanı olduğu üçün 1967-ci ildə, İçan-Qala isə1990-da YUNESKO-nun Ümumdünya irsinə daxil edilib.


Mündəricat

[redaktə / تحریر] Görməli yerlər

Özbəkistanın ən mühüm şəhərləri Daşkənd, Səmərqənd, Buxara, Xivə, Kokand, Termez, Muynak, Şəhrisəbzdir. Ölkədə müxtəlif tarixi abidə, məscid və muzeylər var. Onların sırasında Bibixanım məscidi, Uluqbəy rəsədxanası və mədrəsəsi, Şaxi Zinda məqbərəsi, əmir Teymur və onun nəslinin uyuduğu Qur-Əmir movzoleyi, Ağ-Saray, Reqistan meydanının adını çəkmək olar. Təkcə Orta Asiyanın müqəddəs şəhəri adlandırılan Buxarada 140-a yaxın arxitektura abidəsi var. Qədim Xivə isə müxtəlif əsr və xalqlara məxsus tarixi abidələrin məkanı olduğu üçün 1967-ci ildə, İçan-Qala isə 1990-cu ildə YUNESKO-nun Ümumdünya irsinə daxil edilib.[7]


[redaktə / تحریر] Ənənələr

Özbəklərə məxsus əsas xüsusiyyətlərdən biri qonaqpərvərlikdir. Burada qonaq qarşılamaq süfrənin zənginliyi və ailədəki çatışmazlıqlardan öndə durur. Nahar və ya şam yeməyinə dəvətdən imtina etmək düzgün sayılmır, qonaq üçünsə ən əsası dəqiqlikdir. Qonaq gedərkən suvenir və uşaqlar üçün şirniyyat aparmaq arzuolunandır. Hörmətli qonaqları ev sahibləri həyətdə qarşılayıb hal-əhval tutduqdan sonra evə dəvət edirlər. Süfrəyə ilk öncə şirniyyat, sonra isə ağır yeməklər verilir. Ümumiyyətlə, özbəklərdə çayiçmə xüsisi mərasim hesab olunur. Onu kişilər dəmləyib piyalələrdə süfrəyə verirlər. Əgər qonaq ev sahibinin sevimlisidirsə, onun piyaləsinə çay az süzülür. Bu, qonaqla ev sahibi arasındakı qarşılıqlı hörmətlə izah olunur. Belə ki çayını içən adam yenidən ona çay süzülməsini xahiş edir və beləliklə bu hal bir neçə dəfə təkrarlanır. Çağrılmamış qonaqlara isə çayla dolu piyalə verilir.[7]

[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər

[redaktə / تحریر] Qaynaq

  1. ↑ Özbəkistan Dövlət Statistika Komitəsi
  2. ↑ MDB dövlətlərarası Statistika Komitəsi
  3. ↑ Özbəkistan Dövlət Hakimiyyəti Portalı
  4. ↑ CİA – The World Factbook : Uzbek 80%, Russian 5.5%, Tajik 5%, Kazakh 3%, Karakalpak 2.5%, Tatar 1.5%, other 2.5% (1996 est.)
  5. ↑ healthexpo.org : Uzbek 80%, Russian 5.5%, Tajik 5%, Kazakh 3%, Karakalpak 2.5%, Tatar 1.5%, other 2.5% (1996)
  6. ↑ United Nations : COMMITTEE ON ELIMINATION OF RACIAL DISCRIMINATION CONSIDERS REPORT OF UZBEKISTAN
  7. ↑ 7,0 7,1 Böyük tarixi olan qədim, gəzməli ölkə-Özbəkistan Anspress. tarixi:2009.09.28
g • m • r
Türk Dövlətləri və Muxtar Türk Qurumları
g • m • r
Mərkəzi Asiya ölkələri

Qazaxıstan · Qırğızıstan · Özbəkistan · Tacikistan · Türkmənistan

Özbəkistan Vilayətləri Flag of Uzbekistan
Əndican • Buxara • Fərqanə • Cizzəx • Xarəzm • Namangan • Nəvai • Qaşqadərya • Qaraqalpaqıstan Respublikası • Səmərqənd • Sırdərya • Surxandərya • Daşkənd
g • m • r
Müstəqil Dövlətlər Birliyi
Üzvlər Azərbaycan · Belorusiya · Ermənistan · Qazaxıstan · Qırğızıstan · Moldova · Özbəkistan · Rusiya · Tacikistan · Ukrayna Flag of the CIS.svg
Müşahidəçilər Türkmənistan
g • m • r
Avrasiya İqtisadi Qrupu (EURASEC)
Üzvlər Belorusiya · Qazaxıstan · Qırğızıstan · Rusiya · Tacikistan · Özbəkistan
EURASEC-Flag.png
Müşahidəçilər Ermənistan · Moldova · Ukrayna
Retrieved from "http://az.wikipedia.org/wiki/%C3%96zb%C9%99kistan"
Başqa dillərdə