Aleksandr Puşkin

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Aleksandr Sergeyeviç Puşkin
AleksandrPushkin.jpg
Təxəllüsləri Aleksandr NKŞP
İvan Petroviç Belkin
R. (P.)
St. Arz. (Starıy Arzamasets)
A. B. (А. Б.)
Feofilakt Kosiçkin (jurnalda)
Doğum tarixi 26 may (6 iyun) 1799(1799-05-26)
Doğum yeri Moskva
Vəfatı 29 yanvar (10 fevral) 1837 (37 yaşında)
Vəfat yeri Sankt-Peterburq
Fəaliyyəti Şair, dramaturq, nasir, publisist, ədəbiyyat tənqidçisi
Karyera 1813-1837
Əsərlərinin dili Rus, fransız
İstiqamət Romantizm, realizm
Janr Şeir, povest, poema, şeir-roman, dram
İlk əsəri Şair dostuma (К другу стихотворцу; 1914)
İmzası
Pushkin Signature.svg

Aleksandr Sergeyeviç Puşkin (rus. Александр Сергеевич Пушкин; 26 may (6 iyun) 179929 yanvar (10 fevral) 1837) – dahi rus şairi, dramaturq və nasiri, rus ədəbi dilinin reformatoru.

Həyatı[redaktə]

Rus romantik ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi olan Puşkin Rusiyanın "ən böyük şairi" və müasir rus ədəbiyyatının banisi sayılır.

Əsərlərində xalq danışıq dilindən geniş istifadə etməklə həm doğma dilini zənginləşdirmiş, həm də rus ədəbiyyatına dram, xalq qəhrəmanlıq dastanları və satira kimi həm şifahi-xalq, həm də yazılı ədəbiyyat janrlarının üzvi sintezindən yaratmış olduğu yeni bir üslub gətirmişdir.

Moskvada anadan olan Puşkin ilk şeirini on dörd yaşında ikən yazmış və artıq Çarskoye Selo Liseyini bitirdiyi illərdə adı Rusiya ədəbi dairələrində tanınmağa başlamışdır. Puşkin sonrakı illərdə sosial islahatlar ideyasına qoşulur və ədəbi-inqilabi dairələrdə mahir natiq kimi tanınmağa başlayır. 1820-ci illərdə onun sosial-siyasi fikirləri Rusiya hakim dairələrinin ciddi narahatçılığına səbəb olur və nəticədə o, imperiyanın ucqar cənub əyalətlərinə sürgün edilir.

Ciddi nəzarət altında olmasına baxmayaraq, özünün ən məşhur "Boris Qodunov" dramını məhz bu illərdə yazır. "Yevgeni Onegin" şeir-poeması isə 1825-1832-ci illərdə dövri şəkildə çap olunur.

Puşkin 1831-ci ildə evləndiyi həyat yoldaşı Nataliya Qonçarova ilə birgə sonralar saray cəmiyyətinin yaxın üzvünə çevrilir. 1837-ci ildə ali cəmiyyət üzvləri arasında yoldaşının şairə xəyanət etməsi haqqında ardı-arası kəsilməyən şayiələr dolaşmağa başlayır. Puşkin bu şayiələrlə bağlı adı həyat yoldaşı ilə birgə hallanan Jorj Dantes ailəsinə təhqiramiz məktub yazır. Buna cavab olaraq fransız zabiti Dantes Puşkini duelə çağırır. Puşkin bu dueldə o dövr üçün ölümcül sayılan yara alır. Belə ki, güllə onun bud sümüyünün başına dəyərək qarnına daxil olur və şair iki gün sonra, 29 yanvar (10 fevral) 1837-ci ildə peritonitdən vəfat edir.

Dahi şairin ölümü dünya ədəbiyyatını kədər içində boğur. Azərbaycan dramaturqu Mirzə Fətəli Axundov şairin ölümünə şeir-mərsiyə həsr edir.

Puşkin Şərq mövzusundakı əsərlərində qəzəl formasından istifadə etmişdir.

Dram əsərləri[redaktə]

  • "Boris Qodunov" (1825)
  • "Xəsis zadəgan" (1830)
  • "Motsart və Salyeri" (1830)
  • "Daş qonaq" (1830)
  • "Fəlakət zamanı ziyafət" (1830)
  • "Su pərisi" (1829-1832)