Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Disambig.svg Bu məqalə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqındadır. Dağlıq Qarabağ üçün Dağlıq Qarabağ səhifəsinə baxın.
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti
Нагорно-Карабахская автономная область

muxtar vilayət

7 iyul 1923[1] — 26 noyabr 1991[2]




Location Nagorno-Karabakh2.png
Paytaxt Stepanakert
Böyük şəhərlər Stepanakert (indiki Xankəndi)
Dil(lər) Yoxdur (de-fakto Rus dili, Erməni dili, Azərbaycan dili)
Din Ateizm
Pul vahidi manat/rubl
Sahəsi 4.388 (1.694 sq mi)
Əhalisi 187.769[3]
Tarixi
 -  Qarabağ bəylərbəyliyinin yaradılması
 -  1747 Qarabağ xanlığının yaradılması
 - 29 yanvar 1919 Qarabağ general-qubernatorluğunun yaradılması
 - 7 iyul 1923 Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin yaradılması
 - 26 noyabr 1991 Azərbaycan Respublikası tərəfindən muxtariyyətlik statusunun ləğv olunması

Dağlıq Qarabağ Muxtar VilayətiAzərbaycan SSR-in dağlıq Qarabağ bölgəsində 1923-1991-ci illərdə mövcud olmuş inzibati ərazi vahidi.

Tarixi[redaktə]

1923-cü il iyulun 7-də Azərbaycan SSR Sovetləri Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin dekreti ilə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yaradılır. 1981-ci il iyunun 16-da isə Azərbaycan SSR Ali Soveti "Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqında" qanun qəbul edib və muxtariyyətin səlahiyyətlərində yeniliklər edilib. Dağlıq Qarabağdakı muxtariyyətin sonuncu rəsmi statusu da bu qanunla müəyyənləşib.

Ermənistan və Azərbaycan SSR arasında 1987-ci ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin başlanmasının ardından, bu münaqişə 1991-ci ilin sonuna tam miqyaslı müharibəyə çevrilmişdir.

1991-ci il noyabrın 26-da Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti inzibati ərazi vahidi ləğv olunub.[4] Həmin gün müstəqil Azərbaycanın parlamentinin qərarı ilə həm 1923-cü il iyulun 7-də Azərbaycan Sovetləri Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qəbul etdiyi dekret, həm də 1981-ci il iyunun 16-da Azərbaycan SSR Ali Sovetinin qəbul etdiyi "Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqında" qanun qüvvədən salınıb və onun ərazisini qonşu Xocavənd, Tərtər, Goranboy, ŞuşaKəlbəcər inzibati rayonları arasında bölüşdürür.

İnzibati ərazi quruluşu[redaktə]

Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Əsgəran rayonu, Hadrut rayonu, Mardakert rayonu, Martuni rayonu, Şuşa rayonu və vilayət tabeli Stepanakert şəhəri daxil idi.[5]

Əhalisi[redaktə]

DQMV əhalisi (1989 sa.)[6][7]
İnzibati-ərazi vahidi Ermənilər Azərbaycanlılar Digərləri Toplam
Stepanakert ş. ə/d 52 607 3 385 713 56 705
Mardakert rayonu 40 085 6 200 762 47 047
Martuni rayonu 23 103 4 997 102 28 202
Əsgəran rayonu 15 623 5 123 208 20 954
Şuşa rayonu 1 430 18 679 265 20 374
Hadrut rayonu 12 555 1 932 ... 14 487
DQMV, toplam 145 403 40 316 2 050 187 769

Mənbə[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. s:Azәrbaycan Sovetlәri Mәrkәzi İcraiyyә Komitәsinin Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayәtinin yaradılması haqqıda Dekreti
  2. s:Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında qanunu
  3. НАСЕЛЕНИЕ НАГОРНОГО КАРАБАХА, НАГОРНО-КАРАБАХСКАЯ АО (1989 г.)
  4. AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASININ DAĞLIQ QARABAĞ MUXTAR VILAYƏTINI LƏĞV ETMƏK HAQQINDA Azərbaycan Respublikasının Qanunu
  5. "Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti haqqında" Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Qanunu
  6. Dağlıq Qarabağ 1920-1980-ci illərdə
  7. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность населения союзных республик СССР и их территориальных единиц по полу

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]