Qacarlar dövləti
| Qacarlar İran Dövləti |
|||||||
|
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||
| Paytaxt | Tehran | ||||||
| Dil(lər) | rəsmi dili yoxdur | ||||||
| Din | İslam (şiəlik) | ||||||
| İdarəetmə forması | Mütləq monarxiya | ||||||
| Şahlar | |||||||
| - 1794–1797 | Ağa Məhəmməd şah | ||||||
| - 1797–1834 | Fətəli şah | ||||||
| - 1834–1848 | Məhəmməd şah | ||||||
| - 1848–1896 | Nasirəddin şah | ||||||
| - 1896–1907 | Müzəffərəddin şah | ||||||
| - 1907–1909 | Məhəmmədəli şah | ||||||
| - 1909–1925 | Sultan Əhməd şah | ||||||
.svg)
Qacarlar — 1796 və 1925-ci illər arasında İranda hakimiyyətdə olmuş Azərbaycan-türk dövlətidir [1][2]. Qovanlı Türk tayfasından olan Qacarlar, Monqol işğalı zamanlarında Gəncə və İrəvan ətrafında kök salmışlar və Səfəvi sülaləsini Azərbaycanda və İranda hakimiyyətə gətirən yeddi Qızılbaş-türk tayfalarından biri olmuşlar [3].
XVI əsrin əvvələrində Azərbaycanda və İranda hakimiyyəti ələ keçirən Səfəvilər indikiAzərbaycan Respublikasının ərazisini yerli türk xanlarına buraxmışlardır [4] və 1554-cü ildə Gəncə şəhərinin Şahverdi Soltan Ziyadoğlu Qacar tərəfindən idarə edildiyi haqda tarixi məlumatlar mövcuddur [5]. Ziyadoğlu ailəsi sonralar Qarabağa da hökmdarlıq etmişdir. 16-17-ci əsrlərdə Qacarlar Səfəvi dövlətində bir sıra rəsmi vəzifələr tutmuşlar. 1-ci Şah Abbas Səfəvi dövründə şahsevən türk tayfaları kimi tanınan Qacarları İranın müxtəlif bölgələrinə yerləşdirmişdir və bunların bir çoxu Astarabad (hal-hazırda Qorğan) ərazisində yerləşmişlər.
Qacar sülaləsinin əsası 1781-ci ildə Ağa Məhəmməd xan Qacar tərəfindən qoyulmuşdur. 1796-cı ildə Zənd sülaləsinin sonuncu hökmdarını məğlub etdikdən sonra Ağa Məhəmməd xan Azərbaycanı və İranı Qacar hakimiyyəti altında birləşdirmişdir.
Mündəricat |
[redaktə] Sülalənin süqutu
21 yanvar 1898-ci ildə Təbrizdə anadan olan Soltan Əhməd, 11 yaşında şah taxtına qalxmışdır. Ancaq I Dünya Müharibəsi illərində İranın Rus, İngilis və Osmanlı qoşunları tərəfindən işğalı Əhməd şahın nüfuzunun itməsilə nəticələnmişdir. 1921-ci ilin fevral ayında dövlət çevrilişinə başcılıq edən Rza xan Pəhləvi İranda ən nüfuzlu şəxsiyyətə çevrilmişdir. 1923-cü ildə Əhməd şah İranı həmişəlik tərk etmişdir və 1925-ci ildə Məclisin qərarı ilə Qacar hökmdarlığının sonu qoyulmuşdur. 1925-ci ildən 1979-cu ilə qədər İrana Pəhləvi sülaləsinin şahları hökmdarlıq etmışlər. Əhməd şah Qacar 21 fevral 1930-cu ildə Fransanın Neuilly-sur-Seine şəhərində vəfat etmişdir.
[redaktə] 1796-1925-ci illərdə Qacar dövlətinin şahları
| Adı | Portreti | Atası | Həyatı | Tacgüzarlığı | Taxtı tərk etməsi | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ağa Məhəmməd şah Qacar |  |
Məhəmmədhəsən xan Qovanlı-Qacar | 1742–1797 | 20 mart 1794 | 17 iyun 1797 |
| 2 | Fətəli şah | .jpg) |
Hüseynqulu xan Qovanlı-Qacar | 1772–1834 | 17 iyun 1797 | 23 oktyabr 1834 |
| 3 | Məhəmməd şah |  |
Abbas mirzə Qovanlı-Qacar | 1808–1848 | 23 oktyabr 1834 | 5 sentyabr 1848 |
| _ | Məhdi-Ülya |  |
Məhəmməd şahın arvadı | 1814-1888 | 5 sentyabr 1848 | 5 oktyabr 1848 |
| 4 | Nasirəddin şah |  |
Məhəmməd şah | 1831–1896 | 5 oktyabr 1848 | 1 May 1896 |
| 5 | Müzəffərəddin şah |  |
Nasirəddin şah | 1853–1907 | 1 may 1896 | 3 yanvar 1907 |
| 6 | Məhəmmədəli şah |  |
Müzəffərəddin şah | 1872–1925 | 3 yanvar 1907 | 16 iyul 1909 |
| 7 | Sultan Əhməd şah Qacar |  |
Məhəmmədəli şah | 1898–1930 | 16 iyul 1909 | 15 dekabr 1925 |
[redaktə] İstinadlar
- ↑ Genealogy and History of Qajar (Kadjar) Rulers and Heads of the Imperial Kadjar House
- ↑ Cyrus Ghani. Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power, I.B. Tauris, 2000, ISBN 1860646298, p. 1
- ↑ Encyclopedia Iranica. The Qajar Dynasty. Online Edition
- ↑ K. M. Röhrborn, Provinzen und Zentralgewalt Persiens im 16. und 17. Jahrhundert, Berlin, 1966, p. 4
- ↑ Encyclopedia Iranica. Ganja. Online Edition
[redaktə] Həmçinin bax
[redaktə] Xarici keçidlər
Tarixdəki Böyük Türk İmperiyaları və Dövlətləri
|
