Qacarlar
| Qacar Dövləti سلسله قاجاریه İmperiya |
|||||||
|
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||
| Paytaxt | Tehran | ||||||
| Dil(lər) | Azərbaycan dili [1], fars dili [2][3] | ||||||
| Din | İslam (şiəlik) | ||||||
| İdarəetmə forması | Mütləq monarxiya | ||||||
| Sülalə | Qacarlar | ||||||
| Şahlar | |||||||
| - 1794–1797 | Ağa Məhəmməd şah | ||||||
| - 1797–1834 | Fətəli şah | ||||||
| - 1834–1848 | Məhəmməd şah | ||||||
| - 1848–1896 | Nasirəddin şah | ||||||
| - 1896–1907 | Müzəffərəddin şah | ||||||
| - 1907–1909 | Məhəmmədəli şah | ||||||
| - 1909–1925 | Sultan Əhməd şah | ||||||
.svg)
| Azərbaycanın şah və xan sülalələri |
|---|
 |
| Şah sülalələri |
| Sacilər Şəddadilər Rəvvadilər Şirvanşahlar Səlcuqlular Elxanlılar Cəlayırlar Qaraqoyunlular Ağqoyunlular Səfəvilər Avşarlar Qacarlar |
| Xan sülalələri |
| Cavanşirlər Ziyadoğlular sülaləsi Bayatlar Qaradağlılar Müqəddəmlər Şahsevənlər Şəqaqilər Dünbililər Kəngərlilər Xançobanlılar |
| Azərbaycan sultanları |
Qacarlar — 1796 və 1925-ci illər arasında İranda hakimiyyətdə olmuş Azərbaycan-türk sülaləsidir [4][5]. Qovanlı Türk tayfasından olan Qacarlar, Monqol işğalı zamanlarında İrəvan ətrafında kök salmışlar və Səfəvi sülaləsini Azərbaycanda və İranda hakimiyyətə gətirən yeddi Qızılbaş-türk tayfalarından biri olmuşlar [6].
16-cı əsrin əvvələrində Azərbaycanda və İranda hakimiyyəti ələ keçirən Səfəvilər indikiAzərbaycan Respublikasının ərazisini yerli türk xanlarına buraxmışlardır [7] və 1554-cü ildə Gəncə şəhərinin Şahverdi Soltan Ziyadoğlu Qacar tərəfindən idarə edildiyi haqda tarixi məlumatlar mövcuddur [8]. Ziyadoğulları ailəsi sonralar Qarabağa da hökmdarlıq etmişdir. 16-17-ci əsrlərdə Qacarlar Səfəvi dövlətində bir sıra rəsmi vəzifələr tutmuşlar. I Şah Abbas Səfəvi dövründə Şahsevən türk tayfaları kimi tanınan Qacarları İranın müxtəlif bölgələrinə yerləşdirmişdir və bunların bir çoxu Astarabad (hal-hazırda Qorğan) ərazisində yerləşmişlər.
Qacar sülaləsinin əsası 1781-ci ildə Ağa Məhəmməd xan Qacar tərəfindən qoyulmuşdur. 1796-cı ildə Zənd sülaləsinin sonuncu hökmdarını məğlub etdikdən sonra Ağa Məhəmməd xan Azərbaycanı və İranı Qacar hakimiyyəti altında birləşdirmişdir.
Mündəricat |
[redaktə] Sülalənin süqutu
21 yanvar 1898-ci ildə Təbrizdə anadan olan Soltan Əhməd, 11 yaşında şah taxtına qalxmışdır. Ancaq I Dünya Müharibəsi illərində İranın Rus, İngilis və Osmanlı qoşunları tərəfindən işğalı Əhməd şahın nüfuzunun itməsilə nəticələnmişdir. 1921-ci ilin fevral ayında dövlət çevrilişinə başcılıq edən Rza xan Pəhləvi İranda ən nüfuzlu şəxsiyyətə çevrilmişdir. 1923-cü ildə Əhməd şah İranı həmişəlik tərk etmişdir və 1925-ci ildə Məclisin qərarı ilə Qacar hökmdarlığının sonu qoyulmuşdur. 1925-ci ildən 1979-cu ilə qədər İrana Pəhləvi sülaləsinin şahları hökmdarlıq etmışlər. Əhməd şah Qacar 21 fevral 1930-cu ildə Fransanın Neuilly-sur-Seine şəhərində vəfat etmişdir.
[redaktə] Qalereya
-
Ağa Məhəmməd şah
-
Fətəli şah
-
Məhəmməd şah
-
Nasirəddin şah
-
Müzəffərəddin şah
-
Məhəmməd Əli şah
-
Əhməd şah
[redaktə] İstinadlar
- ↑ (1984) "Modern Persian Prose (1920s-1940s)", Critical perspectives on modern Persian literature. Washington, D.C.: Three Continents Press. ISBN 0914478958, 9780914478959. “cited in Babak, Vladimir; Vaisman, Demian; Wasserman, Aryeh. "Political Organization in Central Asia and Azerbaijan": During most of the Qajar rule, Turkish was the principal language spoken at the court, while Persian was the predominantly literary language.”
- ↑ Homa Katouzian, "State and Society in Iran: The Eclipse of the Qajars and the Emergence of the Pahlavis", Published by I.B.Tauris, 2006. pg 327: "In post-Islamic times, the mother-tongue of Iran's rulers was often Turkic, but Persian was almost invariably the cultural and admnistrative language"
- ↑ Homa Katouzian, "Iranian history and politics", Published by Routledge, 2003. pg 128: "Indeed, since the formation of the Ghaznavids state in the tenth century until the fall of Qajars at the beginning of the twentieth century, most parts of the Iranian cultural regions were ruled by Turkic-speaking dynasties most of the time. At the same time, the official language was Persian, the court literature was in Persian, and most of the chancellors, ministers, and mandarins were Persian speakers of the highest learning and ability"
- ↑ Genealogy and History of Qajar (Kadjar) Rulers and Heads of the Imperial Kadjar House
- ↑ Cyrus Ghani. Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power, I.B. Tauris, 2000, ISBN 1-86064-629-8, p. 1
- ↑ Encyclopedia Iranica. The Qajar Dynasty. Online Edition
- ↑ K. M. Röhrborn, Provinzen und Zentralgewalt Persiens im 16. und 17. Jahrhundert, Berlin, 1966, p. 4
- ↑ Encyclopedia Iranica. Ganja. Online Edition
Tarixdəki Böyük Türk İmperiyaları və Dövlətləri
|
[redaktə] Həmçinin bax
 |
Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
