Lüksemburq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Disambig.svg Bu məqalə Lüksemburq dövləti haqqındadır. Digər mənalar üçün Lüksemburq (dəqiqləşdirmə) səhifəsinə baxın.
Lüksemburq
Grand-Duché de Luxembourg
Großherzogtum Luxemburg
Groussherzogtum Lëtzebuerg
Lüksemburq bayrağı Coat of arms of Luxembourg.svg
(Bayraq)
Şüar:
LocationLuxembourg.png
Rəsmi dil Fransız dili, Alman dili, Lüksemburq dili
Paytaxt Lüksemburq
Baş Nazır Ksavye Bettel [4.XII.2013 ~]
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su
179-cı yer
2,586 km²[1]
-%
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı
171-ci yer
525 min nəfər (2015 il)
203/km²
Pul Avro
Saat qurşağı UTC +1
Internet TLD .lu
Telefon kodu 352

Lüksemburq - Avropada dövlət. Rəsmi adı Böyük Lüksemburq hersoqluğudur(Lüksemborq dilində: Groussherzogtum Lëtzebuerg, fransızca: Grand-Duché de Luxembourg, almanca: Großherzogtum Luxemburg). Dövlətə 2000-ci ildən Böyük Hersoq Anri başçılıq edir. Bu dövlət həmçinin "polad hersoqluğu" kimi də tanınır.


Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Lüksemburqun tarixi 963-cü ildən qraf Siegfriedin Lütteburg qalasını qurdurması ilə başlayır. xv əsrdə 4 müqəddəs Roma Cermen İmperatoru Lüksemburqdan seçilmişdir. Bunlardan I. Karl, Lüksemburqu 1354-ci ildə qraflıqa çevirmişdir. 1443-cu ikdə Bourgogne Xanədanının əlinə keçən və əsrlər tərəfindən xarici ölkələrin suverenliyində yaşayan qraflıq Bourgogne Xanədanından Marienin Avstriya imperatoru I. Maximillian ilə evlənməsi nəticəsi Habsburglara keçmişdir. Habsburgların bölünməsi ilə Lüksemburq ailənin İspan qoluna keçdi. 1684-cu ildə Fransa kralı XVI Luis tərəfindən ələ kecirildi. 1697-cu ildə Habsburgların geri allınmışdır. Ölkə 1794-cu ildəyenə Fransız işğalına məruz qalmışdır 1815-ci ilə qədər Fransız suverenliyi altında qalan ölkə Viyana Konqresində müstəqil bir Böyük qraflıq olaraq Hollandiyaya keçmişdir. 1830-cu qiyamından sonra Belçikanın bir parçası halına gəlmişdir. Fransız İmperatoru III. Napoléon'un ələ keçərmə cəhdinin müvəffəqiyyətsizliyə uğramasından sonra 1827-ci ildə müstəqilliyə qovuşan Lüksemburq Böyük Qraflıqın böyük dövlətlərin himayəsi altına alınmış və 1868 də üstündə bir çox dəyişikliklər edilməsinə baxmayaraq indiki vaxtda da eyni etibarlı olan konstitusiya istifadə edilməkdədir. O tarixdən etibarən bitərəflik siyasəti tətbiqinə qarşı hər iki dünya döyüşündə də Alman işğalında qalan Lüksemburq, 1947-ci il Qağayında Belçika və Hollandiya ilə iqtisad və gömrük birliyi Benelüksü meydana gətirmiş, 1949 da NATO, 1957-ci ildə Avropa İqtisadi Birliyinə üzv olmuşdur. Paytaxtı Lüksemburq, 2007 Avropa mədəniyyət paytaxtı seçildi. Ayrıca adam başına düşən illik milli gəlirdə dünyada ilk sıradadır (81.000$ 2006 təxmini). Digər ölkələrə nəzərən zəngin bir cəmiyyət olması, ölkə torpaqlarının kiçik olması və nüvə bir ölkə olaraq yaşaması ilə doğru mütənasibdir. Bunların xaricində, Lüksemburq, dünyada hələ də müstəqil olaraq varlığını davam etdirən və Qraflıq sistemiylə idarə olunan tək dövlətdir.

Siyasət[redaktə | əsas redaktə]

İdarəetmə forması - konstitusiyalı monarxiya
Dövləöt başçısı - Böyük Lüksemburq hersoqu
Hersoq - Anri, Nassau sülaləsindən (2000)
Ali qanunverici orqan - Deputatlar Palatası
Ali icraçı orqan - hökumət

Din[redaktə | əsas redaktə]

Katoliklər - 87%, protestantlar - 13%, müsəlmanlar.[Mənbə göstərin]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

1950-ciildə Lüksemburqda 296 min, 1980-ci ildə- 364 min, 2000-ci ildə isə - 436 min əhali yaşayırdı. Milli tərkibi: lüksemburqlular - 63%, portuqallar - 15%, italyanlar - 5%.[Mənbə göstərin]

Ərazi[redaktə | əsas redaktə]

Kantonlara bölünən 3 dairə, kantonlar kommunalara bölünür.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Real artım: % 5.7
  2. İnflyasiya nisbəti: % 2.6
  3. İşsizlik nisbəti: %4.1
  4. İxracat Ortaqları: Almaniya %21, Fransa %16.3, Belçika %9.2, Birləşmiş Krallıq %8.3, İtaliya %7.5, İspaniya %6.6, Hollandiya %4.3
  5. İdxalat Ortaqları: Belçika %28.2, Almaniya %21.8, Çin %12.8, Fransa %9.6, Hollandiya %5.1


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Statec Lumenbourg

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]