Məmlük dövləti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Məmlük Sultanlığı
سلطنة المماليك / دولة المماليك
Dawlat al-Mamālīk
Saltanat al-Mamālīk
ed-Devletü't-Türkiyye[1]

İmperiya

 

1257 — 1517



Mameluke Flag.svg
Məmlük Sultanlığının bayrağı
Mamluks1279.png
Məmlük Sultanlığı (1279)
Paytaxt Qahirə
Dil(lər) Ərəb dili[2], Qıpçaq dili[3]
Din Sünni İslam
İdarəetmə forması Oliqarxiya
Sultanlar
 - (12501257) İzzəddin Aybək
 - (15161517) II Turan bəy
Məmlük rəsmi (1779)

Mәmlük Sultanlığı - Әyyubilər dövlәti ordusundakı Türk komandirlәrindәn İzzәddin Aybәk yәni Aybәk Әt-Türkmani tәrәfindәn 1250-ci ildә qurulub. Mәmlüklәr 1260.ildә Qaradәnizin şimalından Misirә gәtirilәn Qıpçaq Türklәridir. Әyyubilәrin yanında yetişdirilәn bu Türklәrә, mәmlük deyilib.

Misirdә 1171-1250-ci illәr arasında hökm aparan Әyyubilər dövlәti ordusunda vәzifәli Türklәrin Qıpçaq tayfasından olan komandirlәr tәrәfindәn qurulan Mәmlük dövlәtinin Misir, Fәlәstin vә Suriyada Türk mәdәniyyәtinin yayılmasında böyük dayağı olub.

Mәmlük sarayında başda sultanlar olmaqla hәr kәs Türkcә danışırdı. Sultanlardan Türkcә şer yazanlar da vardı.

Mәmlük sultanı İzzәddin Aybәk, son Әyyubi hökmdarı Turanşahı sıradan çıxardıqtan sonra Sәliblәrә qarşı nailiyyәtlәr әldә edib. Vәfatından sonra yerinә keçәn Seyfәddin Qutuz, Misirә sarı sürәtlә irәlilәyәn Monqolları Fәlәstin yaxınlığındakı Ayn Calut ərazisində 1260-ci ildә böyük bir mәğlubiyyәtlә üzlәşdirib. Hәmin hәrbdә, Monqol ordusunun komandirlәri belә mәhv edilib vә belәliklә Monqollar ilk dәfә mәğlub olub.

Mәmlüklәr, Hülakü tәrәfindәn Bağdaddan kәnarlaşdırılan Abbasi Xәlifәlәrini dә himayәtlәri altına alıblar. Bu vәziyyәt, İslam ölkәlәrindә Mәmlüklәrin etibarını artırıb.

Әrәb mәnbәlәrindә Әd-Dövlәt’it-Türkiyә yәni Türkiyә dövlәti adıyla tanınmış Mәmlük dövlәti, Ayn Calut Hәrbindә böyük nailiyyәt әldә edәn Baybarsın hökmdar olduğu dövrdә, әn güclü günlәrini yaşayıb.

Osmanlı Dövlәtinin böyük bir güc olmağa başlaması, zaman әrzindә bu iki dövlәti qarşı qarşıya gәtirib. İldirim Bәyazid dövründә dostanә tәrzdә başlayan әlaqәlәr, Fateh Sultan Mehmet dövründә gәrginlәşmәyә başlayıb. Sultan 2-ci Bәyazid dövründә isә Osmanlılarla Mәmlüklәr uzun müddәt davam edәn bir hәrb dövrünә daxil olublar. Yavuz Sultan Sәlimin taxta oturması ilә Mәmlük Dövlәti tarixi cәhәtdәn yeni bir dövrә daxil olub. Türkiyәdә güclü bir hakimiyyәt qurmaq istәyәn Yavuz Sultan Sәlim, 1516-cı ildә Mәrcidabıq vә 1517-ci il tarixindә isә Ridaniyyә hәrblәrindә, Mәmlüklәri mәğlub edәrәk hakimiyyәtlәrinә son qoyub. Mәmlük torpaqları Osmanlı imperiyasının tәrkib hissәsinә daxil olub.

Xarici keçidlər[redaktə]

Istinadlar[redaktə]

  1. The other Europe in the Middle Ages: Avars, Bulgars, Khazars, and Cumans,(2008)Yazar: Florin Curta ISSN 1878-8103
  2. [1]
  3. [http://books.google.co.uk/books?id=Y-iu6u8GkvkC