Bərkə xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bərkə xan Cuçi xan oğlu Borucigin
Бэрх хаан
Bərkə xan Cuçi xan oğlu Borucigin
Bayraq
Qızıl Ordanın IV xanı
1257 — 1266
Sələfi: Ulaqçi
Xələfi: Məngü Timur
 
Milliyəti: Monqol
Dini: İslam
Təvəllüdü:  ?
Burxan Xaldun, Flag of Mongolia.svg Monqolustan
Vəfatı: 1266(1266-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Kür çayı sahili
Sülalə: Borucigin
Atası: Cuçi xan
Anası: Borakçin xatun

Bərkə xan (1257-1266) – Qızıl Orda xanı, Cuçi xanın oğlu.

İlkin həyatı[redaktə]

Bərkə xan Cuçi xanın övladlarından biri idi. I Monqol qurultayında, 1236-cı ildə Batı xanın qərbə səfərində iştirak etmişdi. Buxarada olan vaxt, Xarəzmli Şeyx Seyfəddin Dərvişdən İslamı öyrənərək müsəlman olmuşdu. 1248-ci ildə II Monqol qurultayının hazırlanmasına kömək etmişdi.

Hakimiyyəti[redaktə]

Ulaqçi xanın taxtan əl çəkməsindən sonra yerinə əmisi Bərkə xan keçdi (1257). 1259-cu ildə Boroldayın Polşa və Litvaya yürüşünü əmr edərək, bir çox şəhəri ələ keçirmişdi.

Hülakü ilə müharibə[redaktə]

Hülaku xanın xəlifə Müstəsim Billahı edam etməsi Bərkəni qəzəbləndirmişdi. 1262-ci ildə onunla müharibəyə başladı. Baybarsla müttəfiq olan Bərkə xan Noqay xanın başçılığı ilə Hülakunu Terek çayı sahilində məğlub etdi. Bu sırada Çingiz xanın digər oğulları bir-biriylə anlaşmazlığa düşmüş, Böyük xaqanlıq taxtı üçün öz aralarında savaşmağa başlamışdılar. Bərkə xan bu durumu yaxşı dəyərləndirdi. Böyük xaqanlıq savaşında öncə Arıq Buğaın tərəfini tutdu və onun adına pul kəsdirdi. 1264-cü ildə Xubilay onu və Hülakunu Arıq Buğa məsələsi haqda müzakirə üçün çağırmışdı. Lakin heç biri qurultaya getmədi.

Sonrakı həyatı[redaktə]

Bərkə xan, Bizansla da məşğul olmağa başladı. 1265-ci ildə qardaşıoğlu Noqay xanın başçılığında 20 min nəfərlik bir ordunu Dunayın şimalına göndərdi. Bizans ordusuna qalib gəldi və tamamiylə dağıtdı. Bu səfəri ilə İstanbulda əsir olan II Keykavusu da götürərək Krıma apardı.

Ölümü[redaktə]

Bərkə xan 1266cı ildə Kür çayı sahilində xəstələnərək vəfat etdi. Yerinə Mengü Temür keçdi.