Məmlük dövləti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Məmlük Sultanlığı
سلطنة المماليك / دولة المماليك
Dawlat al-Mamālīk
Saltanat al-Mamālīk
ed-Devletü't-Türkiyye

İmperiya

1257 — 1517



Mameluke Flag.svg
Məmlük Sultanlığının bayrağı
Mamluks1279.png
Məmlük Sultanlığı (1279)
Paytaxt Qahirə
Dil(lər) Ərəb dili, Qıpçaq türkü
Din İslam
İdarəetmə forması Mütləq monarxiya
Sultanlar
 - (12501257) İzzəddin Aybək
 - (15161517) II Turan bəy
Məmlük rəsmi (1779)

Mәmlük Sultanlığı - Әyyubilər dövlәti ordusundakı Türk komandirlәrindәn İzzәddin Aybәk yәni Aybәk Әt-Türkmani tәrәfindәn 1250-ci ildә qurulub. Mәmlüklәr 1260.ildә Qaradәnizin şimalından Misirә gәtirilәn Qıpçaq Türklәridir. Әyyubilәrin yanında yetişdirilәn bu Türklәrә, mәmlük deyilib.

Misirdә 1171-1250-ci illәr arasında hökm aparan Әyyubilər dövlәti ordusunda vәzifәli Türklәrin Qıpçaq tayfasından olan komandirlәr tәrәfindәn qurulan Mәmlük dövlәtinin Misir, Fәlәsdin vә Suriyada Türk mәdәniyyәtinin yayılmasında böyük dayağı olub.

Mәmlük sarayında başda soltanlar olmaqla hәr kәs Türkcә danışırdı. Soltanlardan Türkcә şer yazanlar da vardı.

Mәmlük sultanı İzzәddin Aybәk, son Әyyubi hökmdarı Turanşahı sıradan çıxardıqtan sonra Sәliblәrә qarşı nailiyyәtlәr әldә edib. Vәfatından sonra yerinә keçәn Seyfәddin Kotuz, Misirә sarı sürәtlә irәlilәyәn Monqolları Ayn-ı Caludda yәni Fәlәsdindә 1260-ci ildә böyük bir mәğlubiyyәtlә üzlәşdirib. Hәmin hәrbdә, Monqol ordusunun komandirlәri belә mәhv edilib vә belәliklә Monqollar ilk dәfә mәğlub olub.

Mәmlüklәr, Hülagu tәrәfindәn Bağdadan kәnarlaşdırılan Abbasi Xәlifәlәrini dә himayәtlәri altına alıblar. Bu vәziyyәt, İslam ölkәlәrindә Mәmlaklәrin etibarını artırıb.

Әrәb mәnbәlәrindә Әd-Dövlәt’it-Türkiyә yәni Türkiyә dövlәti adıyla tanınmış Mәmlük dövlәti, Ayn-ı Calud Hәrbindә böyük naliyyәt әldә edәn Baybarsın hökmdar olduğu dövrdә, әn güclü günlәrini yaşayıb.

Osmanlı Dövlәtinin böyük bir güc olmağa başlaması, zaman әrzindә bu iki dövlәti qarşı qarşıya gәtirib. İldirim Bәyazid dövründә dostanә tәrzdә başlayan әlaqәlәr, Fateh Soltan Mәmmәd dövründә gәrginlәşmәyә başlayıb. Soltan 2-ci Bәzayid dövründә isә Osmanlılarla Mәmlüklәr uzun müddәt davam edәn bir hәrb dövrünә daxil olublar. Yavuz Soltan Sәlimin taxta oturması ilә Mәmlük Dövlәti tarixi cәhәtdәn yeni bir dövrә daxil olub. Türkiyәdә güclü bir hakimiyyәt qurmaq istәyәn Yavuz Soltan Sәlim, 1516-cı ildә Mәrcidabıq vә 1517-ci il tarixindә isә Ridaniyyә hәrblәrindә, Mәmlüklәri mәğlub edәrәk hakimiyәtlәrinә son qoyub. Mәmlük torpaqları Osmanlı imperiyasının tәrkib hissәsinә daxil olub.

Xarici keçidlər[redaktə]