Rusiya

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: روسییا

Rusiya Federasiyası
rus. Российская Федерация

Bayraq Gerb
Himn: Rusiya Dövlət Himni
Rəsmi dil	Rus dili
Paytaxt	Moskva
Prezident	Dmitri Medvedyev
Baş Nazir	Vladimir Putin
Ərazi  - Ümumi  - % Su	1-ci yer 17,075,400 km² 0.5%
Əhali  - Ümumi  - Əhali sıxlığı	8-ci yer 141,903,979 8.4/km²
Müstəqillik günü	12 İyul 1990
Pul	Rusiya Rublu (RUR)
Saat qurşağı	UTC +2 – +12
Internet TLD	.ru .su .рф
Telefon kodu	7

Rusiya Federasiyası (rus. Российская Федерация) – Avropanın şərq, Asiyanın şimal hissəsində yerləşmiş dövlət. Ərazisinə görə dünyada ən böyük dövlətdir – 17 075 400 km² və ya bütün quru səthinin 11,46% ( 1/9 )- i bu dövlətdədir. Paytaxtı Moskva şəhəridir.

Rusiyanın əhalisi 141,903,979 nəfərdir, saya görə dünyada səkkizinci yeri tutur. Əhalisinin böyük əksəriyyəti – 73,1% şəhərlərdə yaşayır. Əhalinin 79,83%-ni ruslar təşkil edir. Dövlət dili rus dilidir. Ölkədə 10-20 milyon nəfər arası türk dilli xalqların nümayəndəsi yaşayır. Bunlar başlıca olaraq tatarlar, başqırdlar, çuvaşlar, azərbaycanlılar, saxalar, qumuqlar, qaraçay-balqarlar və digəriləridir.

Rusiya qurudan 16 ölkə ilə – Norveç, Finlandiya, Estoniya, Latviya, Litva, Polşa, Belorus, Ukrayna, Gürcüstan, Azərbaycan, Qazaxıstan, Çin, Monqolustan, KXDR ilə, sudan – Yaponiya və ABŞ ilə həmsərhəddir .

Bütün bunlar Rusiyaya həm Avropa, həm də Asiya ölkəsi olmağa imkan verir. Özünü siyasi və hüquqi cəhətdən Rusiya imperiyasının və SSRİ-nin varisi sayır. İqtisadi,siyası və hərbi qüdrətinə görə beynəlxalq münasibətlərdə əsas rollardan birini oynayır. BMT, MDB, AİQ, MAƏT, KTMT, ŞƏT, ASİƏT və s. kimi təşkilatların üzvüdür.

Tarix

Əsas məqalə: Rusiya İmperiyası

862-ci ildən etibarən kəsilməz dövlətçiliyi mövcuddur. "Rusiya" (rus."Россия") adını rəsmi dövlət adı kimi ilk dəfə I Pyotr 1721-ci ildə ölkəni Rusiya İmperiyası adlandıranda istifadə etmişdir. Rusiya Federasiyası adını 25 dekabr 1991-ci ildə almışdır.

Dövlətçilik ənənəsi

• Kiyev knyazlığı (862-1242)
• Böyük Vladimir knyazlığı (1157-1389)
• Moskva knyazlığı (1246-1389)
• Böyük Moskva knyazlığı (1389-1547)
• Rus çarlığı (1547-1721)
• Rusiya İmperiyası (1721-1917)
• Rusiya Respublikası (1917)
• Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası (1917, 1922-ci ildən SSRİ-nin tərkibində)
• Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı (1922-1991)
• Rusiya Federasiyası (1991-ci ildən bu günə kimi)

Rusiya Respublikaları

Əsas məqalə: Rusiya şəhərləri

1. Adıgey Respublikası
2. Altay Respublikası
3. Başqırdıstan Respublikası
4. Buryatiya Respublikası
5. Dağıstan Respublikası
6. İnquşetiya Respublikası
7. Kabarda-Balkariya Respublikası
8. Kalmıkiya Respublikası
9. Qaraçay-Çerkesiya Respublikası
10. Kareliya Respublikası
11. Komi Respublikası
12. Mari El Respublikası
13. Mordoviya Respublikası
14. Saxa (Yakutiya) Respublikası
15. Şimalı Osetiya-Alaniya Respublikası
16. Tatarıstan Respublikası
17. Tuva Respublikası
18. Udmurtiya Respublikası
19. Xakasiya Respublikası
20. Çeçenistan Respublikası
21. Çuvaşıstan Respublikası

