Xarəzm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Xarəzm (Ərəbcə: خوارزم / Khwārizm, Özbəkcə: Xorazm, Farsca: خوارزم / Khwārazm) — Orta Asiyada (Özbəkistan, Qazaxstan, Türkmənistan) tarixi-coğrafi ərazi və eyni adlı Xarəzmşahlar dövlətinin yerləşdiyi ərazi.

Anlamı[redaktə]

Xarəzm sözünün mənası "Günəş ölkəsi" deməkdir. Çinlilər Xarəzmə Huşumi (呼似密) deyirdilər. Bu torpaqların Hu (呼) qəbiləsinə aid olduğunu göstərir. Hu (呼) qəbiləsi hun qəbiləsi olub hun adətinə görə şanyülərin xanımları burdan çıxırdı.

Tarixi[redaktə]

İrandilli xalqlar er. əv. II minilliyin ortalarında Cənubi Şərqi Avropadan Şərqdə hərəkət etmiş və Orta Asiyada qədim türklərin ərazisinin bir hissəsini zəbt etmişlər. Böyük mütəfəkkir Biruni yazır ki, er. əv. 1200-cü ildə farslar indiki Xarəzm ərazisinə gəlib məskunlaşmış və Türk çarlığını özünə tabe etmişlər (170,10). Bundan sonra Orta Asiyanın bu hissəsi Ariazem ―Arilərin ərazisi‖ adlanmış və bu ad zaman keçdikcə əvvəlinə ―h‖ səsi əlavə olunmaqla Harəzm (Xarəzm) formasına düşmüşdür. ―Avesta‖da bu ərazi ―Arianvəc‖, yəni ―Arilərin düzənliyi‖ adlanmışdır [1].

Mənbə[redaktə]

  • Буниятов З. Государство хорезмшахов-ануштегинидов (1097—1231), Москва, 1986.
  • Веселов

Xarici keçidlər[redaktə]

  1. Толстое С. П. По следам древнехорезминской цивилизации. М., 1948. səh. 11.