Qaqauziya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qaqauziya
Gagauz-Yeri
Găgăuzia
Гагаузия
Qaqauziya bayrağı Coat of arms of Gagauzia.svg
(Bayraq)
Şüar:
Gagauzia map.png
Rəsmi dil qaqauz dili, moldav dili, rus dili
Paytaxt Komrat
Prezident Mihail Formuzal
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su
1,831
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı
117-ci yer
161 897[1]
85/km²
Pul Leu (MDL)
Saat qurşağı UTC +2
Internet TLD .md
Telefon kodu 373
Qaqauziya

Qaqauziya (Qaqauz dili: Gagauz Yeri; Rumın dili: Găgăuzia; Rus dili: Гагаузия) - Moldova Respublikası tərkibində muxtar ərazi. Sahəsi 1831 km² - dir .[2]

Qaqauziyanın rayonları[redaktə]

Qaqauziya 3 rayondan ibarətdir. Bu rayonlarda 32 yaşayış məntəqəsi var.

Tarix[redaktə]

Hazırda təxminən 250 min qaqauz keçmiş SSRİ ərazisinə səpələnmişdir. Onların böyük bir hissəsi Moldovanın cənubundakı Bucak bölgəsində yaşayır. Qaqauz kəndləri Ukraynadakı Odessa və Zaporojye bölgələrində, Rumıniya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, ÖzbəkistanKabarda-Balkarıstanda da var. Moldovada "Qaqauz Respublikası" xaricində, Kişinyovda 8.000, Benderdə 1.600 və Dnestr çayının şimal hissəsində 3.300, Balkanlardakı BolqarıstanYunanıstanda təxminən 20 min qaqauz yaşamaqdadır.

Qaqauzlar ortodoks xristian mənşəli etnik türklərdir. Bizans yazılı mənbələrində Oğuzlar XI əsrdə Tuna çayını keçib Balkanlardakı Makedoniya, Paristrione, Yunanistan və Bolqarıstanda yerləşən köçəri tayfalar olaraq qeyd edilmişdir.

XI əsrdə Balkanlara köç edən qaqauzlar Ortodoks Xristyanlığını qəbul etmişlər daha sonra Osmanlı hakimiyyəti altında qalmışlar. XVIII. və XIX. əsrlərdə Balkanlarda başlayan və müstəqil olma hedəfini güdən hərakatlar zamanında Bolqarların təsirinə dayanmayan Qaqauzlar, 1750-1846 illəri arasında Tuna çayı üzərindeən Rusiyaya köç etmişlər və Tuna bölgələrinə (1769-1791) və Bessarabiya'ya (1801- 1812) yerləşmişlər.Moldovada yaşayan və Türkçə danışan, Ortodoks Xristiyan Qaqauz xalqının bir hissəsi XIX. əsrin əvvəlində Osmanlı-Rus Döyüşləri zamanında Bolgarıstandan Moldovaya gəlmiş və 1906-cı ildəki 15 günlük müstəqillik dövründən sonra, sırayla Rus, Rumın və Sovet hakimiyyəti altında yaşamışlardır.

Çox sayda tarihçi, etnoqraf və dilçi XIII. əsrdə Dobruca torpaqlarında mərkəzi Korbuna şəhəri olan "Dobruca Krallığı" və ya "Uzi Əyaləti" adı altında qurularaq iki əsrdən çox yaşamış dövlətə sahib olan Qaqauzları Türk Dünyasının ən qəribə xalqlarından biri olaraq qəbul etməkdədiler.

Demoqrafiyası[redaktə]

2004 - cü ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Qaqauziya Muxtar Bölgəsinin əhalisi 155.646 nəfərdir (82.%-i (127.835 nəfər) qaqauz , 5.1%-i (8.013 nəfər) bulqar , 4.8%-i (7.481 nəfər) moldovan , 3.8%-i (5.941 nəfər) rus , 3.2%-i (4.919 nəfər) ukrayın , 1%-i digər xalqlar olmaqla) .[3][4] Əhalinin 97.456 nəfəri kəndlərdə , 58.190 nəfəri isə şəhərlərdə məskunlaşmışdır .

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Biroul Naţional de Statistică al Republicii Moldova: 2.1.5. Populatia stabila pe sexe, profil teritorial, la 1 ianuarie 2014 — yoxlanılıb: 14.12.2014
  2. Об автономии (сайт филиала ТПП РМ по Гагаузии)
  3. Ethnic composition of the Republic of Moldova by 2004 census
  4. Qaqauziyanın rəsmi saytı : Qaqauziyanın əhalisi haqqında məlumat