Əhalisi

Rusiyada 2010-cu ilin oktyabrında keçirilmiş siyahıyaalmanın nəticələri açıqlanıb. Dekabrın 16-da dərc olunmuş rəsmi məlumata görə, 2002-ci ildən əhalinin sayı 2,3 milyon nəfər (1,6 faiz) azalaraq 142 milyon 857nəfərə düşüb. Rusiya bu göstərici ilə Çin, Hindistan, ABŞ, İndoneziya, Braziliya, Pakistan və Banqladeşin ardınca 8-ci yerdə durur. Rusiya 2002-2010-cu illərdə ən çox kənd əhalisini itirib. Bu müddət ərzində 8,5min kənd tam məhv olub. Kağız üzərində qalan daha 19,4 min kənddə heç kim yaşamır. Əhalinin orta yaşı 39-dur. 2002-ci ildə bu göstərici 37,7 olub. Milli tərkibə gəlincə, 80,9 faiz özünü rus hesab edir. İkinci yerdə tatarlar gəlir – 3,87 faiz. Üçüncü yeri ukraynalılar (1,41 faiz) tutur.

Siyasi sistemi

Rusiya Prezidentli Respublikadir.Dövlət başçısı prezidentdir.Prezident ümumxalq səsverməsi ilə 4 il müddətinə seçilir.Yaşı 35-dən az olmayan və 10 ildən artıq ölkədə yaşayan hər bir vətəndaş Rusiya Federasiyasının Prezidenti seçilə bilər.Eyni şəxs ardıcıl olaraq iki dəfədən artıq prezident seçilə bilməz. Qanunverici hakimiyyət ikipalatalı Federasiya Şurası və Dövlət Duması tərəfindən həyata keçirilir.Dumaya seçilmək üçün yaç senzi 21 yaşdır.Deputat Dumaya seçildiyi andan hər hansı ödənişli fəaliyyətlə məşğul ola və ya digər hökumət vəzifələri tuta bilməz. Məhkəmə hakimiyyəti-Rusiyanın xarici dövlətlərlə bağladığı müqavilələrə və ölkə qanunlarına riayət edilməsinə nəzarət, habelə ərazi mübahisələrini həll edir. Siyasi partiyalar.Hazırda Rusiyada fəaliyyət göstərən əsas partiyalar bunlardır: "Uedinaya Rossiya", Kommunist Partiyası, Liberal Demokrat Partiyası, "Rodina", "Yabloko" və s.

Təbii resursları

Dünyanın ən böyük dövləti olan Rusiya dünya üzrə təsdiqlənmiş resursların 21 faizinə sahibdir.Təbii qaz istehsalında dünyada birinci, neft istehsalında isə ikinci yerdədir.Rusiya 80 milyard barel nefte sahibdir və bu düyna neftinin 4.6 faizini təşkil edir.Neft ehtiyatına görə dünyada 8-cidir.Neft istehsalına görə isə Səudiyyə Ərəbistanından sonra 2-cidir. Rusiyanın təsdiqlənmiş qaz ehtiyatı 47 trilyon m³dir.Dünya qaz ehtiyatının 27 faiznə sahib olmağla həm də ən yaxın rəqibi İrandan 2 dəfə üstələyir.

Xarici keçidlər

• 5. НАЦИОНАЛЬНАЯ ПРИНАДЛЕЖНОСТЬ И ВЛАДЕНИЕ РУССКИМ ЯЗЫКОМ
• Сайт Комитета государственной статистики Республики Саха (Якутия) : Национальный состав(тыс. человек)(Перепись подтвердила, что Российская Федерация является одним из самых многонациональных государств мира – представители свыше 160 национальностей проживают на территории страны.)
• В отчетах по переписи населения числятся миллионы «мертвых душ»
• На территории России осталось 89 654 325 человек
• «На самом деле россиян осталось 89 млн. Официальные органы статистики это не отрицают». Известный политик о результатах работы «Единой России»