Şimali Osetiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Şimali Osetiya Respublikası
Республикӕ Цӕгат Ирыстон — Алани
Rusiya bayrağı
Bayraq
Rusiya gerbi
Gerb
Şimali Osetiya Respublikası
North ossetia alania map.png

Şimali Osetiya Respublikası (Цæгат Ирыстоны Аланийы Республикæ) - Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri.

Tarix[redaktə]

7 iyul 1924-cü ildə muxtar vilayət kimi formalaşıb, 1991-ci ildən Şimali Osetiya-Alaniya Respublikası kimi fəaliyyət göstərir. Sahəsi 8 min km2 , əhalisi 710.275 (2002) nəfərdir.

Coğrafiyası[redaktə]

Şimali Osetiya Böyük Qafqazın şimal yamacında yerləşir. Republikanın şimalında Stavropol düzənliyi, ondan cənubda Terek və Sunja silsilələri, mərkəzdə Şimali Osetiya düzənliyi, cənub hissədə Baş Suayrıcı, Böyük Qafqaz silsiləsi (5033 m hündürlüklü Kazbek dağı) mövcuddur. İqlimi kontinentaldır. Düzən ərazilərdə yanvarın orta tempteraturu -4.5°S, İyulun isə 24°S-dir. Düzənliklərə ildə 600-700 mm, dağlara isə 1000 mm yağıntı düşür. Düzən ərazilər meşə və meşə-çöl zonasında yerləşir və bütünlüklə şumlanmışdır. Düzənliklərdə qaratorpaq və şabalıdı, Terek vadisində allüvial-çəmən , dağətəyində isə dağ-meşə və dağ-çəmən torpaqları yayılmışdır. 800-1600 m hündürlükdə enliyarpaq, 1600-2000 m-də iynəyarpaq meşələr, 2000 m-dən yüksəkdə subalp və alp çəmənliyi mövcuddur. Rəngarəng heyvanat aləmi vardır (əsasən dağ meşələrində). Təbii şərait əhalinin həyat fəaliyyəti, eləcə də kənd təsərrüfatının inkişafı baxımından əlverişlidir. Əlvan metallar (sink, gümüş, qurğuşun), tikinti materialları (mergel, əhəngdaşı), mineral su mənbələri və s. təbii ehtiyyatlar vardır.

Əhalisi[redaktə]

Republikanın ümumi əhalisinin 69%-i şəhərdə yaşayır, sıxlıq hər km2-də 83 nəfərdir. Respublikanın şərqində yerləşən Sağsahil rayonu və Vladiqafqaz ətrafı daha sıx məskunlaşılan ərazilərdir.Əsas şəhərlərinə Vladiqafqaz (paytaxt), Mozdok, Beslan, Alagir, Ardon misaldır. Rəsmi dil rus dilidir. Respublikada 60-dan çox millətin nümayəndələri yaşayır: osetinlər (53%), ruslar (30%), inquşlar (5%), ermənilər, gürcülər, ukraynalılar, kumıklar, kabardinlər, çeçenlər, tatarlar, beloruslar, azərilər və s.

İstinadlar[redaktə]