Qaraqalpaqlar

Qaraqalpaqlar

Ümumi sayı
550 000
Yaşadığı ərazilər
Özbəkistan 504 301 (2002 ) Qazaxıstan 5 000 Türkmənistan 5 000 Rusiya 1 466 (2010)
Dili
qaraqalpaq dili, özbək dili
Dini
İslam (sünnilik)
Qohum xalqlar
noqaylar, qazaxlar

Qaraqalpaqlar – kompakt halda Özbəkistanın Qaraqalpaqıstan Respublikasında və az sayda digər ölkələrdə yaşayan türk xalqı.

Özbəkistan Respublikasında 2002-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən ölkədə yaşayan Qaraqalpakların sayı 504 301 nəfərdir və say baxımından onlar Özbəkistanda özbəklərdən, ruslardan, taciklərdən və qazaxlardan sonra beşinci xalqdır.

Qaraqalpaqlar türk xalqlarının kiçik saylı qruplarından biri olmaqla uzun müddətdir ki, Orta Asiya ərazisində Sırdərya ilə Amudərya çaylarının hövzəsində yaşayırlar. Ərazi etibarilə bu yer demək olar, təxminən Quzey Azərbaycanın ərazisindən iki dəfə böyükdür. Lakin orada qaraqalpaqların sayı 350-400 mindən çox deyil. Qaraqalpaqıstanda əhalinin ümumi sayı isə son siyahıyaalmaya görə, təxminən 1,5 milyondur. Qaraqalpaqlar çox çətin, əzablı, məşəqqətli aqibət yaşayıblar. Ötən çağlarda qaraqalpaqlara müxtəlif xalqlar tərəfindən olan həmlələr onların sayının azalmasına, ata yurdundan perik düşmələrinə səbəb olub. Bütün bu nədənlərdən qaraqalpaqların bir hissəsi Yayıq ətrafına, digəri İtil ətrafına, qalan qismi isə Orta Asiya və Ural ərazisindən kənarlaşaraq Əfqanıstana, Pakistana, İrana, Rusiyanın müxtəlif bölgələrinə yayılmışlar.

"Qaraqalpaq" adı tarixi ədəbiyyatda 16-cı yüzildən çəkilir.