Macarıstan

Macarıstan
Magyarország

Şüar:
Rəsmi dil	Macar dili
Paytaxt	Budapeşt
Prezident	Pál Schmitt
Baş Nazir	Viktor Orbán
Ərazi  - Ümumi  - % Su	108-cı yer 93,030 km² 0.74%
Əhali  - Ümumi  - Əhali sıxlığı	78-ci yer 10,106,017 109/km²
Respublika günü Müstəqillik günü	31 Oktyabr 1918
Pul vahidi	Forint (HUF)
Saat qurşağı	UTC +1
Internet TLD	.hu
Telefon kodu	36

Macarıstan (Macarca: Magyarország) - Avropada dövlət. Əhalisinin əsasını təşkil edən macarlar özlərini Hunqarian (yəni Hunlar ölkəsinin sakinləri) adlandırırlar . Macarıstanda ən son siyahıya alma 2001-ci ildə aparılmışdır . Bu siyahıya almaya əsasən ölkədə yaşayan nəfər əhalinin 9.627.057 nəfərini macarlar, 205.720 nəfərini qaraçılar, 120.344 nəfərini almanlar, 39.266 nəfərini slovaklar təşkil edir.

Tarixi

Əsas məqalə: Macarıstan tarixi

Macarıstan 20-ci əsrdə

Macarıstan 1918-ci ilə qədər Avstriya-Macarıstan impariyasının tərkibində idi. O, əsasən aqrar ölkə idi. 1918-ci il noyabrın 16-da Macarıstan respublika elan olundu. Habsburqların 400 illik hakimiyyətinə son qoyuldu. Kommunistlərlə sosial-demokratların birləşmiş qüvvələri 1919-cu il martın 21-də inqilab edərək Macarıstan Sovet Respublikasının (MSR) yarandığını elan etdilər. Lakin həmin ilin avqustun 1-də MSR süqut etdi. Sovet höküməti devrildikdən sonra ölkədə naiblik (regent) sistemi yaradıldı. Naib vəzifəsini kontr-admiral Mikloş Xorti tutdu. O, Trianon sülh müqaviləsini tanıdığını bildirdi. Bu sülhə əsasən Macarıstan öz ərazisinin 2/3-ni, əhalisinin isə 1/3-ni və dənizə çıxış yolunu itirdi. Lakin sonralar Macarıstanda qraf Betlenin höküməti dövründə Slovakiya, Cənubi Karpat Ukraynası və Transilvaniya torpaqlarında macar hökmranlığı yenidən bərpa olundu. 1929-1933 illər dünya iqtisadi böhranı Macarıstan iqtisadiyyatına ağır təsir göstərdi. 1930-1932-ci illərdə taxıl yığımı 5,5 milyon sentner azaldı. Sənaye istehsalı 1929-cu ilə nisbətən 23,1% aşağı düşdü. İqtisadi böhran daxili vəziyyəti də gərginləşdirdi. 1932-ci ilin payızından etibarən Macarıstanın Almaniyaya meyli gücləndi. Macarıstanda hakimiyyətdə olan Xorti höküməti Almaniya və İtaliya ilə sıx əməkdaşlıq etməyə başladı. Macarıstan 1939-cu ildə Antikomintern və 1940-cı ildə Berlin paktına qoşuldu.

Coğrafiyası

Macarıstanın relyefi daha çox düzənlik xarakterə malikdir. Orta Dunay ovalığı geniş bir sahəni əhatə edir. Şimalda dağlar az bir sahəni tutur. Faydalı qazıntı ehtiyatları azdır. Əsas təbii sərvəti boksit yataqlarıdır. Az miqdarda daş kömür, neft, təbii qaz, mis və uran ehtiyatlarına malikdir.

İqlimi mülayim kontinentaldır. Belə əlverişli iqlimin olması və həmçinin geniş düzənlik sahələr və məhsuldar torpaqlar burada kənd təsərrüfatının inkişafı üçün əlverişli imkan yaradır. Təbii bitki örtüyü insanlar tərəfindən çox dəyişdirilmişdir. Ərazinin 16%-ni meşələr təşkil edir. Dunay, onun qolu olan Tisa və başqa çaylardan suvarma və nəqliyyat məqsədilə geniş istifadə edilir. Mənzərəli Balaton gölü və başqa təbii imkanlar hesabına turizmin inkişafına nail olunmuşdur.