Qaqauziya
|
||||
| Şüar: | ||||
 |
||||
| Rəsmi dil | Qaqauz dili, Rumın dili | |||
| Paytaxt | Komrat | |||
| Prezident | Mihail Formuzal | |||
| Ərazi - Ümumi - % Su |
1,831 | |||
| Əhali - Ümumi - Əhali sıxlığı |
117-ci yer 155,700 85/km² |
|||
| Pul | Leu (MDL) | |||
| Saat qurşağı | UTC +2 | |||
| Internet TLD | .md | |||
| Telefon kodu | 373 | |||
Qaqauziya (Qaqauz dili: Gagauz Yeri; Rumın dili: Găgăuzia; Rus dili: Гагаузия) - Moldova Respublikası tərkibində yerləşən muxtar respublika. Sahəsi 1831 km² - dir .[1]
Mündəricat |
Qaqauziyanın rayonları [redaktə]
Qaqauziya 3 rayondan ibarətdir. Bu rayonlarda 32 yaşayış məntəqəsi var.
Tarix [redaktə]
Hazırda təxminən 250 min qaqauz keçmiş SSRİ ərazisinə səpələnmişdir. Onların böyük bir hissəsi Moldovanın cənubundakı Bucak bölgəsində yaşayır. Qaqauz kəndləri Ukraynadakı Odessa və Zaporojye bölgələrində, Rumıniya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Kabarda-Balkarıstanda da var. Moldovada "Qaqauz Respublikası" xaricində, Kişinyovda 8.000, Benderdə 1.600 və Dnestr çayının şimal hissəsində 3.300, Balkanlardakı Bolqarıstan və Yunanıstanda təxminən 20 min qaqauz yaşamaqdadır.
Qaqauzlar ortodoks xristian mənşəli etnik türklərdir. Bizans yazılı mənbələrində Oğuzlar XI əsrdə Tuna çayını keçib Balkanlardakı Makedoniya, Paristrione, Yunanistan və Bolqarıstanda yerləşən köçəri tayfalar olaraq qeyd edilmişdir.
XI əsrdə Balkanlara köç edən qaqauzlar Ortodoks Xristyanlığını qəbul etmişlər daha sonra Osmanlı hakimiyyəti altında qalmışlar. XVIII. və XIX. əsrlərdə Balkanlarda başlayan və müstəqil olma hedəfini güdən hərakatlar zamanında Bolqarların təsirinə dayanmayan Qaqauzlar, 1750-1846 illəri arasında Tuna çayı üzərindeən Rusiyaya köç etmişlər və Tuna bölgələrinə (1769-1791) və Bessarabiya'ya (1801- 1812) yerləşmişlər.Moldovada yaşayan və Türkçə danışan, Ortodoks Xristiyan Qaqauz xalqının bir hissəsi XIX. əsrin əvvəlində Osmanlı-Rus Döyüşləri zamanında Bolgarıstandan Moldovaya gəlmiş və 1906-cı ildəki 15 günlük müstəqillik dövründən sonra, sırayla Rus, Rumın və Sovet hakimiyyəti altında yaşamışlardır.
Çox sayda tarihçi, etnoqraf və dilçi XIII. əsrdə Dobruca torpaqlarında mərkəzi Korbuna şəhəri olan "Dobruca Krallığı" və ya "Uzi Əyaləti" adı altında qurularaq iki əsrdən çox yaşamış dövlətə sahib olan Qaqauzları Türk Dünyasının ən qəribə xalqlarından biri olaraq qəbul etməkdədiler.
Demoqrafiyası [redaktə]
2004 - cü ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Qaqauziya Muxtar Bölgəsinin əhalisi 155.646 nəfərdir (82.%-i (127.835 nəfər) qaqauz , 5.1%-i (8.013 nəfər) bulqar , 4.8%-i (7.481 nəfər) moldovan , 3.8%-i (5.941 nəfər) rus , 3.2%-i (4.919 nəfər) ukrayın , 1%-i digər xalqlar olmaqla) .[2][3] Əhalinin 97.456 nəfəri kəndlərdə , 58.190 nəfəri isə şəhərlərdə məskunlaşmışdır .
