Sulfat turşusu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sulfat turşusu
Sulfat turşusu:kimyəvi formul
Sulfat turşusu: molekulların görünüşü
Sulfat turşusu: quruluşu
Ümumi
Sistematik adı Sulfat turşusu
Kimyəvi formulu H2SO4
Nisbi mol. kütl. 98,082 а. k. v.
Molyar kütlə 980,826 q/mol
Fiziki xassələri
Halı (n.ş.) maye
Sıxlıq 183,564 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi 10,384 °S
Qaynama nöqtəsi 279,6 °S
Xüsusi ərimə istiliyi 10,73 C/kq
Kimyəvi xassələri
pKa -3
Suda həllolma qarışır q/100 ml
Optik xüsusiyyətlər
Sındırma əmsalı 1.397
Quruluşu
Dipol anı 2.72 Debay
Təsnifatı
CAS -da qeyd. nöm. 7664-93-9
BS-də qeydiyyat nömrəsi 231-639-5
RTECS WS5600000
Toksikologiya
LD50 510 mq/kq
Zəhərliliyi
NFPA 704.svg
0
3
2
W


Sulfat turşusu, H2SO4 — qüvvətli ikiəsaslı turşu.

Susuz sulfat turşusu adi şəraitdə rəngsiz, iysiz, yağabənzər ağır mayedir, sıxlığı 1,9203 q/sm3-dir, 10,45°S-də donur, 296,2°S-də qaynayır. Su ilə istənilən nisbətlərdə qarışır. Qatı sulfat turşusu demək olar ki, bütün metallarla reaksiyaya girib, müvafiq duz (sulfat) əmələ gətirir, hidrogen-yodidi, qismən də hidrogen-bromidi oksidləşdirib, sərbəst halogenə çevirir, qızdırıldıqda bütün metalları (qızılplatin müstəsna olmaqla) oksidləşdirir. Durulaşdırılmış sulfat turşusu gərginlik sırasında hidrogendən solda yerləşən bütün metallarla (qurğuşundan başqa) reaksiyaya girir.

Sulfat turşusu almaq üçün əsas xammal, təbii sulfidlərin (pirit, kolçedan) yandırılmasında əmələ gələn kükürd qazıdır (SO2). Bu qazı kontakt və ya qüllə üsulu ilə sulfat anhidridinə SO3 çevirərək suda həll etməklə sulfat turşusu alırlar.

Sulfat turşusu kimya sənayesinin əsas məhsullarından biridir. Ondan mineral kübrə (super-fosfat, ammonium-sulfat), müxtəlif turşu, duz, darman, yuyucu maddə, boya, süni lif, partlayıcı maddə və s. istehsalında geniş istifadə edilir.

Sulfat turşusu metallurgiyada (məsələn, uran filizini parçalamaq üçün), neft məhsullarının təmizlənməsində və s. məqsədlə, həmçinin quruducu maddə kimi işlədilir. Dünyada hər il 100 mln. tona yaxın sulfat turşusu istehsal oluvur.